معماران هنرمند ژاپنی با ایدههایی متفاوت، خانههایی ساختهاند که در عین سادگی، پاسخگوی نیازهای امروز زندگی شهری هستند. ژاپن سالها است با چالشهایی مانند کمبود زمین، تراکم بالای جمعیت و افزایش فشارهای زیستمحیطی روبهرو است. همین شرایط باعث شدهاند معماران این کشور بهجای ساخت خانههای بزرگ، به دنبال راههایی باشند که کیفیت زندگی را در فضاهای کوچک و با امکانات محدود حفظ کنند. (BBC) فرانسوا-لوک ژیرالدو، ویراستار کتاب «A House in Japan: Lessons in Living»، درباره معماری مسکونی ژاپن میگوید: معماران ژاپنی امروز دقیقترین و خلاقانهترین ایدهها را درباره شیوه زندگی ارائه میکنند. بسیاری از کشورها اکنون با همان چالشهایی روبهرو هستند که ژاپن دههها با آنها دستوپنجه نرم کرده است؛ زندگی در فضای کمتر، با منابع محدودتر و فشارهای زیستمحیطی بیشتر. در ادامه با ۱۰ خانه متفاوت در ژاپن آشنا میشویم که هرکدام راهحلی خلاقانه برای زندگی امروز ارائه کردهاند. ۱. Love2 House؛ خانهای کامل در فقط ۱۰ مترمربع اولین خانه فهرست شاید کوچکترین آنها باشد. تاکشی هوساکا این خانه را روی زمینی با مساحت حدود ۱۰ مترمربع در توکیو طراحی کرده است؛ فضایی که با وجود ابعاد بسیار محدود، همه نیازهای روزمره از آشپزخانه و حمام گرفته تا فضای مطالعه و استراحت را در خود جای داده است. دو پوسته بتنی خمیده نور طبیعی را از سقف به داخل هدایت میکنند و قفسهها و سطوح مختلف نیز در دل دیوارها ساخته شدهاند تا هیچ فضایی هدر نرود. ۲. Building Frame House؛ خانهای بدون دیوار در این پروژه، دفتر IGArchitects تقریبا مفهوم دیوار را کنار گذاشته است. بهجای اتاقهای جداگانه، سکوهایی در ارتفاعهای مختلف نقش تقسیمکننده فضا را بر عهده دارند. این سطوح هم مسیر حرکت را شکل میدهند، هم فضای ذخیرهسازی ایجاد میکنند و هم بخشهای مختلف خانه را از یکدیگر جدا میکنند. پنجرههای قدی نیز نور را در تمام طبقات پخش میکنند. ۳. Tiny Home is Tall؛ زندگی عمودی در زمینی ۳۰ متری معماران Kominoru Design روی زمینی ۳۰ مترمربعی، خانهای سهطبقه ساختهاند. تراس روی بام، پنجرههای سقفی برای گردش هوا، وان حمام که در دل دیوار مورب قرار گرفته است و باغچهای کوچک در طبقه دوم، نشان میدهد حتی کوچکترین زمینها هم میتوانند به خانهای دلنشین تبدیل شوند. ۴. Cat House؛ خانهای که برای گربهها هم طراحی شده است تان یامانوچی هنگام طراحی خانه خود، تنها به اعضای خانواده فکر نکرد؛ او نیازهای دو گربه خانگیاش را هم در نظر گرفت. در مرکز خانه، راهپلهای مارپیچ با ۲۳ سکوی مختلف قرار دارد که متناسب با گامهای گربهها طراحی شده است. اتاق خواب، آشپزخانه، فضای کار و دیگر بخشهای خانه مانند شاخههای یک درخت به این راهپله متصل میشوند و محیطی مشترک برای انسان و حیوان شکل میدهند. ۵. Pale Veil؛ آپارتمانی آرام میان جاده و راهآهن این آپارتمان در یکی از شلوغترین نقاط توکیو، میان یک بزرگراه و خط راهآهن قرار گرفته است. معماران با الهام از مفهوم سنتی «اِنگاوا»؛ یعنی فضای واسط میان داخل و بیرون، بالکنی ۴۰ متری ساختهاند که بههمراه پردهای نیمهشفاف، نور شدید تابستان را کنترل میکند و فضایی آرام در دل شلوغی شهر به وجود میآورد. ۶. Hut and Tower House؛ خانهای شبیه لگو این خانه خانوادگی از چند مکعب رویهمقرارگرفته تشکیل شده است. یک بخش کوچک در کنار خیابان بهعنوان استودیو یا اتاق مهمان استفاده میشود و برج اصلی، پنج طبقه شامل اتاقها، فضای نشیمن و اتاق بازی کودکان را در خود جای داده است. راهپلههای داخلی و خارجی نیز ارتباط میان طبقات را برقرار میکنند. ۷. Tokyo Blue Apartment؛ بازآفرینی یک آپارتمان قدیمی دفتر طراحی Roovice یک آپارتمان معمولی متعلق به دهه ۱۹۷۰ را به فضایی کاملا متفاوت تبدیل کرده است. طراحان با استفاده از بتن اکسپوز، نورپردازی منعطف، کمدهای سفارشی و نوار آبیرنگی که در کف امتداد پیدا میکند، بدون تغییر اساسی در ساختار بنا، هویتی تازه به خانه بخشیدهاند. ژیرالدو درباره این پروژه میگوید: در معماری داخلی ژاپن معمولا مصالح اهمیت بیشتری از رنگ دارند؛ اما اینجا رنگ فقط جنبه تزئینی ندارد، بلکه مسیر حرکت را مشخص میکند و فضاها را به هم پیوند میدهد. ۸. House with Membrane Roof؛ سقفی که نور و هوا را مدیریت میکند این خانه در زمینی محصور میان ساختمانهای اطراف ساخته شده است. معماران بهجای افزودن پنجرههای بیشتر، سقفی دولایه از پارچه نیمهشفاف طراحی کردهاند که مانند یک شوجی سنتی ژاپنی، نور را فیلتر میکند، تهویه طبیعی را بهبود میدهد و به عایق حرارتی ساختمان کمک میکند. در زیر این سقف، درختان نیز در حیاط مرکزی رشد میکنند. ۹. Symbiotic House؛ خانهای برای امروز و آینده این ویلا بر پایه مفهوم ژاپنی «کیوسهای» یا همزیستی طراحی شده است. دو ساختمان با یک راهروی شیشهای به یکدیگر متصل شدهاند؛ یکی محل زندگی زوجی بازنشسته است و دیگری برای مهمانان یا حتی مراقبی که شاید در آینده کنار آنها زندگی کند. در یکی از سالمندترین جوامع جهان، معماری یاد گرفته است که بهجای واکنش نشان دادن، از قبل برای مراقبت برنامهریزی کند. ۱۰. Blurring Boundaries؛ خانهای که مرز داخل و بیرون را از بین میبرد آخرین پروژه این فهرست، خانهای خانوادگی در شهر کاواساکی است که طراحان آن را ادامهای از بافت شهری اطراف میدانند. نورگیر عمودی بزرگی، نور طبیعی را تا پایینترین طبقه هدایت میکند و دیوارهای متحرک باعث میشوند ایوان، تراس و فضای داخلی در مواقع مختلف به شکلی یکپارچه مورد استفاده قرار گیرند. این خانه نشان میدهد حتی در محلهای متراکم نیز میتوان فضایی روشن، باز و در ارتباط با محیط اطراف خلق کرد. معماران ژاپنی در این ۱۰ پروژه نشان دادهاند که کیفیت زندگی تنها به متراژ خانه وابسته نیست. آنها با استفاده هوشمندانه از نور، مصالح، انعطافپذیری
