ایجاد زیرساخت های ایمنی و پناهگاهی بخشی از الزامات مدیریت بحران و افزایش تابآوری پایتخت به شمار میآید. شورای شهر تهران در حال بررسی طرحی است که در صورت تصویب یکی از مهمترین تغییرات سالهای اخیر در حوزه شهرسازی ساختوساز و مدیریت بحران پایتخت را رقم خواهد زد. بر اساس این طرح، ساخت پناهگاه و فضای امن برای بسیاری از ساختمانها الزامی میشود و مترو و پارکینگهای عمومی نقش پناهگاه شهری پیدا میکنند و صدور پروانه ساختمانی به رعایت الزامات پدافند غیرعامل گره میخورد و حتی ضوابط تراکم جانمایی مراکز حساس و طرحهای توسعه شهری نیز باید با رویکردی تازه بازنگری شوند. تجربه جنگ شهری در یک سال گذشته بحث کمبود پناهگاه در تهران را به مطالبهای عمومی تبدیل کرده است. هرچند در همان روزها مسئولان از ظرفیت برخی ایستگاههای مترو پارکینگهای زیرزمینی و فضاهای عمومی برای اسکان اضطراری سخن گفتند، اما نبود ضابطهای مشخص برای ساخت تجهیز و بهرهبرداری از پناهگاههای شهری بیش از گذشته خود را نشان داد. اکنون کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر با ارائه طرح «الزام شهرداری تهران به احداث و بهرهبرداری از پناهگاهها و فضاهای امن شهری و رعایت الزامات پدافند غیرعامل در ساختمانها و طرحهای شهری» در تلاش است این خلأ را با تدوین مجموعهای از تکالیف جدید برای شهرداری، سازندگان و مدیران شهری برطرف کند. طرحی که اگر به تصویب برسد، تنها به ساخت چند پناهگاه جدید محدود نخواهد شد، بلکه میتواند بر شیوه ساختوساز ضوابط صدور پروانه طراحی ساختمانهای مرتفع، توسعه شبکه مترو و حتی مسیر آینده شهرسازی تهران اثر بگذارد. طراحان این پیشنهاد در مقدمه طرح تأکید کردهاند که تهران دیگر با تهدیدهای متعارف گذشته روبهرو نیست و امروز مجموعهای از مخاطرات طبیعی انسانساخت و تهدیدهای نوظهور این کلانشهر را در موقعیتی متفاوت قرار داده است. از نگاه آنان تراکم بیسابقه جمعیت، تمرکز مراکز حیاتی و حساس، استقرار نهادهای مهم حاکمیتی و حضور روزانه میلیونها نفر جمعیت شناور باعث شده است در صورت وقوع هر بحران طبیعی یا امنیتی، خسارتهای جانی و مالی گستردهای به شهر وارد شود و خدمات شهری نیز با اختلالی جدی روبهرو شوند. به همین دلیل، ایجاد زیرساختهای ایمنی و پناهگاهی بخشی از الزامات مدیریت بحران و افزایش تابآوری پایتخت به شمار میآید. در طرح به کمبود شدید پناهگاههای شهری اشاره شده و آمده است که امکانات موجود پاسخگوی نیاز واقعی جمعیت تهران نیست. به همین دلیل طراحان استفاده از ظرفیت ایستگاههای مترو، پارکینگهای عمومی طبقاتی، تونلها و دیگر فضاهای زیرسطحی را بهعنوان پناهگاههای چندمنظوره پیشنهاد کردهاند، اما در عین حال تأکید دارند که تحقق چنین هدفی بدون تدوین ضوابط روشن، ایجاد سازوکارهای اجرائی و پیشبینی ضمانتهای قانونی امکانپذیر نخواهد بود. در بخش دیگری از طرح به تجربه جنگهای سالهای اخیر منطقه اشاره شده و از جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان بهعنوان نمونههایی یاد شده است که نشان دادهاند شهرها باید پیش از وقوع بحران برای شرایط جنگی آماده شوند. بر همین اساس، طراحان معتقدند ضوابط ساختوساز شهرسازی و مدیریت بحران تهران باید متناسب با این تجربهها بازنگری شود تا شهر در برابر تهدیدهای احتمالی آینده آمادگی بیشتری داشته باشد. این طرح در عین حال بر مجموعهای از قوانین و اسناد بالادستی استوار است و تنها یک پیشنهاد مستقل به شمار نمیآید. در متن آن به قانون مدیریت بحران کشور، قانون شهرداریها، اسناد پدافند غیرعامل مبحث بیستویکم مقررات ملی ساختمان، دستورالعمل پناهگاههای شهری مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری، آییننامههای مرتبط با برنامه ششم توسعه و همچنین طرح جامع تهران استناد شده است. بر همین اساس، شهرداری تهران مکلف خواهد شد با هدف حفاظت از جان شهروندان، افزایش تابآوری شهر و توسعه زیرساختهای ایمنی نسبت به احداث و بهرهبرداری از پناهگاهها و فضاهای امن شهری اقدام کند و اصول پدافند غیرعامل را در همه پروژههای شهری و ساختمانی مورد توجه قرار دهد. یکی از بخشهای مهم این طرح به تعریف مفاهیم اختصاص دارد. در متن طرح، پناهگاه مکانی بسته معرفی شده که به دلیل طراحی تخصصی و مقاومسازی ویژه در برابر انواع تهدیدها از سطح حفاظت بسیار بیشتری نسبت به ساختمانهای معمولی برخوردار است و میتواند امنیت جانی و روانی افراد را در شرایط بحران تأمین کند. پناهگاه شهری عمومی نیز سازهای مقاوم تعریف شده که برای استفاده شهروندان در زمان جنگ طراحی میشود و معمولا در مناطق پرتردد محلههای مسکونی یا مراکز خدمات عمومی قرار میگیرد تا بیشترین تعداد افراد بتوانند در کوتاهترین زمان ممکن به آن دسترسی داشته باشند. در مقابل پناهگاه خصوصی فضایی است که در داخل یا مجاورت ساختمانهای مسکونی، تجاری و اداری یا صنعتی احداث میشود و استفاده از آن تنها در اختیار مالکان یا بهرهبرداران همان ساختمان قرار دارد. همچنین در این طرح از «فضای امن» نیز تعریفی مستقل ارائه شده است. فضایی که در برابر موج انفجار آسیبپذیری کمتری دارد و نسبت به سایر بخشهای ساختمان از مقاومت بیشتری برخوردار است. در متن طرح تأکید شده این فضاها باید تا حد امکان چندمنظوره طراحی شوند تا در شرایط عادی نیز قابل استفاده باشند و تنها در زمان بحران کارکرد پناهگاهی پیدا کنند. در این طرح یادآوری شده پس از تصویب طرح، شهرداری تنها سه ماه فرصت دارد تا دستورالعمل جامع احداث و بهرهبرداری از پناهگاهها و فضاهای امن شهری را تهیه و برای تصویب به شورای شهر ارائه کند. این دستورالعمل باید تمام جزئیات فنی و اجرائی ازجمله استانداردهای ساخت ظرفیت هر پناهگاه، سرانه مورد نیاز در مناطق مختلف شهر، نحوه جانمایی، مشخصات فنی سازهها، شیوه نگهداری، نحوه بهرهبرداری، استانداردهای تجهیز و همچنین سازوکار بازرسی و کنترل کیفیت را مشخص کند. به بیان دیگر شورا در این ماده تنها اصل ساخت پناهگاه را تص
خبرفوری
خبرفوریخبرفوری