نویسنده چینی برنده جایزه ادبی نوبل در سال 2012، در سفری به روسیه از زادگاه نویسندگان برجسته روسی بازدید کرد و از چیزهایی که الهام بخش وی بودهاند، سخن گفت. منتقد ادبی اکاترینا پترووا گزارشی از سفر مو یان به روسیه تهیه کرده است. صفی که از سپیده دم تشکیل شد و درگیری در پترزبورگ این سفرها از علاقه او به ادبیات روسیه ناشی میشد. مو یان به یاد آورد سالها آثار والنتین راسپوتین، ویکتور آستافیف و آنتون چخوف را خوانده بود و میخواست مکانهای مرتبط با کتابهای آنها را ببیند. دلیل سفر او فقط برنامه ادبی نبود. دو نمایش تئاتری بر اساس رمانهای او در حال حاضر به طور همزمان در روسیه در حال اجرا هستند: «قورباغهها» و «خسته از زاده شدن و مردن». مو یان به طور خاص برای اولین نمایش «خسته از زاده شدن و مردن» به سن پترزبورگ آمده بود. این نویسنده از کار تیم تولید و بازیگران روسی بسیار تمجید و خاطرنشان کرد که سازندگان این نمایش توانستند داستان پیچیده دگرگونیهای مداوم شخصیت اصلی را به صحنه بیاورند. به گفته نویسنده، رمانهای او در روسیه زودتر از چین به صحنه تئاتر راه یافتند. نیکیتا کوبلف، مدیر هنری تئاتر الکساندرینسکی که میزبان این نمایش بود، در این دیدار از علاقه به نثر مو یان و ترکیب داستانها و واقعیت روزمره با عناصر رئالیسم جادویی سخن گفت و افزود: در حین کار برای تولید این نمایش، تیم سازنده زندگی روزمره چینیها را در دهه 1970 تا 1980 مورد مطالعه قرار داد و شباهت زیادی با زندگی روزمره شوروی کشف کرد. کوبلف تأکید کرد که این تئاتر به دنبال نشان دادن چیزهای عجیب و غریب به مخاطبان روسی نیست، بلکه داستانهایی را نشان میدهد که در آنها میتوانند بازتاب مشکلات و تجربیات خود را ببینند. میخائیل ایوانف، صاحب کتابفروشی «پادپیسنیه ایزدانیا» که میزبان مو یان بود هم گفت: میزان علاقه را میشد در روز ملاقات با خوانندگان دید که از ساعت ۶:۳۰ صبح جلوی فروشگاه صف کشیده بودند، در حالی که این رویداد قرار بود ظهر برگزار شود. تا زمانی که فروشگاه باز شد، صف به حدود صد نفر رسیده بود. در مجموع، طبق برآوردها، حدود هزار نفر در این رویداد شرکت کردند. جلسه امضا در «پادپیسنیه ایزدانیا» حدود سه ساعت طول کشید. در این مدت، مو یان تقریباً 500 کتاب امضا کرد. «دن آرام»، رودخانه مقدس یکی از رمانهای اصلی ادبیات روسیه همواره روی میز مو یان قرار دارد. در کنفرانس مطبوعاتی در مسکو، نویسنده گفت که مرتب به «برادران کارامازوف» اثر فئودور داستایوفسکی برمیگردد و اغلب ایوان تورگنیف را دوباره میخواند. میخائیل بولگاکف نیز جایگاه ویژهای در زندگی او دارد. به گفته مو یان، رمان «مرشد و مارگاریتا» تأثیر زیادی بر نویسندگان و خوانندگان چینی گذاشته است. مو یان تأکید کرد ادبیات روسیه همچنان نقش مهمی در چین ایفا میکند. او گفت: «آثار کلاسیک روسی تأثیر زیادی بر شکلگیری نویسندگان چینی داشته و سه نسل از خوانندگان چینی تحت تأثیر شدید آثار کلاسیک روسی هستند. نویسندگان جدید به بازار ما میآیند، اما ادبیات کلاسیک روسی با هیچ چیز جایگزین نخواهد شد.» مدیر کل انتشارات اکسمو، هم این علاقه را تأیید کرد و گفت در طول سفری به پکن، از اینکه آثار کلاسیک روسی بهترین مکانها را در کتابفروشیهای چین اشغال کردهاند، شگفتزده شد. در میان نویسندگان روسی، مو یان به ویژه بر میخائیل شولوخوف تکیه کرد و با اشاره به «دن آرام» گفت: بیایید شولوخوف و «دن آرام» را به یاد بیاوریم، سکوتش، آرامشش، آن دشتهای بیکران. مو یان خاطرنشان کرد که توصیف طبیعت در کتابهای خودش تا حد زیادی تحت تأثیر نثر شولوخوف است. وی گفت نویسنده «دن آرام» میتوانست بوها و صداهای دنیای اطراف را چنان دقیق منتقل کند که خواننده به معنای واقعی کلمه آنها را حس میکرد. این نویسنده گفت خودش به عنوان خواننده بوهای مختلف را حس میکرد، زیرا آنها از طریق تصاویر توصیف شده در «دن آرام» منتقل میشوند. پس طبیعی بود که یکی از مکانهای مهم سفر اخیر او به روسیه، منطقه دن باشد. مو یان به مکانهایی که با زندگی و آثار شولوخوف مرتبط بودند، سفر کرد؛ به منطقه روستوف و مناطق همجوار منطقه ولگوگراد و از جمله روستای وِشِنسکایا، جایی که نویسنده در آن زندگی کرد و «دن آرام» را نوشت و همچنین روستای بوکانوفسکایا که در کار او برای خلق این رمان تاثیر داشت، رفت. وی در این سفر از همراهی نوه نویسنده، الکساندر شولوخوف، هم بهره برد. این سفر یکی از قویترین تأثیرات را بر مو یان در طول کل برنامه سفرش به روسیه گذاشت. او گفت: «بالاخره، من دن کبیر را با چشمان خودم دیدم. من در مکانهایی که فیلم «دن آرام» فیلمبرداری شده بود، ایستاده بودم. من کتاب میخائیل شولوخوف را بارها خواندهام. میتوانم بگویم که رودخانه دن برای من مقدس است.» الکساندر شولوخوف مکانهایی را که این رمان معروف در آنها خلق شده و خانهای را که پدربزرگش در آن کار میکرد، به مهمانان نشان داد. مو یان گفت برداشتهای این سفر وی در متون جدید وی منعکس خواهد شد. وی گفت: «سفر به کرانههای رود دن، البته، در داستانهای بعدی من نیز منعکس خواهد شد.» و علاوه بر آن یادداشتهای سفر را برای مخاطبان چینی منتشر میکند. به گفته وی، یادداشتهای وی بیش از صد هزار نفر دنبال کننده دارند و وی باور دارد که با انتشار داستانهای مربوط به این سفر، مهمانان جدیدی از چین به رود دن بیایند تا هه این تجربه را با چشمان خود ببینند. سفر به این ملک به گفتگو درباره نویسنده روسی انجامید که مدتهاست جایگاه مهمی در زندگی این نویسنده چینی دارد. مو یان از تولستوی و یکی از مشهورترین رمانهای قرن نوزدهم یاد کرد و گفت: کتاب «جنگ و صلح» لئو تولستوی تأثیر زیادی بر رمان من «ذرت سرخ» گذاشت که در مورد صحنههای مقاومت مردم چین در برابر مهاجمان ژاپنی است. شاید در آن بتوان پژواکهایی از میدانهای نبرد و نبرد آسترلیتز را یافت. سال 2025، رمان «مرگ بوی صندل میدهد» اثر مو یان، جایزه ی
مهر
مهرمهر