حمیده چوبک، سرپرست پرونده ثبت جهانی قلعههای الموت، با تأکید بر اینکه «تازه کارمان شروع شده است»، از تلاش ۲۵ ساله یک گروه بزرگ برای ثبت جهانی این اثر و مسئولیت سنگین ایران در حفظ آن برای نسلهای آینده سخن گفت. مظاهر گودرزی: هنوز از کره جنوبی برنگشته عازم الموت میشود، جاییکه ۲۵ سال در آن کاوش کرد، میگوید «تازه کارمان شروع شده است، قلعه ثبت جهانی شده و برای حفظ کردن این اثر باید پاسخگوی جهان باشیم.»؛ تصاویر خوشحالی حمیده چوبک در کره جوبی، جایی که چهل و هشتمین اجلاس کمیته میراث فرهنگی یونسکو برگزار شد دست به دست در ایران چرخید، لحظهای که اعلام شد مجموعه قلعههای الموت ثبت جهانی شدند او انگار خوشحالترین فرد روی زمین بود، خودش میگوید «گمان نمیکردم زنده بمانم و ثبت جهانی الموت را ببینم» او معتقد است در این مسیر ۲۵ ساله «چوبک تنها نبود» و گروهی از دانشمندان کنار هم تلاش کردند تا الموت ثبت جهانی شود. سرپرست پرونده ثبت جهانی قلعههای الموت در گفتوگو با خبرآنلاین درباره ویژگیهای قلعه الموت که سببساز ثبت جهانی آن شد توضیحاتی ارائه میدهد. متن کامل گفتوگو در ادامه آمده است. *تصاویری که از شما هنگام اعلام ثبت جهانی قلعه الموت منتشر شد، بسیار مورد توجه قرار گرفت؛ از حس و حال آن لحظه برایمان بگویید؟ آن لحظه هیجان و استرس داشتم و اینکه شاید باورم نمیشد زنده بمانم و ثبت جهانی الموت را ببینم، وقتی این اتفاق افتاد واقعاً شادمانی و خوشحالی بزرگی برایم بود. *ویدیو لحظه خوشحالی شما میان مردم ایران خیلی با استقبال همراه شد و کلی در فضای مجازی دست به دست شد، مردم واقعا خوشحال شدند. از محبت مردم ممنونم، اما واقعاً دوست ندارم این اتفاق به اسم من مصادره شود. این موفقیت حاصل کار یک گروه بسیار بزرگ بود؛ از مسئولان وزارتخانه، سازمان، مدیران استان، همکاران من در پایگاه، مردم خوب الموت و همه کسانی که در این مسیر همراه بودند. باور کنید یک فرد بهتنهایی نمیتواند هیچ کاری انجام دهد؛ بدون همکاری و بدون یاری دیگران چنین موفقیتی ممکن نبود. *شما بهمحض بازگشت، دوباره راهی قلعه شدید و حتی فرصتی برای استراحت نداشتید. این انگیزه مضاعف از کجا میآید؟ ببینید، تازه کار ما شروع شده است. کلی کار باید انجام بدهیم. اگر تا دیروز فقط در حد امکانات خودمان کار میکردیم، از امروز باید پاسخگوی جهان باشیم. ما یک برنامه ۱۰ ساله داریم که الان باید گزارش دو سال نخست آن را درباره فعالیتهایی که انجام شده، ارائه کنیم. به همین دلیل الان باید هرچه زودتر بروم، چون تا امروز درگیر همین پرونده و آماده شدن برای این سفر بودیم. حالا که برگشتهام، باید سریعاً به دنبال ادامه کارها باشم. واقعیت این است که کار تمام نشده؛ تازه شروع شده است. حالا هم سرعت کارها بیشتر شده و هم مسئولیت ما بسیار سنگینتر است. از این به بعد منتظر عنایات، اعتبارات و توجهات بیشتری هستیم که انشاءالله محقق شود. *این پرونده از چه زمانی آغاز شد و روند ثبت جهانی آن چگونه پیش رفت؟ شروع این پرونده به حدود ۲۵ سال پیش برمیگردد. از همان زمانی که فعالیتمان را در پایگاه آغاز کردیم، با این نگاه پیش رفتیم که روزی بتوانیم این مجموعه را ثبت جهانی کنیم. البته روند بسیار طولانی بود تا اینکه بعد از چند سال کاوش، توانستیم چهرهای از الموت را به دنیا نشان بدهیم. بعد از آن پرونده وارد فهرست موقت شد و در نهایت این اثر با همکاری بسیاری از عزیزان و کمکهایی که داشتند ثبت جهانی شد، ما فراز و نشیبهای زیادی را پشت سر گذاشتیم، اما خوشبختانه با همکاری همه عزیزان از سطح وزارتخانه گرفته تا استان این اتفاق رقم خورد، خواهش میکنم این را بنویسید که چوبک تنها نبود، چوبک بهتنهایی الموت را ثبت جهانی نکرد؛ یک چوبک بود و یک گروهی از دانشمندان که در این مسیر حضور داشتند تا این موفقیت به دست آمد. *مجموعه قلعههای الموت چه ویژگیهایی داشت که توانست در یونسکو به ثبت جهانی برسد؟ این یک مجموعه یکپارچه است؛ یعنی یک مفهوم تعریفشده دارد و عناصر آن به هم متصل و در پیوند با یکدیگر هستند و نمیشود یکی از عناصر آن را جدا کرد. این مجموعه در بستر طبیعی کوههای البرز قرار گرفته و قلعهها بر اساس موقعیت جغرافیایی خود، یکدیگر را پشتیبانی و حفاظت میکردند. قلعه اصلی، یعنی قلعه الموت، مرکز فرمانروایی بوده است. قلعه مهم دیگر، قلعه لمبسر، بزرگترین قلعه منطقه و در الموت غربی قرار دارد و محل استقرار نایبالحکومه و جانشینان حاکمان اسماعیلی بوده است. پس از آن، قلعه نویزرشاه قرار دارد که احتمالاً همان «میموندژ» است. این قلعه، مرتفعترین قلعه مجموعه است که ارتفاعی بیش از دو هزارو هشتصد متر از سطح دریا دارد و هنوز هم غیرقابل تسخیر است. قلعه شمسکلایه نیز با داشتن هفت غار، یک منطقه راهبردی محسوب میشده و احتمالاً محل استقرار نظامیان و انبار مهمات و سلاح بوده است. قلعه شیرکوه در مسیر طالقان، قلعه ایلان در مسیر مازندران و قلعه قسطینلار نیز دروازه جنوبی و غربی منتهی به قزوین را کنترل میکردهاند. ویژگی مهم این مجموعه، همین یکپارچگی آن است؛ اینکه همه این قلعهها یک داستان مشترک دارند، در حوزه حفاظت، نگهبانی و دفاع، همدیگر را پوشش میدادند و مکمل یکدیگر بودند. همین ویژگی، یکی از نقاط قوت پرونده ثبت جهانی بود. نکته مهم دیگری که یونسکو بر آن تأکید کرد، وجود پایگاهی فعال برای این مجموعه است؛ پایگاهی که بهصورت مستمر آثار را کاوش، پژوهش، حفاظت، مرمت، پایش و برای حضور گردشگران آمادهسازی میکند.
