میز معدن و فولاد با اجرای زهرا مجتهد در میز معدن و فولاد فردای اقتصاد، علی رسولیان، مدیرعامل فولاد سنگان، تصویری صریح از آینده صنعت معدن و فولاد ترسیم کرد؛ آیندهای که به گفته او، بیش از آنکه با کمبود ظرفیت تولید تعریف شود، با بحران اکتشاف، جزیرهای بودن زنجیره ارزش، ناترازی انرژی، هزینههای سنگین لجستیک و فشار تامین مالی روبهرو است. رسولیان در این گفتوگو تاکید کرد که رشد صنعت فولاد ایران اگرچه در سالهای گذشته قابل توجه بوده، اما این رشد بدون اصلاح مدل توسعه، تقویت اکتشاف و ایجاد زیرساختهای پایدار، در سالهای پیشرو با ریسکهای جدی مواجه میشود. اکتشاف؛ گلوگاه پنهان رشد معدن ایران به گفته رسولیان، معدن در زنجیره فولاد از اکتشاف آغاز میشود و ایران هنوز در این نقطه با عقبماندگی جدی روبهروست. وی گفت : کشور در حوزه اکتشاف «کم سرمایهگذاری» کرده و نتیجه این ضعف، امروز خود را در قالب کمبود سنگآهن و افزایش هزینه تامین مواد اولیه نشان میدهد. رسولیان با اشاره به نمونه سنگان توضیح داد که این پهنه معدنی تا دو سال پیش عملاً تا عمق حدود ۳۰۰ متر اکتشاف شده بود، اما از سال ۱۴۰۳ اکتشافات عمیق آغاز شد و اکنون برآوردها از ادامه وجود ذخایر تا عمق بالای هزار متر حکایت دارد. به بیان وی، این تجربه نشان میدهد که هنوز بخش بزرگی از ظرفیت معدنی کشور در اعماق زمین پنهان مانده و بدون سرمایهگذاری در اکتشاف، قابل شناسایی نیست. وی تاکید کرد که دولت بهتنهایی توان مالی و اجرایی لازم برای توسعه گسترده اکتشاف را ندارد و باید بنگاههای بزرگ و توانمند خصوصی به میدان بیایند. از نگاه رسولیان، بخش خصوصی میتواند با دریافت محدودههای ژئوفیزیکی، انجام اکتشاف و سپس ورود به استخراج، موتور توسعه معدنی کشور را روشن کند؛ البته به شرطی که منافع آنها در ادامه زنجیره تضمین شود. اصلاح ساختار زنجیره ارزش؛ ضرورتی فراتر از یک شعار رسولیان در بخش دیگری از سخنانش، از جزیرهای بودن زنجیره ارزش فولاد انتقاد کرد و گفت: در بسیاری از نقاط کشور، توسعه زنجیره بدون توجه به همپیوندی معدن، فرآوری، زیرساخت و بازار انجام شده است. به گفته او، در برخی مناطق نه معدن مناسبی وجود دارد، نه آب، نه دسترسی مناسب به بندر و نه نزدیکی به بازار مصرف، اما همچنان توسعه زنجیره در همان نقاط دنبال شده است؛ تصمیمی که امروز هزینههای حمل، انرژی و تامین مواد اولیه را بهشدت بالا برده است. او افزود: نمیشود همزمان از بنگاهها خواست سرمایهگذاری توسعهای انجام دهند و در عین حال هر سال با افزایش قیمت گاز، برق، آب و محدودیتهای متعدد عملیاتی، حاشیه سود آنها را کاهش داد. رسولیان با اشاره به رشد شدید هزینهها گفت: امروز قیمت برق و گاز در بازار و همچنین هزینههای آب و حملونقل به سطحی رسیده که رقابتپذیری صنایع را بهشدت تحت فشار قرار داده است. او تاکید کرد که ادامه این روند، انگیزه سرمایهگذاری در حلقههای بعدی زنجیره فولاد را تضعیف میکند. انرژی؛ ریسک شماره یک فولاد از نگاه مدیرعامل فولاد سنگان، انرژی مهمترین ریسک پیشروی فولاد در پنج سال آینده است. او گفت: اگر گاز، برق یا حتی سوخت مورد نیاز واحدهای تولیدی قطع شود، تولید عملاً متوقف میشود؛ بهویژه در حلقههایی مانند آهن اسفنجی، گندله و ذوب که وابستگی بالایی به انرژی دارند. رسولیان با اشاره به شرایط بازار جهانی افزود که تولیدکنندگان ایرانی باید در فضایی رقابت کنند که در آن قیمت مواد اولیه، حملونقل و انرژی در سطح بینالمللی نیز مدام در حال تغییر است. به گفته او، شرکتهایی که بهدنبال بقا هستند باید بخشی از وابستگی خود به شبکه دولتی را کاهش دهند و به سمت تامین مستقل انرژی، افزایش بهرهوری و ابزارهای جبرانی مانند گواهیهای صرفهجویی بروند. تامین مالی و تابآوری؛ شرط حفظ بنگاه رسولیان یکی از مهمترین شاخصهای تابآوری بنگاههای معدنی و فولادی را دسترسی به نقدینگی کافی دانست. او تاکید کرد که در شرایط تورمی و پرریسک فعلی، بنگاههایی که نتوانند تامین مالی مناسب داشته باشند، بهسرعت از رقابت کنار میروند. او گفت: بسیاری از واحدهای کوچک و متوسط، در برابر نوسانهای شدید قیمت، محدودیتهای انرژی و فشار تامین مالی، تابآوری لازم را ندارند و در صورت زمین خوردن بنگاههای بزرگ، بخش زیادی از صنایع پاییندستی نیز آسیب میبینند. از نگاه او، حمایت از شرکتهای بزرگ در واقع حمایت از اشتغال، صادرات و ثبات کل زنجیره است. بازار جهانی و تغییر الگوی صادرات رسولیان در بخش پایانی گفتوگو به تغییرات بازارهای صادراتی نیز اشاره کرد و گفت: کشورهایی که روزی خریدار محصولات فولادی ایران بودند، امروز خود به تولیدکننده تبدیل شدهاند. به همین دلیل، ایران نمیتواند به الگوهای قدیمی صادرات تکیه کند و باید تولید خود را با نیاز بازارهای منطقهای و جهانی بازطراحی کند. وی تاکید کرد که رقابت آینده تنها بر سر حجم تولید نیست، بلکه بر سر نوع محصول، هزینه تمامشده، بهرهوری، زمانبندی فروش و توان حضور در بازارهای جدید خواهد بود. رسولیان در جمعبندی خود گفت: با وجود همه این چالشها، صنعت فولاد ایران در سالهای اخیر توانسته رشد خود را حفظ کند؛ رشدی که به گفته او، نتیجه تلاش همزمان دولت و بخش خصوصی بوده است. اما اگر اکتشاف، انرژی، لجستیک و هزینه تولید اصلاح نشود، ادامه این مسیر با دشواری بیشتری روبهرو خواهد شد.
