کتاب تازه شیوا ولایتی، استاد معماری و طراحی شهری، با نگاهی انسانمحور، نقش معماری در آرامش، سلامت روان و کیفیت زندگی را از منظر روانشناسی محیط و علوم رفتاری واکاوی میکند. به گزارش خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا)، در روزگاری که شهرها هر روز متراکمتر، ساختمانها بلندتر و زندگی شهری پرتنشتر میشود، توجه به تأثیر فضاهای معماری بر سلامت روان و کیفیت زندگی، بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. کتاب «معماری شاد؛ رویکردی انسانمحور به طراحی محیط» با تمرکز بر همین دغدغه، منتشر شده تا نشان دهد معماری فقط ساختن بنا نیست و باید بتواند در ساختن احساس امنیت، آرامش، امید و کیفیت بهتر زندگی نیز نقشآفرین باشد. شیوا ولایتی، معمار و استادیار گروه معماری و طراحی شهری دانشگاه نبیاکرم(ص) تبریز، تازهترین دستاورد پژوهشی خود را با رویکردی میانرشتهای، حاصل پیوند میان معماری، روانشناسی محیط و علوم رفتاری و با محوریت طراحی انسانمحور بهتازگی منتشر کرده است. این اثر میکوشد به این پرسش پاسخ دهد که فضاهای معماری چگونه میتوانند بر احساسات، رفتار، سلامت روان و تجربه زیسته انسان اثر بگذارند. نویسنده بر این باور است که محیطهای ساختهشده، فراتر از تأمین آسایش جسمانی، در شکلگیری احساس تعلق، امنیت روانی، کیفیت تعاملات اجتماعی، افزایش تمرکز و حتی ارتقای امید به زندگی نقش مؤثری دارند. در کتاب «معماری شاد»، معماری از یک دانش صرفاً فنی فراتر میرود و به ابزاری برای ارتقای کیفیت زندگی تبدیل میشود. کتاب با استناد به پژوهشهای علمی و تجربههای عملی، نشان میدهد که عناصری مانند نور طبیعی، تهویه مناسب، ارتباط با طبیعت، کیفیت صدا، مقیاس فضا، رنگ، بافت، تناسبات و سازمان فضایی، مؤلفههای زیباییشناختی هستند و هر یک میتوانند بر احساس آرامش یا اضطراب انسان اثرگذار باشند. یکی از محورهای اصلی این کتاب، بازخوانی مفهوم «شادی» در معماری است. نویسنده تأکید میکند که شادی در طراحی محیط، صرفاً حاصل استفاده از رنگهای شاد یا فرمهای متفاوت نیست، بلکه نتیجه هماهنگی مجموعهای از عوامل محیطی است که تجربه حضور انسان در فضا را دلپذیر، آرام و معنادار میکند. کتاب همچنین به نقش طبیعت در طراحی محیطهای انسانی میپردازد و با تکیه بر یافتههای روانشناسی محیط، حضور گیاهان، آب، نور طبیعی، چشمانداز، مصالح طبیعی و الگوهای الهامگرفته از طبیعت را از عوامل مؤثر در کاهش استرس، افزایش تمرکز و تقویت حس تعلق معرفی میکند. در کنار این موضوع، مفاهیمی مانند حریم، حس کنترل بر محیط، انعطافپذیری فضا و امکان تعامل اجتماعی نیز به عنوان مؤلفههایی که میتوانند کیفیت زندگی روزمره را ارتقا دهند، مورد بررسی قرار گرفتهاند. از ویژگیهای قابل توجه این اثر، نگاه کاربردی آن است. مطالب این کتاب میتواند در طراحی خانهها، مدارس، مراکز درمانی، محیطهای کاری، فضاهای عمومی و پروژههای شهری مورد استفاده قرار گیرد. نویسنده تلاش کرده است چارچوبی ارائه دهد که معماران، طراحان، مدیران شهری و کارفرمایان بتوانند در تصمیمهای طراحی، معیار «تجربه انسانی» را در کنار معیارهای فنی و اقتصادی قرار دهند. در بخش دیگری از کتاب، از ظرفیتهای معماری بومی و سنتی ایران نیز به عنوان گنجینهای از تجربههای موفق در بهرهگیری از نور، اقلیم، حیاط، آب، فضای سبز و تعاملات اجتماعی یاد شده و نشان داده میشود که بسیاری از این راهکارها همچنان قابلیت پاسخگویی به نیازهای زندگی امروز را دارند. «معماری شاد» علاوه بر معماران، طراحان داخلی و دانشجویان این رشته، برای برنامهریزان و مدیران شهری، پژوهشگران حوزه روانشناسی محیط و همه علاقهمندان به ارتقای کیفیت فضاهای زندگی نیز اثری قابل توجه به شمار میآید و میکوشد زبان مشترکی میان معماری و علوم رفتاری ایجاد کند و این ایده را پُررنگ سازد که طراحی فضا، در نهایت طراحی کیفیت زندگی انسان است. انتشار این کتاب را میتوان همزمان با گسترش توجه جهانی به موضوع «سلامتمحوری در طراحی محیط» ارزیابی کرد. این رویکرد معتقد است موفقیت یک ساختمان یا یک شهر، تنها با شاخصهای فنی و اقتصادی سنجیده نمیشود و میزان تأثیر آن بر آرامش، رضایت و رفاه شهروندان نیز باید به یکی از معیارهای اصلی طراحی و ارزیابی تبدیل شود. کتاب «معماری شاد؛ رویکردی انسانمحور به طراحی محیط» در ۱۳۸ صفحه، قطع خشتی و با قیمت ۶۵۰ هزار تومان، از سوی انتشارات دانشگاه نبیاکرم (داناور) منتشر شده و هماکنون در دسترس علاقهمندان، پژوهشگران و فعالان حوزه معماری و شهرسازی قرار دارد.
ایبنا
ایبناایبنا