بازگشایی معدنی که جنگ‌های بزرگ را پیش‌بینی می‌کند

با جهش قیمت تنگستن و رقابت قدرتها برای مواد حیاتی، معدن دلفین استرالیا دوباره باز شده است. معدنی که فعالیت آن با جنگهای بزرگ جهان همزمان بوده است. به گزارش خبرآنلاین، معدن دلفین در سواحل جنوب استرالیا، امروز بیش از هر زمان دیگری شبیه یک شاخص عجیب برای تنشهای جهانی بهنظر میرسد. این گودال عظیم تنگستن در بیش از یک قرن گذشته با هر موج جنگ و صلح، سرنوشت متفاوتی پیدا کرده است. بازگشت دوباره آن در حالی رقم میخورد که جهان بار دیگر برای دسترسی به مواد معدنی حیاتی، از واشنگتن و بروکسل تا پکن و مسکو، وارد رقابتی تمامعیار شده است. به نقل از زومیت، در چنین فضایی، معدنی که زمانی متروک و پر از آب شده بود، حالا میتواند به یکی از نمادهای عصر تازه امنیت منابع بدل شود. دیوید فیکلینگ، ستوننویس بلومبرگ، در مقالهای به این معدن پرداخته است. تنگستن؛ فلزی فوقالعاده سخت که برای استحکام گلولهها، مهمات و زره به کار میرود، اکنون در نگاه قدرتهای بزرگ به عنصری راهبردی تبدیل شده که هم میتواند جنگها را تغذیه کند و هم شاید با تضمین عرضه، به عاملی بازدارنده بدل شود. میراث یک معدن جنگی معدن دلفین بیش از ۸۰ هکتار وسعت دارد و زمانی بزرگترین محل کار در جزیره کینگ بود؛ جزیرهای با تنها ۱۶۰۰ نفر جمعیت که میان تاسمانیا (ایالتی جزیرهای در جنوب استرالیا) و سرزمین اصلی استرالیا قرار گرفته است. این معدن از سال ۱۹۱۷ برای پشتیبانی از تولید مهمات در جنگ جهانی اول افتتاح شد. سه سال بعد، با پایان جنگ و سقوط بازار تنگستن، درهای آن بسته شد. معدن دلفین در آستانه جنگ جهانی دوم، در سال ۱۹۳۸ دوباره راه افتاد و سپس بار دیگر با آغاز جنگ کره و بعد جنگ ویتنام از تعطیلی نجات پیدا کرد. در سال ۱۹۹۰، درست ۱۲ ماه پس از سقوط دیوار برلین، معدن تعطیل شد و آب، گودال و تونلهای زیرزمینی را پر کرد. اگر اکنون در سال ۲۰۲۶ به این وقایع نگاه شود، چرخه رونق و سقوط این معدن، شبیه رفتاری غیرعاقلانه با یک عنصر راهبردی حیاتی به نظر میرسد. زیرا با افزایش تنشهای ژئوپلیتیک و بازآرایی زنجیرههای تامین از زمان همهگیری کووید، جهان برای ذخایر عناصر نادر خاکی، لیتیوم، کبالت و دیگر مواد حیاتی به تکاپو افتاده است. در این میان، تنگستن در واشنگتن، بروکسل، پکن و مسکو بیش از پیش به چیزی شبیه به یک ماده افسانهای شده؛ عنصر استراتژیکی که میتواند سرنوشت کشورها را در جنگ و قدرت تعیین کند. از آغاز سال ۲۰۲۵، قیمت تنگستن تقریبا ۸ برابر شده و توجه بازیگران زیادی، از جمله رئیسجمهور ایالات متحده، را جلب کرده است. همزمان، ارزش بازار آلمونتی اینداستریز (Almonty Industries) و ئیکیو ریسورسز (EQ Resources) - دو شرکت بزرگ استرالیایی که در چند کشور معدن دارند، از آغاز ۲۰۲۵ تاکنون در مجموع ۵.۴ میلیارد دلار افزایش یافته است. کوین پالاس، رئیس اجرایی گروه ۶ متالز (Group ۶ Metals Ltd) شرکت معدنی استرالیایی که مالک معدن دلفین است، معتقد است همین عطش جهانی برای تنگستن میتواند به سود معدن دلفین تمام شود. او همراه گروهی از سرمایهگذاران سالخورده حوزه مواد معدنی تلاش کرده تونلهای زیرزمینی آبگرفته را دوباره به مدار تولید برگرداند. پلاس به بلومبرگ گفت: «زنگ تلفن از ژانویه شروع شد و دیگر قطع نشده است.» با وجود این تبوتاب تازه، استخراج تنگستن در غرب سالهاست کسبوکاری بیرمق و زیانده بوده و آلمونتی، ئیکیو و گروه ۶ طی یک دهه گذشته در مجموع بیش از ۳۵۰ میلیون دلار زیان دادهاند. معدن دلفین با اینکه یکی از ذخایر بزرگ تنگستن با بالاترین عیار در خارج از چین به شمار میرود، برای رسیدن به وضعیت فعلی دو دهه مطالعه امکانسنجی، فروش سهام و نبردهای مالی فرسایشی را پشت سر گذاشته است. امروز این معدن هر ماه ۶ کانتینر کنسانتره خاکستری و شنی تنگستن میفرستد و هر کانتینر با قیمتهای فعلی حدود ۲ میلیون دلار ارزش دارد. هرچند کاربردهای نظامی تنگستن اکنون در کانون توجه قرار گرفته، حدود ۹۰ درصد مصرف آن به حوزههای غیرنظامی میرسد. خود عنصر همچنین تا ۱۰ درصد از آلیاژ نیکل به کار رفته در پرههای توربین موتور جت و ژنراتورهای گازی را تشکیل میدهد. با وجود این، نقش آن در جنگ بیبدیل مانده است؛ چگالی و نقطه ذوب بالای تنگستن باعث میشود پرتابهها حتی در سرعتهای بسیار بالا از زره ضخیم عبور کنند. موشکها و گلولههای ضدتانک معمولا هر کدام چند کیلوگرم تنگستن در خود دارند. چین اکنون ۸۰ درصد تنگستن جهان را استخراج میکند و ۵ درصد دیگر نیز از کره شمالی و روسیه میآید. به باور ستوننویس بلومبرگ، واگذاری کنترل چنین عنصر حیاتی به رقبای ژئوپلیتیک، خطایی راهبردی بوده است. از زمان ماجرای سال ۲۰۱۰ که چین در میانه یک اختلاف دیپلماتیک، ارسال عناصر نادر خاکی به ژاپن را قطع کرد، روشن شده بود که پکن آماده است این صنایع را برای کسب اهرم فشار سیاسی به سلاح تبدیل کند. چند هفته پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید در ژانویه ۲۰۲۵، پکن محدودیتهای صادراتی بر تنگستن اعمال کرد و آن را در کنار عناصر نادر خاکی، آنتیموان و گالیم، به قلب زرادخانه تجاری خود افزود. برای استرالیا، این بحران فرصتی تازه فراهم کرده است. استرالیا از بزرگترین ذخایر لیتیوم، عناصر نادر خاکی و تنگستن برخوردار است و ائتلافی دیرینه با واشنگتن دارد. آنتونی آلبانیزی، نخستوزیر استرالیا، میخواهد کشورش را به نوعی معدن فراساحلی برای آمریکا تبدیل کند. آمریکا و استرالیا در اکتبر گذشته بیش از ۲ میلیارد دلار بودجه مشترک برای مواد معدنی حیاتی اعلام کردند. معدن دلفین در دوران صلح سالها رها شد، اما احیای آن اکنون نشانه ورود به دورانی دیگر و خطرناکتر است.