در حالی که قانون بودجه بر حذف سه دهک پردرآمد از لیست یارانهبگیران تأکید دارد، آمارها نشان میدهد جمعیت دریافتکنندگان یارانه با افزوده شدن ۲.۳ میلیون نفر در ماههای پایانی سال گذشته، به ۷۳ میلیون نفر رسیده است که این امر چالشهای تازهای را برای نظام یارانهای کشور ایجاد کرده است. در شرایطی که طبق قانون بودجه باید سه دهک بالای جامعه از لیست یارانهبگیران خارج شوند، با افزوده شدن ۲.۳ میلیون نفر به این جمع در ماههای بهمن و اسفند سال گذشته، در حال حاضر ۷۳ میلیون نفر از جمعیت کشور یارانه نقدی دریافت میکنند. به گزارش ایسنا، بر اساس جدیدترین گزارش سازمان هدفمندی یارانهها، خرداد امسال ۲۸ میلیون و ۱۶۸ هزار و ۹۱۹ نفر در دهکهای اول تا سوم مشمول دریافت یارانه ۴۰۰ هزار تومانی و ۴۵ میلیون و ۱۷۵ هزار و ۶۱ نفر در دهکهای چهارم تا نهم مشمول دریافت یارانه ۳۰۰ هزار تومانی بودند؛ تا دیماه سال گذشته این عدد ۴۲.۸ میلیون نفر بود که در ماههای بعد افزایش پیدا کرد. بدین ترتیب در حال حاضر یارانه نقدی جمعا ۷۳ میلیون و ۳۴۳ هزار و ۹۸۰ نفر را شامل میشود؛ رقمی که تا بهمن سال گذشته ۷۰.۲ میلیون نفر بود که با اضافه شدن ۲.۳ میلیون نفر به جمعیت یارانهبگیران دهکهای چهارم تا نهم در اسفندماه سال گذشته این عدد به ۷۳.۳ میلیون نفر رسید. پیشنهاد وزارت این است که افراد اطلاعات مربوط به درآمد، املاک، خودرو و سایر داراییهای خود را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهند، سپس بر اساس یک حد مشخص یا «CUT OFF» درآمدی، درباره حذف یا عدم حذف یارانه افراد تصمیمگیری شود از جمعیت ۸۶ میلیون نفری کشور حدود ۱۳ میلیون نفر یارانه دریافت نمیکنند. طبیعتا این افراد کسانی هستند که درآمد بیش از سقف مصوب، خودرو بالای پنج میلیارد تومان یا مسکن بالای ۵۰ میلیارد تومان در اختیار دارند. حذف یارانه پولدارها از مرداد و شهریور سال گذشته بر اساس دادههای پایگاه رفاه ایرانیان و قرار گرفتن در دهکهای هشتم تا دهم آغاز شد. تعداد یارانهبگیران در اواخر سال گذشته در شرایطی افزایش پیدا کرده که بر اساس قانون بودجه سال ۱۴۰۴ باید دهکهای ۸، ۹ و ۱۰ از لیست یارانهبگیران خارج شوند. بر این اساس، مرداد سال گذشته حسن نوروزی ـ رئیس سازمان هدفمندسازی یارانهها ـ گفت: بر اساس قانون بودجه سال جاری تا پایان امسال با همکاری وزارت رفاه سه دهک بالایی جامعه که در مجموع ۱۸ میلیون نفر میشوند از مجموعه یارانهبگیران حذف خواهد شد. تا اواخر سال گذشته دهکبندی مبنای پرداخت یارانه بود اما در حال حاضر این فرمول تغییر کرده است. از بهمن ۱۴۰۴ وزارت رفاه اعلام کرد که خانوارهای یک نفره با درآمد بیش از ۳۰ میلیون و خانوار دو نفره با درآمد بیش از ۳۶ میلیون تومان یا خانوارهایی با املاک بالای ۵۰ میلیارد و خودروهای بالای پنج میلیارد تومان، یارانهشان قطع میشود. قرار شده تصمیم نهایی بر اساس اطلاعات سازمان امور مالیاتی صورت گیرد. این در حالی است که سیاست خوداظهاری با شکست مواجه شده و دادههای اطلاعاتی از انسجام لازم برای تشخیص شرایط مالی خانوارها برخوردار نیست. در سال ۱۳۹۳ دولت یازدهم از مردم خواست تا در صورت نیاز برای دریافت یارانه ثبت نام کنند که ۹۰ درصد مردم از دریافت یارانه انصراف ندادند و بدین ترتیب روش خوداظهاری شکست خورد. روش دیگر ثبت داراییهای خانوار از سوی خود خانوادههاست اما این روش هم با گذشت ۱۶ سال به دریافت دادههای اطلاعاتی که بتوان بر اساس آن دهکسنجی دقیقی صورت داد منجر نشده است. بررسی تراکنشها توسط سازمان امور مالیاتی هم روش چندان مناسبی نیست؛ زیرا نمیتوان صرفا بر اساس حجم تراکنشها درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیم گرفت؛ چرا که در دادههای بانکی و تراکنشهای شاپرکی مشخص نیست همه تراکنشها مربوط به مصرف خانوار باشد. در حوزه املاک نیز محدودیت جدی وجود دارد. از حدود ۶۰ میلیون ملک موجود در کشور، تنها حدود ۱۳ میلیون ملک دارای سند تکبرگ هستند و اطلاعات نسبتا کاملی درباره آنها وجود دارد. درباره بخش بزرگی از املاک کشور هنوز اطلاعات جامع و دقیقی در دسترس نیست. معاون وزیر رفاه برای حل این مشکل برنامهای را پیشنهاد داده است. به گفته یعقوب اندایش، میتوان به سمت سازوکاری حرکت کرد که افراد اظهارنامه تکمیل کنند و اطلاعات مربوط به درآمد، املاک، خودرو و سایر داراییهای خود را در اختیار سازمان امور مالیاتی قرار دهند. سپس بر اساس یک حد مشخص یا «CUT OFF» درآمدی، درباره حذف یا عدم حذف افراد تصمیمگیری شود. به گفته او، در نهایت شاید بتوان حدود پنج درصد جمعیت را که از وضعیت اقتصادی بهتری برخوردار هستند از سایر مردم تفکیک کرد. با این حال، بررسی شاخصهای تغذیهای نیز اهمیت زیادی دارد. زمانی که نیاز روزانه ۲۳۸۶ کیلوکالری برای هر فرد را مبنا قرار میدهیم و میزان دریافت کالری در دهکهای مختلف را بررسی میکنیم، مشاهده میشود که حتی برخی دهکهای میانی نیز در تامین حداقل کالری مورد نیاز با چالش مواجه هستند؛ به این معنا که تقریبا دهک هشت، ۹ و ۱۰ توانسته این کالری را تامین کند و دیگر دهکها نتوانستهاند این کالری را تامین کنند. این موضوع یک زنگ خطر محسوب میشود و به همین دلیل نمیتوان به سادگی درباره حذف دهکهایی مانند دهک نهم تصمیمگیری کرد؛ زیرا فاصله آنها با دهک هشتم چندان زیاد نیست. لذا پیشنهاد معاون وزیر رفاه این است که به سمت نظامی حرکت کنیم که افراد اطلاعات خوداظهاری ارائه دهند و بر مبنای درآمد و داراییهای واقعی آنها تصمیمگیری شود. البته تعداد افرادی که در گروههای بسیار پردرآمد قرار میگیرند چندان زیاد نیست.
عصر ایران
عصر ایرانعصر ایران