آمریکا و سه جنگ بی‌نتیجه

جنگافروزی دوباره آمریکا در غرب آسیا، آن هم پس از دو جنگ بینتیجه در عراق و افغانستان، بار دیگر این کشور را در مرکز انتقادات قرار داده است. آمریکا در سال ۲۰۰۱، به بهانه مبارزه با تروریسم و دفاع از حقوق بشر، به افغانستان حمله کرد. این کشور پس از حدود ۲۰ سال حضور در افغانستان و دامن زدن به ناآرامیها، در نهایت در سال ۲۰۲۱، با به قدرت رسیدن دوباره طالبان و با تحقیر فراوان، مجبور به ترک افغانستان شد. این در حالی بود که واشنگتن با وعده مقابله با طالبان به افغانستان تجاوز کرده بود.بهانههای آمریکا برای تجاوز به عراق در سال ۲۰۰۳ نیز مشابه افغانستان بود و در نهایت، ایالات متحده به بهانه مقابله با سلاحهای کشتار جمعی عراق به خاک این کشور تجاوز کرد، گروههای افراطی و بسیار خشن داعش را ایجاد کرد و بیش از دو دهه، عراق را در باتلاق ناامنی و بیثباتی فرو برد و در نهایت، بیهیچ نتیجه مشخصی، فرایند خارج کردن نیروهای خود از عراق را آغاز کرد.واشنگتن که سالهاست به جنگ و زورگویی در سیاست خارجی متوسل میشود، برای بار سوم پا به غرب آسیا گذاشت، اما این بار ایران را هدف قرار داد. دونالد ترامپ، سرمست از پیروزی در ونزوئلا، گمان میکرد میتواند کار ایران را در مدت زمان کوتاهی تمام کند و حتی بارها از «تغییر رژیم» در ایران سخن گفته بود، اما در همان روزهای اول جنگ فهمید محاسباتش کاملاً اشتباه بوده است.این رئیسجمهور، پس از آتشبس و امضای تفاهمنامه با ایران، موسوم به تفاهمنامه اسلامآباد، تجاوزاتش علیه ایران را از سر گرفته است، اما به عقیده کارشناسان، او نتوانسته به اهداف خود در جنگ ایران دست یابد.تمامی این نتایج ضعیف، این سؤال مهم را ایجاد کرده که چرا آمریکا قادر به پیروزی در جنگهای خود در ۲۵ سال گذشته نبوده است؟ چرا پیروزی در جنگها برای آمریکا اینقدر دشوار است؟پیتر برگن، تحلیلگر امنیت ملی CNN و نویسنده کتاب «جنگهای همه رؤسای جمهور»، معتقد است که آمریکا در شروع جنگها میتواند موفقیتهایی کسب کند، اما در ادامه در تمام کردن این جنگها ناکام میماند.این استاد دانشگاه تأکید کرده که: «ما، ایالات متحده، معمولاً برای روز بعد از جنگ — یعنی صلحی که پس از جنگ برقرار میشود — برنامهریزی نمیکنیم.» برگن بر این باور است که آمریکا برای بعد از جنگ برنامهریزی مشخصی ندارد. اتکا به قدرت نظامی به جای دیپلماسیپل سالم، تحلیلگر خاورمیانه در لبنان، نیز معتقد است واشنگتن بیش از حد به قدرت نظامی تکیه کرده و دیپلماسی را نادیده گرفته است. داگلاس لوت، سپهبد بازنشسته ارتش آمریکا که از منتقدان جنگ ایران به شمار میرود، میگوید حملات هوایی بهتنهایی نمیتوانند اهدافی مانند تغییر رژیم را محقق کنند. او تأکید کرده که: «ما بارها و بارها با ناهماهنگی بین اهداف، روشها و ابزارها مواجه بودهایم. ما درک کافی از آنچه وارد آن میشدیم، نداشتهایم.» چالش جنگ نامتقارن برای آمریکاکارشناسان معتقدند واشنگتن در جنگ نامتقارن با چالشهای متعددی روبرو شده است. آنها تأکید کردهاند که: «توان نظامی آمریکا محدودیتهایی دارد و گروههایی که در خاک خود میجنگند، راههایی برای زمینگیر کردن ارتش آمریکا یافتهاند، حتی اگر نتوانند با آتشبار آن برابری کنند.»به گفته رسانههای تحلیلی آمریکا، در افغانستان و عراق، نیروهای بومی به مواد منفجره کنار جادهای و بمبگذاری انتحاری روی آوردند تا نیروهای آمریکا را از تعادل خارج کنند. در ایران، این پهپادها و هواپیماهای بدون سرنشین ارزانقیمت هستند که حسابی واشنگتن را به دردسر انداختهاند.استفن والت، استاد دانشگاه هاروارد، اخیراً در نشریه «فارین پالیسی» تأکید کرده که آمریکا و اسرائیل به قابلیتهای فناورانه تجهیزات نظامیای مانند اف-۳۵ دل خوش کرده بودند، اما توانایی جنگی «مدافعان محلی» را نادیده گرفته بودند و بیشتر روی جنگهای پیچیده تمرکز کرده بودند.اکنون لشکر آمریکا با میلیاردها دلار بودجه سالانه و آخرین تجهیزات نظامی، در نبرد با تجهیزات ارزانقیمت ایران به چالش خورده است و به عقیده تحلیلگران، راه خروج از این جنگ را گم کرده است.