کیاوش حافظی: «بازیخرابکنی» آخرین تیر تندروها در روزهای گذشته بود. بعد از جنگ چهلروزه، طیفی که متشکل از جبهه پایداری دوباره نشان داد که اساساً اهل دیپلماسی نیست. بعضی از آنها درست از همان زمان اعلام آتشبس شمشیر را از رو بستند. در حالی که روایت رسمی حاکمیت این بود که دستاوردهای نظامی، آمریکا و اسرائیل را مجبور به پذیرش آتشبس کرده، این طیف سیاسی در اظهارات خود ادعا میکرد که دولت پزشکیان آتشبس را به حاکمیت تحمیل کرده تا جلوی ضربههای بیشتر به واشنگتن و تلآویو را بگیرد. با جدیتر شدن مذاکرات، آنها دوباره همان روایتهای همیشگی را در رسانهها تکرار کردند. این گروه که قبلاً مخالفت خود با مذاکرهکنندگان را با برچسب «سازشکار» نشان میدادند، این بار آنها را به پایمال کردن خون رهبری مقاومت متهم کردند علاوهبر این، دست روی موضوعاتی مثل «تمامیت ارضی» گذاشتند که جامعه روی آن حساسیت بالایی دارد. برای نمونه، امیرحسین ثابتی متن تفاهم را به قرارداد ترکمانچای تشبیه کرد و محمود نبویان هم مدعی شد ایران از مدیریت تنگه هرمز دست کشیده و این تفاهم، کشور را مستعمره آمریکا میکند. با اعلام خبر تفاهم ایران و آمریکا، این تقابلها شدت بیشتری گرفت و این طیف تلاش کرد مخالفت خود را از سطح موضعگیری رسانهای به اعتراضات خیابانی سوق دهد. میثم نیلی، مدیرمسئول رجانیوز، در فضای مجازی از مخاطبانش خواست که ساکت ننشینند و در خیابان اعتراض کنند. برخی هم مثل محمد کرباسی، دبیر ستاد امر به معروف استان قم، در فضای مجازی مطالبی با هشتگ «نمیپذیریم» منتشر کردند. در واقع این گروه به دنبال آن بودند که روی موج احساسات در تجمعات شبانه سوار شوند تا به میدانهای شهر وجههای دیپلماسیناپذیر دهند که البته در این کار هم موفق نبودند. اما آخرین تیر تندروها فراتر از موضعگیری رسانهای و فراخوان به اعتراض در تجمعات شبانه بود. روز شنبه، درست در آستانه سفر تیمهای مذاکرهکننده ایران و آمریکا به زوریخ برای شروع مذاکرات، صداوسیما مثل همیشه تریبون زنده خود را در اختیار یکی از چهرههای تندروی مجلس گذاشت. محمود نبویان روی آنتن زنده شبکه خبر، بخشهایی از یک متن محرمانه را به صورت گزینشی خواند؛ متنی که البته بعداً مشخص شد قدیمی بوده است. او در این گفتوگوی تلویزیونی نامههای محرمانه رهبر انقلاب به تیم مذاکرهکننده را رو کرد و مدعی شد که رهبری در چند مرحله نسبت به روند مذاکرات گلایه و ابراز نارضایتی کردهاند. این رفتار نبویان چنان جنجالی شد که حتی صداوسیما—که خودش فرش قرمز برای این نماینده پهن کرده بود—مجبور شد صحبتهای او را قطع کند. به دنبال این اتفاق، مدیرکل آن برنامه استعفا داد و صداوسیما هم رسماً اعلام کرد که این اظهارات نبویان جرم است و از طریق مراجع قضایی پیگیری میشود. نکته جالب اینجاست که نبویان پیش از این به عنوان یکی از اعضای هیئت دیپلماتیک ایران به پاکستان سفر کرده بود؛ حضوری که با توجه به سابقه مخالفتهای شدید او با دیپلماسی، همان زمان هم علامت سؤالهای زیادی ایجاد کرد. اقدام جنجالی اخیر او درست در آستانه سفر هیئت دیپلماتیک ایران به سوئیس انجام شد، اما این بار دیگر خبری از حضور نبویان در این جلسات و همراهی با تیم مذاکرهکننده نبود. و همین گمان را ایجاد کرد که هیئت دیپلماتیک نبویان را با خود همراه کرده بود تا مثل مبصرهای مدرسه دست به کاری مخرب نزند. بازیخرابکنها چه کسانی هستند؟ اما، نوع رفتار این گروه را در دنیای سیاست میتوان «بازیخرابکنی» دانست. «اسپویلر» (Spoiler) یا بازیخرابکن در سیاست، به بازیگرانی میگویند که فکر میکنند یک توافق سیاسی، فرآیند صلح یا نظم جدید منافع، قدرت یا هویت آنها را به خطر خواهد انداخت؛ به همین خاطر، با تمام ابزارهای ساختارشکنی که در دست دارند وارد میدان میشوند تا جلوی آن توافق را بگیرند، جاده را ناهموار کنند یا کلاً بازی را به هم بزنند. منطق رفتاری بازیخرابکنها این است که وضعیتی که در آن توافق حاصل شود، برای ما بدتر از وضعیت جنگ، بحران یا بنبست فعلی است. نگاهی به سابقه بازیخرابکنی تندروهای داخلی این اولین باری نیست که چنین رفتارهایی از این گروه سر میزند؛ در زمان مذاکرات هستهای سال ۹۴ هم اینگونه کارشکنیها حسابی رواج داشت. ۱- حمله به سفارت عربستان: درست چند ماه بعد از توافق هستهای ایران با ۱+۵ در سال ۹۴، تندروها به سفارت عربستان در تهران و کنسولگری این کشور در مشهد حمله کردند و آنها را به آتش کشیدند. این اتفاق دقیقاً در آستانه «روز اجرای برجام» (ژانویه ۲۰۱۶) رخ داد تا بازی دیپلماتیک را به هم بزند. ۲- نوشتن شعار روی موشک: حسن روحانی در مناظرههای انتخاباتی سال ۹۶، یکی از این سنگاندازیها را اینطور روایت کرد: دیدید که در دوران برجام چه کارها که نکردند؛ روی موشک شعار نوشتند و شهرهای موشکی زیرزمینی را جلو دوربین آوردند و نشان دادند! ۳- بازی فرسایشی با FATF: در آن زمان، دولت برای اینکه بتواند در عمل قفل تحریمهای بانکی را باز کند، نیاز داشت که لوایح مربوط به گروه ویژه اقدام مالی (FATF) تصویب شوند. اما تندروها در لایههای مختلف تصمیمگیری مثل مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام، این لوایح را وارد یک بازی اداری فرساینده کردند و در نهایت هم آنها را بایکوت و مسکوت گذاشتند. نتیجه این سنگاندازیهای داخلی این شد که حتی در همان مدت کوتاه اجرای برجام، بانکهای اروپایی به خاطر ریسک بالای سیستم مالی ایران، حاضر نشدند با ما روابط بانکی و کارگزاری برقرار کنند. ۴- بالا بردن هزینه سرمایه گذاری در ایران: جوسازیهای رسانهای دلواپسان دیروز و مذاکرهناپذیران امروز، در دوران برجام هم شکل دیگری از همین بازیخرابکنی بود. طیف معروف به پایداری در رسانههای خود مثل کیهان، وطن امروز و صداوسیما با زدن تیترهایی مثل «هیچ» یا «جنازه برجام»، مدام فضای روانی بازار را ملتهب و ناامن نگه میداشتند. رفتارهای نمایشی آنها که در واقع واکنشی به خطر اف
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین