بسیاری از مسوولان ایرانی درک واقعی از توییتر ندارند / با نگاه سنتی نمی تواند از ابزار مدرن توییتر استفاده کرد

رضا غبیشاوی کارشناس رسانه: توییتر نه تنها یک ابزار جدید، بلکه ابزار مدرن ارتباطی است. استفاده از ابزار مدرن نیازمند ذهن و نگاه مدرن است/ بسیاری از مقامات ایرانی همان متنهای خشک، طولانی و رسمی را به فضای توییتر منتقل میکنند. برخی مسوولان ایرانی، به دلیل سن بالا و سبک زندگی غیردیجیتالی، همچنان نگاهی سنتی به توییتر دارند و تصور میکنند در این فضا نیز میتوانند به همان شیوه سنتی موضعگیری کنند؛ بنابراین، در بسیاری از موارد نتیجه مطلوب حاصل نمیشود. شفقنا رسانه ؛ زهرا حکیمی - امروزه بخش مهمی از رقابتها و تعاملات سیاسی کشورها نه در اتاقهای مذاکره، بلکه در شبکههای اجتماعی جریان دارد. پلتفرم ایکس (توییتر سابق) به فضایی تبدیل شده که مقامهای سیاسی از آن برای اعلام مواضع، واکنش به تحولات، تأثیرگذاری بر افکار عمومی و روایتسازی در بحرانها استفاده میکنند. به همین دلیل، «دیپلماسی توییتری» به یکی از ابزارهای مهم سیاست خارجی در عصر دیجیتال تبدیل شده است. لذا بررسی ابعاد مختلف این پدیده، نقاط قوت و ضعف آن و جایگاه ایران در این عرصه ضرورت می یابد. رضا غبیشاوی کارشناس شبکه های اجتماعی می گوید: زمانی میتوان دیپلماسی توییتری را موفق دانست که حضور فعال در شبکههای اجتماعی به دستاوردهایی فراتر از فضای مجازی منجر شود و بر افکار عمومی و تصمیمگیریهای سیاسی در سطح بینالمللی تأثیر واقعی بگذارد. گفتگوی شفقنا رسانه با رضا غبیشاوی کارشناس شبکه های اجتماعی را در ادامه بخوانید. از نظر شما «دیپلماسی توییتری» دقیقاً چه تعریفی دارد و چه تفاوتهای بنیادینی با دیپلماسی سنتی پیدا میکند؟ دیپلماسی توییتری، استفاده بازیگران دولتی و غیردولتی عرصه دیپلماسی از ابزار توییتر، یا همان ایکس، برای کمک به اجرای برنامههای خود و رسیدن به اهداف از پیش تعیینشده در روابط بینالملل و سیاست خارجی است. این بازیگران شامل دولتها، وزارت خارجهها، سفارتخانهها، دیپلماتها، رهبران سیاسی، سازمانهای غیردولتی، گروههای فشار، رسانهها، روزنامهنگاران، کارشناسان، فعالان و دیگر نقشآفرینان هستند. در دیپلماسی توییتری، دولتها و سایر بازیگران دیپلماسی علاوه بر ابزارها و کانالهای سنتی و رسمی، یا در کنار آنها، از ابزار و کانال توییتر نیز برای انجام فعالیتهای دیپلماتیک، اعلام موضع و ارسال پیام، استفاده میکنند. موضعگیری و ارتباطگیری فوری و تأثیرگذار، تأثیرگذاری بر افکار عمومی و تعامل با رسانهها و شهروندان عادی، از جمله مزیتها و اهداف دیپلماسی توییتری است. اشاره به این نکته هم مهم است. در میان شبکه های اجتماعی، توییتر/ ایکس نسبت به دیگران از جمله اینستاگرام و فیس بوک، شبکه ای نخبگانی به شمار می آید که چهره های موثر و تصمیم ساز و تصمیم گیر بیشتری در این فضا حضور دارند که تاثیر می گذارند و تحت تاثیرند. در کل، دیپلماسی توییتری در مجموع به افزایش قدرت نرم طرف استفادهکننده منجر میشود مهمترین ویژگیهای دیپلماسی توییتری که آن را از کانالهای رسمی و پشتدرهای بسته متمایز میکند، کداماند؟ از مهمترین قابلیت های دیپلماسی توییتری میتوان به تأثیرگذاری بالا بر افکار عمومی، ارتباط مستقیم، سرعت بالا، شخصیشدن، کاهش محدودیتهای زبان، مکان و زمان و… اشاره کرد. در توضیح مزیت تأثیرگذاری بالا بر افکار عمومی باید گفت چون متنها کوتاه هستند و بهصورت فوری در فضای عمومی منتشر میشوند، بسیاری از مردم امکان دریافت سریع این پیامها را دارند. به همین دلیل، نسبت به ارسال و انتشار پیام در فضای رسمی و سنتی، از تأثیرگذاری بیشتری برخوردار هستند. در رابطه با قابلیت سرعت بالا و فوری بودن نیز باید گفت که موضعگیریها و پیامها را میتوان بهسرعت و بدون گرفتار شدن در چارچوبهای دستوپاگیر اداری و کاغذبازی سنتی منتشر کرد. خصوصیت بعدی، ارتباط مستقیم است. در این شیوه، پیامها و موضعگیریها بهصورت مستقیم و شفاف منتشر میشوند و مخاطبان اصلی و فرعی بهسرعت میتوانند آنها را دریافت کنند. حذف بسیاری از واسطههای اداری و سنتی، به سود فرستنده و انتقال پیام اوست. کارکرد دیگر دیپلماسی توییتری، کاهش محدودیتهای زبان، مکان و زمان است. در موضعگیری و ارسال پیام در فضای توییتر، کاربران فراتر از محدودیتهای جغرافیایی، زبانی و زمانی میتوانند پیام خود را منتشر کنند و به همین دلیل، نسبت به شیوه سنتی و کلاسیک، مخاطبان گستردهتری خواهند داشت. در توضیح امتیاز شخصیشدن باید گفت که علاوه بر سازمانها و نهادها، خودِ مقامات نیز در دیپلماسی توییتری اهمیت پیدا میکنند و به بازیگران فعال تبدیل میشوند. حضور در فضای توییتر برای سازمانها، مقامات و دیگر بازیگران این امکان را فراهم میکند که بهسرعت از خبرهای جعلی، اطلاعات نادرست، ابهامها، ادعاها، پرسشها و موضعگیریهای مثبت و منفی آگاه شوند و در صورت نیاز، بهسرعت و با شیوهای مناسب، در همان فضای توییتر پاسخ دهند و واکنش نشان دهند. همچنین، پیامها در توییتر نسبت به روش سنتی، غیررسمیتر، صمیمانهتر، انسانیتر، گویاتر، هدفمندتر و شفافتر است. دیپلماسی توییتری، شفافیت و پاسخگویی را افزایش میدهد و همزمان باعث افزایش مسئولیتپذیری میشود. علاوه بر آن، این نوع دیپلماسی تعاملی است و روند ارتباط با گروههای مختلف، از مردم عادی گرفته تا رسانهها، خبرنگاران و دیگر بازیگران دیپلماسی را تقویت میکند. همچنین، امکان مقایسه و قضاوت موضعگیریها و پیامهای منتشرشده توسط افکار عمومی، ناظران و رسانهها را آسانتر میسازد. برای سنجش «موفقیت» در دیپلماسی توییتری چه شاخصهایی پیشنهاد میدهید؟ برای ارزیابی موفقیت دیپلماسی توییتری، صرفاً نباید به تعداد دنبالکنندگان یا میزان لایک و بازنشر یک پیام توجه کرد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، میزان تأثیر این پیامها بر مخاطبان، رسانهها و روندهای سیاسی و نزدیک شدن به تحقق اهداف است. شاخصهایی مانند میزان تعامل کاربران، تعداد بازدیدها، افزایش دنبا