وقتی نام اکبر عبدی به میان میآید، خیلیها یاد خنده میافتند؛ اما راز ماندگاری او فقط طنز نبود. او بازیگری بود که از دل زندگی مردم شخصیت میساخت و با هر نقش، بخشی از خاطرات چند نسل را شکل میداد. این گزارش، هفت نکته خواندنی درباره مردی است که کمدی ایران را تغییر داد. خبر درگذشت اکبر عبدی در ۶۶ سالگی، فقط خبر از دست رفتن یک بازیگر نیست؛ انگار بخشی از خاطرات چند نسل از ایرانیها ورق خورد. برای خیلیها، فیلمهای او یادآور عصرهای جمعه، تعطیلات نوروز، سینمای دهه ۶۰ و ۷۰ و شبهایی است که یک خانواده کنار هم مینشستند و با نقشآفرینیهایش میخندیدند. اکبر عبدی در بیش از چهار دهه فعالیت هنری، صدها نقش متفاوت را بازی کرد، اما آنچه او را ماندگار کرد، فقط استعداد بازیگری نبود؛ شخصیت، جسارت و شیوه خاص نگاهش به کمدی بود. در ادامه، هفت نکته خواندنی درباره این هنرمند را مرور میکنیم. ۱. از تلویزیون به دل مردم راه پیدا کرد، نه از پرده سینما خیلیها تصور میکنند اکبر عبدی با فیلمهای سینمایی مشهور شد، اما واقعیت این است که او ابتدا از قاب تلویزیون وارد خانههای مردم شد. در اوایل دهه ۶۰، زمانی که تلویزیون مهمترین رسانه خانوادههای ایرانی بود، عبدی با بازی در مجموعههای طنز توانست خیلی زود توجه مخاطبان را جلب کند. چیزی که از همان روزهای اول او را از دیگر بازیگران جدا میکرد، طبیعی بودن بازیاش بود. او انگار نقش بازی نمیکرد؛ شخصیت را زندگی میکرد. همین ویژگی باعث شد مردم خیلی زود او را به عنوان یکی از خودشان بپذیرند و وقتی بعدها وارد سینما شد، دیگر چهرهای ناشناخته نبود. ۲. بازیگری که از تکرار فرار میکرد بسیاری از بازیگران کمدی، بعد از موفقیت در یک نقش، سالها همان تیپ را تکرار میکنند. اما اکبر عبدی مسیر دیگری را انتخاب کرد. او علاقهای نداشت که همیشه یک شخصیت ثابت را بازی کند. در کارنامهاش از کودک و نوجوان گرفته تا پیرمرد، معلم، راننده، روستایی، مأمور، آدمهای سادهدل، شخصیتهای جدی و حتی نقشهای زنانه دیده میشود. هر بار که مقابل دوربین میرفت، سعی میکرد مخاطب را غافلگیر کند. شاید به همین دلیل است که وقتی نام اکبر عبدی میآید، هیچ شخصیت مشخصی در ذهن شکل نمیگیرد؛ بلکه مجموعهای از دهها نقش متفاوت به یادمان میآید. ۳. نقشهای زنانهای که میتوانست شکست بخورد، اما به نقطه قوت او تبدیل شد کمتر بازیگری حاضر میشود ریسک بازی در نقش زن را بپذیرد؛ آن هم در سینمای ایران که کوچکترین اغراق میتواند نقش را به یک شوخی سطحی تبدیل کند. اما اکبر عبدی این خطر را پذیرفت و نتیجه چیزی شد که هنوز هم درباره آن صحبت میشود. او فقط لباس زنانه نمیپوشید؛ روی جزئیات شخصیت کار میکرد. نوع راه رفتن، لحن حرف زدن، نگاه، حرکات دست و حتی سکوتهایش، همه حسابشده بود. به همین دلیل، مخاطب به جای اینکه فقط بخندد، شخصیت را باور میکرد. این یکی از سختترین کارهایی است که یک بازیگر کمدی میتواند انجام دهد. ۴. پشت چهره خندانش، یک بازیگر جدی پنهان بود اگرچه بیشتر مردم او را با فیلمهای طنز به خاطر میآورند، اما بسیاری از کارگردانها و منتقدان اعتقاد داشتند اکبر عبدی ظرفیت بسیار بیشتری برای نقشهای جدی داشت. حتی در فیلمهای کمدی هم اگر کمی دقیقتر نگاه کنیم، میبینیم شخصیتهایی که او بازی میکرد فقط برای خنداندن ساخته نشده بودند. بیشتر آنها آدمهایی بودند با آرزوها، شکستها، نگرانیها و دردهای واقعی. شاید به همین دلیل است که بسیاری از صحنههای بازی او، بعد از پایان خنده، حس عجیبی در دل مخاطب باقی میگذاشت. ۵. با وجود شهرت، همان آدم ساده و صمیمی باقی ماند شهرت معمولاً فاصلهای میان هنرمند و مردم ایجاد میکند، اما درباره اکبر عبدی این اتفاق کمتر افتاد. او در گفتوگوها، برنامههای تلویزیونی و حتی دیدارهای مردمی همان لحن ساده و بیتکلفی را داشت که سالها روی پرده سینما دیده بودیم. شاید همین رفتار باعث شد مردم احساس کنند او فقط یک بازیگر محبوب نیست، بلکه عضوی از خانوادهای بزرگ به نام مردم ایران است. محبوبیتی که برای به دست آوردنش هیچ تبلیغ یا حاشیهای لازم نبود. تبلیغ کولر 6000 بغل زن (AM60) ایرومکس ایرومکس ۷۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان خرید ۶. کمتر خانهای پیدا میشود که خاطرهای از فیلمهای او نداشته باشد شاید یکی از نشانههای ماندگاری یک هنرمند این باشد که آثارش محدود به یک نسل نماند. اکبر عبدی دقیقاً چنین جایگاهی داشت. کودکانی که در دهه ۶۰ با فیلمهای او خندیدند، بعدها همان فیلمها را برای فرزندانشان پخش کردند. دیالوگهایش بارها نقل شد، سکانسهایش بارها از تلویزیون پخش شد و بسیاری از شخصیتهایی که خلق کرد، وارد حافظه جمعی مردم شدند. این اتفاق برای هر بازیگری رخ نمیدهد و به همین دلیل، جایگاه او در سینمای ایران متفاوت است. ۷. میراث او فقط چند فیلم موفق نیست؛ یک سبک بازیگری است شاید مهمترین چیزی که از اکبر عبدی باقی میماند، فقط فیلمها و جوایزش نباشد. او نشان داد که کمدی یعنی شناخت دقیق آدمها. شخصیتهایی که خلق میکرد، اغلب از دل کوچه و بازار میآمدند؛ آدمهایی که مردم هر روز آنها را میدیدند و به همین دلیل با آنها ارتباط برقرار میکردند. اکبر عبدی هیچوقت برای خنداندن، مخاطب را دستکم نگرفت. او با بازی، جزئیات و شخصیتپردازی مردم را میخنداند، نه فقط با شوخیهای زودگذر. به همین دلیل، آثارش حتی سالها بعد از ساخته شدن هم تازگی خود را حفظ کردهاند. منبع: فرارو
