اگر اساطیر و افسانههای یونان را دوست دارید و میخواهید به تماشای آنها بنشینید، میتوانید به سراغ فیلمهای این لیست بروید. خدایان، هیولاها و قهرمانان اساطیر یونان در قالب فیلمها چیزی درون خود دارند که مقاومت کردن در برابرشان را نشدنی میکنند. داستانهایی سرشار از درامهای نفسگیر، جلوههای فراطبیعی و درونمایههای کهن قهرمانی، خیانت و سرنوشت. وارون حماسههای تاریخی به مانند Alexander سال ۲۰۰۴ ساخته الیور استون یا 300 سال ۲۰۰۷ به کارگردانی زک اسنایدر که رویدادهای تاریخی را به نمایش میکشند، فیلمهای اسطورهای بدون هیچ درنگی وارد جهانی میشوند که در آن خدایان، هیولاها و فانیها روی پرده نقرهای سینما با یکدیگر برخورد میکنند. جذابیت این آثار آشکار است: اسطورههای یونانی قهرمانان بزرگتر از زندگی، خدایانی انتقامجو و مأموریتهای افسانهای را به تصویر میکشند که هزاران سال است مخاطبان را شیفته خود کردهاند. از مدوسای استاپ-موشن تا انیمیشنی پرانرژی از دیزنی و یک بازآفرینی طنزآمیز مدرن، نویسندگان و فیلمسازان همواره از این روایتهای کهن برای ساخت آثار طلایی سینما استفاده کردهاند. اکنون هم که نوبت به The Odyssey کریستوفر نولان رسیده است تا توجه هالیوود و جهانیان را دوباره به اساطیر یونان باستان جلب کند، بهترین فرصت است تا نگاهی دوباره به تاریخ پرفراز و نشیب اسطورهها و افسانههای یونانی در چهارچوب سینما بیندازیم. از برگردانهای وفادار به منبع اقتباس گرفته تا بازآفرینیهای جسورانه و نوآورانه، در ادامه به سراغ فیلمهایی میرویم که جان تازهای به این اساطیر یونان بخشیدهاند. خطر اسپویل: این نوشتار بخشهایی از داستانهای هر مورد لیست را بازگو میکند. اگر نمیخواهید چیزی از داستانها لو رود، از خواندن همه متن صرف نظر کنید. Antigone سال ۱۹۶۱ کمتر داستانهایی هستند که به اندازه Antigone سنگینی خردکننده تقدیر را به تصویر میکشند. به کارگردانی یورگوس تزاولاس، این اقتباس سیاه و سپید و یونانیزبان از تراژدی بیامان سوفوکل، منهای یک تفاوت چشمگیر، یکی از وفادارترین برگردانهای این اثر به شمار میآید. داستان این فیلم در شهر باستانی تبس و به عنوان بخشی از چرخه تبسیِ سوفوکل قرار دارد که ستارهای همچون ایرنه پاپاس، بازیگر افسانهای سینمای یونان را در یکی از ماندگارترین نقشآفرینیهای دوران حرفهایش در خود جای داده است. این روایت ماجرای آنتیگونه را دنبال میکند که در برابر فرمان شاه کرئون مبنی بر ممنوعیت دفن برادرش، پولونیکس، سر به نافرمانی برمیدارد تا یک زنجیره از رویدادهای تراژیک را رقم بزند که مرزهای وظیفه، قدرت و پایبندی به اصول اخلاقی را به چالش میکشند. فیلم Antigone در یک تغییر جسورانه نسبت به نمایشنامه اصلی، سرنوشت کرئون را دگرگون میکند: به جای آن که فقط با شرمساری به کاخ خود بازگردد، از فرمانروایی خود کنارهگیری میکند و خودش را به تبعید میفرست تا سقوط او تکاندهندهتر نمود پیدا کند. مانوس کاتراکیس با وقاری مثالزدنی در جایگاه این پادشاه رنجکشیده به ایفای نقش میپردازد، ولی این ایرنه پاپاس است که با صلابت خاموش و اراده تزلزلناپذیر، بیچون و چرا در طول نمایش فرمانروایی میکند. تماشای این اثر برای دوستداران این تراژدی یونانی، شیفتگان سینمای کلاسیک و هر کسی که از مواجهه با دوراهیهای ژرف اخلاقی در یک مقیاس حماسی لذت میبرد ضروری محسوب میشود. Jason and the Argonauts سال ۱۹۶۳ اگر قرار بود از اساطیر یونان یک آلبوم «بهترین آثار» تهیه شود، بیشک Jason and the Argonauts برجستهترین اثر آن در نظر گرفته میشد. به کارگردانی دان چفی و با بهرهگیری از تکنیکالر باشکوه، این فیلم کلاسیک سرشار از ماجراجویی، داستان سفر پرمخاطره جیسون در راه به دست آوردن پشم زرین افسانهای از سرزمین دوردست کولخیس را روایت میکند. در این مسیر او باید از آبهای خروشان، خشم خدایان و مجموعهای از موجودات اساطیری جان سالم به در ببرد و عبور کند. این فیلم با الهام آزاد از منظومه حماسی «آرگوناتیکا» آپولونیوس رودیوس در سده سوم پیش از میلاد ساخته شده است و در روایت خود آزادیهای خلاقانه فراوانی به خرج میدهد. آشکارترین آنها حذف سویههای تاریک اعمال مدئا از جمله قتل هولناک برادرش است. اما با این که Jason and the Argonauts از نظر وفاداری کم میگذارد، با شگفتی سینمایی چندین برابر جبران میکند. ستاره راستین این اثر؟ جادوگر افسانهای جلوههای ویژه، ری هریهاوزن است که انیمیشنهای استاپ-موشن پیشگامانه او هنوز هم در این روزها شگفتی میآفرینند. از تالوس، غول عظیمالجثه برنزی، گرفته تا نبرد فراموشنشدنی جیسون با هفت جنگجوی اسکلتی (که از دندانهای هیدرا سر برمیآورند)، این سکانسهای نوآورانه استانداردی طلایی را برای فیلمهای فانتزی در زمان خود تعریف کردند. در کنار بازیگران کاریزماتیکی چون تاد آرمسترانگ، نانسی کواک و آنر بلکمن و موسیقی پرشور برنارد هرمن، Jason and the Argonauts در جایگاه یکی از آثار ضروری برای عاشقان اساطیر، علاقهمندان به سینمای کلاسیک و هر کسی است که از یک ماجراجویی جسور و رمانتیک لذت میبرد. Iphigenia سال ۱۹۷۷ فیلم Iphigenia ساخته مایکل کاکویانیس یکی از قدرتمندترین فیلمهای تاریخ سینمای یونان به شمار میآید. به عنوان واپسین بخش از تریلوژی تراژدیهای یونانی او، این فیلم بر اساس نمایشنامه سوزان «ایفیژنیا در آولیس» اثر اوریپید ساخته شده است و یکی از دردناکترین دوراهیهای اخلاقی اساطیر یونان را به تصویر میکشد. هنگامی که آگاممنون به ایزدبانو آرتمیس توهین میکند، با گزینشی بسیار سخت رو به رو میشود: یا دخترش ایفیژنیا را قربانی کند، یا ناوگانش را محکوم کند که گرفتار شوند و به تروا نرسند. با افزایش تنشها، سرنوشت دختری بیگناه به یک آزمون بیرحمانه از وظیفه، ایمان و پایداری انسانی تبدیل میشود. تاتیانا پاپاموسخو سیزده ساله (در اولین ایفای نقش خود در قال
ویجیاتو
ویجیاتوویجیاتو