گولیات؛ «تانک انفجاری» آلمان نازی که پیشگام پهپادهای زمینی امروزی بود

در میانه جنگ جهانی دوم، آلمان نازی وسیلهای کوچک اما مرگبار به نام گولیات (Goliath) را به میدان نبرد فرستاد؛ یک خودروی بدون سرنشین که با حمل مواد منفجره، از راه دور هدایت میشد و امروزه از آن بهعنوان یکی از نخستین نمونههای سامانههای زمینی بدون سرنشین یاد میشود. عصرایران- در سالهای پایانی جنگ جهانی دوم، ارتش آلمان برای کاهش تلفات نیروهای خود و افزایش قدرت تخریب مواضع دشمن، پروژهای نوآورانه را توسعه داد که با نام گولیات (Sd.Kfz. 302 و Sd.Kfz. 303) شناخته میشد. این وسیله کوچک زرهی که ظاهری شبیه یک تانک مینیاتوری داشت، در واقع یک خودروی انفجاری هدایتشونده از راه دور بود. گولیات به گونهای طراحی شده بود که ۶۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم مواد منفجره را حمل کند و پس از رسیدن به هدف، با فرمان اپراتور منفجر شود. هدایت آن از طریق یک کابل سهرشتهای به طول حدود ۶۵۰ متر انجام میشد؛ کابلی که هم فرمانهای حرکتی را منتقل میکرد و هم ارتباط میان اپراتور و وسیله را برقرار نگه میداشت. نخستین مدلهای گولیات از موتور الکتریکی استفاده میکردند که صدای کمی تولید میکرد، اما ساخت آنها پرهزینه بود. به همین دلیل، بعدها نسخههایی با موتور بنزینی نیز وارد خدمت شدند که هزینه تولید کمتری داشتند، هرچند صدای بیشتر آنها احتمال شناسایی را افزایش میداد. این وسیله برای انهدام سنگرها، خودروهای زرهی، پلها، استحکامات و همچنین پاکسازی برخی موانع و میدانهای مین به کار گرفته شد. با وجود آنکه بیش از ۷ هزار دستگاه از گولیات تولید شد، عملکرد آن در میدان نبرد چندان موفق نبود. سرعت پایین، زره نازک، آسیبپذیری کابل هدایت و دشواری هدایت در زمینهای ناهموار باعث میشد بسیاری از این وسایل پیش از رسیدن به هدف منهدم یا از کار بیفتند. با وجود این محدودیتها، گولیات جایگاه مهمی در تاریخ فناوری نظامی دارد. بسیاری از پژوهشگران آن را یکی از نخستین وسایل نقلیه رزمی زمینی بدون سرنشین (UGV) میدانند؛ مفهومی که دههها بعد با پیشرفت الکترونیک، حسگرها و هوش مصنوعی به توسعه رباتهای نظامی و سامانههای زمینی بدون سرنشین امروزی انجامید. اگرچه گولیات نتوانست تأثیر تعیینکنندهای بر روند جنگ جهانی دوم بگذارد، اما نشان داد ایده هدایت از راه دور تجهیزات رزمی تا چه اندازه میتواند آینده نبردها را تغییر دهد؛ ایدهای که امروزه در بسیاری از ارتشهای جهان، در قالب رباتهای خنثیسازی بمب، خودروهای شناسایی و سامانههای رزمی بدون سرنشین به واقعیت تبدیل شده است.