حراج اسکلت تقریباً کامل یک تیرانوسوروس رکس با قیمتی نجومی زنگ خطر را برای جامعهی علمی به صدا درآورده است. روز سهشنبه، یکی از بزرگترین و کاملترین اسکلتهای تیرکس که تاکنون کشف شده، در حراجی ساتبیز نیویورک به فروش گذاشته شد. این غول ۶۷ میلیون ساله که «گاس» نام گرفته، حدود ۳٫۸ متر ارتفاع دارد و با آروارههای گشاده و دندانهای بزرگش، در وضعیت تهاجمی به نمایش درآمده است. اسکلت گاس روز سهشنبه با قیمت نهایی ۵۰٫۱ میلیون دلار (شامل کارمزد حراج) به فروش رسید. این مبلغ بسیار بالاتر از برآورد اولیه ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلاری بود و رکورد قبلی گرانترین فسیل فروختهشده در حراجی را که به ایپکس (استگوساروس با قیمت ۴۴٫۶ میلیون دلار در سال ۲۰۲۴) تعلق داشت، شکست. گاس همچنین رکورد قبلی یک تیرکس به نام استن (۳۲ میلیون دلار در سال ۲۰۲۰) را پشت سر گذاشت. حراج حدود ۱۰ دقیقه به طول انجامید و هفت پیشنهاددهنده برای خرید آن رقابت کردند. برنده که از طریق تلفن در حراج شرکت داشت، ناشناس باقی مانده و برنامههای او برای این فسیل اعلام نشده است. اسکلت گاس که حدود ۶۷ میلیون سال قدمت دارد و یکی از کاملترین نمونههای تیرکس با حدود ۶۳ درصد از استخوانهایش (۱۸۳ قطعه) محسوب میشود، در سال ۲۰۲۱ در مزرعهای در داکوتای جنوبی کشف و به افتخار مالک زمین، گری «گاس» لیکینگ، نامگذاری شد. گروه تجاری تروپودا اکسپدیشنز با اجازهی مالک زمین، فسیل را از دل خاک بیرون کشید. کول جیکوبز، یکی از اعضای این گروه، ماجرای کشف را اینگونه تعریف میکند: «از جاده رد شدم و اولین چیزی که در اولین روز دیدم، استخوانی بود که از زمین بیرون زده بود.» گرچه گاس یافتهای خارقالعاده است، برای جامعهی علمی حکم سردردی بزرگ را دارد. پروفسور ریچارد باتلر، دیرینهشناس دانشگاه بیرمنگام، میگوید: «روندی که در آن فسیلهای دایناسور مانند آثار هنری نادر به فروش میرسند، بسیار نگرانکننده است. فسیلی که در مجموعهی یک موزه نباشد، عملاً از دسترس علم خارج شده؛ قیمتها آنقدر بالا رفته که موزهها توان رقابت ندارند و این به ضرر دانش است.» پروفسور استیون بروسیت از دانشگاه ادینبرو نیز این نگرانی را تأیید میکند: «از آنجا که این دایناسور در آمریکا پیدا شده، حراج آن قانونی است، اما من را به عنوان دانشمند نگران میکند.» در برخی کشورها مانند برزیل یا مغولستان، همهی فسیلها متعلق به دولت هستند و این مشکل وجود ندارد. به گزارش گاردین، نخستین تیرکسی که در حراجی فروخته شد، «سو» بود که سال ۱۹۹۷ با قیمت ۸ میلیون دلار به موزهی فیلد در شیکاگو راه یافت. اما از آن زمان، قیمتها به شدت افزایش یافته و جمعآوری فسیل به سرگرمی ثروتمندانی مانند لئوناردو دیکاپریو، تبدیل شده است. کارشناسان میگویند مشکل فقط به دسترسی دانشمندان محدود نمیشود. دکتر توماس کار، دیرینهشناس کالج کارتیج ویسکانسین، توضیح میدهد که مالک خصوصی میتواند هر زمان که بخواهد فسیل را از موزه پس بگیرد و این، اصل تکرارپذیری تحقیق را نقض میکند. به همین دلیل، بسیاری از مجلات علمی، انتشار مقالات را منوط به مطالعهی فسیلهای موجود در موزههای عمومی میکنند. در این میان، نمونههایی نیز وجود دارند که اوضاع برایشان به خوبی پیش رفته است. «ایپکس»، گرانترین دایناسور فروختهشده، توسط کن گریفین، میلیاردر و کارآفرین آمریکایی خریداری و برای چهار سال به موزهی تاریخ طبیعی آمریکا امانت داده شد. اما به گفتهی کارشناسان، امانت موقتی نمیتواند جایگزین مالکیت دائمی موزهها شود. پروفسور بروسیت اذعان میکند اگر میلیاردر بود، احتمالاً یک دایناسور میخرید، اما تأکید میکند که آن را به موزه اهدا میکرد. او امیدوار است که خریدار گاس نیز همین مسیر را انتخاب کند. دکتر کار اما آرزوی بزرگتری دارد: «فسیلی که در اختیار نهاد عمومی قرار میگیرد، پیروزی برای علم و جامعه است. امیدوارم گاس نیز از اتاق نشیمن یک میلیاردر به موزهای عمومی برود.» کارشناسان ساتبیز در دفاع از حراج تیرکس، بر این نکته تأکید دارند که بدون شرکتهای تجاری، بسیاری از فسیلها هرگز کشف و استخراج نمیشدند. بااینحال، هشدار دانشمندان همچنان به گوش میرسد: قیمتهای نجومی، قفسههای موزهها را خالی و دانش ما را از تاریخ حیات روی زمین فقیر میکند.
زومیت
زومیتزومیت