دولت دونالد ترامپ قصد دارد یک توافق هستهای با عربستان که فاقد تضمینها و محدودیتهای کلیدی منع گسترش تسلیحات اتمی است را به کنگره ارائه دهد و راه را برای غنیسازی اورانیوم در این کشور هموار کند. دولت ترامپ قصد دارد توافقی با عربستان برای به اشتراک گذاشتن فناوری انرژی هستهای به کنگره ارائه دهد؛ توافقی که فاقد تضمینهایی است که آمریکا سالهاست میگوید برای جلوگیری از استفاده از مواد هستهای در ساخت تسلیحات اتمی ضروری است. براساس این گزارش، دولت آمریکا ظرف چند روز آینده سندی را که به عنوان توافق۱۲۳ شناخته میشود به کنگره ارائه میدهد و سپس به امضای کریس رایت وزیر انرژی ایالات متحده و عبدالعزیز بن سلمان همتای عربستانی وی میرسد. این دو مقام سال گذشته میلادی یک توافق اولیه را در ریاض امضا کرده بودند. توافق یاد شده بر اساس بخش ۱۲۳ قانون انرژی اتمی ایالات متحده مصوب ۱۹۵۴ تنظیم شده که مطابق آن دولت ایالات متحده و شرکتهای آمریکایی اجازه همکاری با نهادهای پادشاهی عربستان برای توسعه یک صنعت هستهای غیرنظامی چند میلیارد دلاری را پیدا میکنند. اما موضوعی که در این توافق، توجه را جلب کرده، نبود استانداردهای طلایی است؛ بندی که عربستان را از غنیسازی اورانیوم و بازفرآوری سوخت هستهای مصرفشده در دو مسیر بالقوه برای دستیابی به سلاحهای هستهای، منع میکند. رویترز همچنین نوشت که توافق دولت ترامپ با عربستان شامل «پروتکل الحاقی» نیز نمیشود؛ بدین معنا که آن آژانس بینالمللی انرژی اتمی به عنوان نهاد ناظر بر فعالیتهای هستهای کشورها، اختیارات گسترده نظارتی و انجام بازرسیهای سرزده را ندارد. این در حالی است که رایت پیش از این گفته بود توافق اولیه با ریاض شامل غنی سازی نمیشود و تمام استانداردهای عدم اشاعه مندرج در قانون انرژی اتمی را داراست. نگرانیهای مربوط به گسترش سلاحهای هستهای محمد بن سلمان ولیعهد عربستان سعودی مدت هاست که مدعی است در صورت دستیابی ایران به تسلیحات هستهای، ریاض نیز همین مسیر را دنبال خواهد کرد که این امر نگرانیهایی را میان طرفداران کنترل تسلیحات و برخی قانونگذاران آمریکایی در مورد یک توافق هستهای غیرنظامی ایجاد کرده است. این پادشاهی همچنین گفته است که میخواهد حق غنیسازی اورانیوم را برای خود حفظ کند. پیش از این، امارات متحده عربی در سال ۲۰۰۹ با امضای توافق۱۲۳ با واشنگتن، با «استاندارد طلایی» موافقت کرد و از حق غنی سازی و بازفرآوری سوخت هستهای صرفنظر کرد. رویترز خاطرنشان کرده است که تلاش دولت ترامپ برای تصویب توافق هستهای با عربستان بدون تضمینهای امنیتی در حالی است که بسیاری از دموکراتها و برخی از جمهوریخواهان از جمله مارکو روبیو وزیر امور خارجه زمانی که در سنا حضور داشت، تاکید کرده اند که هر توافقی باید شامل محدودیتها و تضمینهای سختگیرانه باشد. توافق هستهای دولت ترامپ با عربستان در میانه حملات ارتش آمریکا به تاسیسات هستهای ایران خبرگزاری آسوشیتدپرس با اعلام این خبر نوشت: توافق فوق که انتظار میرود ۳۰ سال اعتبار داشته باشد، امکان ساخت یک تاسیسات غنیسازی اورانیوم در عربستان سعودی را فراهم می کند. به نوشته این خبرگزاری آمریکایی، اما گفته میشود توافق هستهای دولت آمریکا با ریاض میتواند با مخالفتهایی در میان قانونگذارانی مواجه شود که نگران هستند کمک به سعودیها برای تحقق آرزوی دیرینهشان در غنیسازی اورانیوم، دور جدیدی از گسترش تسلیحات هستهای و رقابت در این حوزه را جرقه بزند. آسوشیتدپرس، اعلام توافق هستهای دولت آمریکا با عربستان را در میانه حملات ایالات متحده علیه ایران بر سر برنامه هستهای قابل توجه می داند. مطابق رویه معمول، نمایندگان کمگره آمریکا نزدیک به ۹۰ روز فرصت دارند توافق ارائه شده از سوی دولت را بررسی کنند و در صورت نبود هرگونه اعتراض توافق به اجرا درخواهد آمد. اما برای جلوگیری از اجرایی شدن این توافق، کنگره باید یک قطعنامه مشترک تصویب کند و در صورت وتوی رئیسجمهور، اکثریت دو سوم آرا را برای لغو وتو داشته باشد.
