بقایای چنگیزخان مغول کجاست؟

در توضیح علت مرگ چنگیزخان، برخی پژوهشها احتمال بیماریهای عفونی را مطرح میکنند، برخی دیگر به زخمهای جنگی اشاره دارند و گروهی نیز مرگ در اثر سقوط از اسب یا حتی برخورد صاعقه را به عنوان فرضیه مطرح کردهاند. بقایای چنگیزخان، یکی از تأثیرگذارترین و در عین حال بحثبرانگیزترین شخصیتهای تاریخ جهان، تاکنون هرگز کشف نشده است. نزدیک به ۸۰۰ سال از مرگ او در سال ۱۲۲۷ میلادی میگذرد، اما محل دفنش همچنان یکی از بزرگترین معماهای تاریخی باقی مانده است. درحالیکه برخی پژوهشگران همچنان به دنبال یافتن آرامگاه او هستند، گروهی دیگر معتقدند شاید بهتر باشد این راز هرگز فاش نشود. چنگیزخان بنیانگذار امپراتوری مغول بود که درنهایت به بزرگترین امپراتوری پیوسته در تاریخ بشر تبدیل شد. گسترش این امپراتوری با جنگهای گسترده و مرگ میلیونها نفر همراه بود، اما در عین حال، مسیر ارتباطی تازهای میان شرق و غرب اوراسیا ایجاد کرد که به تبادلات گسترده فرهنگی، علمی و تجاری انجامید. با وجود اهمیت تاریخی عظیم چنگیزخان، بخش زیادی از زندگی شخصی و حتی مرگ او در هالهای از ابهام قرار دارد. منابع تاریخی درباره علت مرگ او اتفاق نظر ندارند. به نوشته آیافال ساینس، در توضیح علت مرگ چنگیزخان، برخی پژوهشها احتمال بیماریهای عفونی را مطرح میکنند، برخی دیگر به زخمهای جنگی اشاره دارند و گروهی نیز مرگ در اثر سقوط از اسب یا حتی برخورد صاعقه را به عنوان فرضیه مطرح کردهاند. در کنار این روایتهای محتمل، داستانهای افسانهای نیز وجود دارد که از مرگ چنگیزخان بر اثر حوادث عجیب در جریان رابطه جنسی سخن میگویند؛ هرچند این روایتها از نظر تاریخی قابل تأیید نیستند و بیشتر در حد افسانه باقی ماندهاند. پس از مرگ چنگیز خان در سال ۱۲۲۷ میلادی، بنا بر روایتهای تاریخی و فولکلور مغولی، پیکر او به زادگاهش در منطقه مقدس بورخان خلدون در کوههای خنتی در شمالشرق مغولستان منتقل شد. براساس این روایتها، محل دفن بهشدت محرمانه نگه داشته شد؛ به طوری که سربازانی که در مراسم تدفین حضور داشتند، تمام افرادی را که در مسیر کاروان با آنها روبهرو میشدند از بین بردند و سپس خود نیز کشته شدند تا هیچ شاهدی باقی نماند. در برخی روایتهای افسانهای حتی گفته میشود آرامگاه چنگیزخان با نوعی «نفرین» محافظت شده است؛ به این معنا که اگر روزی محل دفن او کشف شود، پیامدهای فاجعهباری برای جهان به همراه خواهد داشت. با وجود این داستانها، بسیاری از پژوهشگران در مورد محل دفن چنگیزخان در بورخان خلدون تردید دارند. علاوه بر جنبههای تاریخی نامطمئن، این منطقه امروز مکان مقدسی در مغولستان محسوب میشود و تحت حفاظت شدید دولت قرار دارد، به همین دلیل انجام حفاریهای باستانشناسی در آن تقریباً غیرممکن است. حتی در صورت جستوجو در مناطق دیگر نیز شرایط دشوار جغرافیایی مغولستان مانع بزرگی محسوب میشود؛ استپهای وسیع، مناطق کمجمعیت و دسترسی سخت به بسیاری از نواحی، تحقیقات میدانی را بسیار پیچیده میکند و نیازمند دانش محلی و تجهیزات گسترده است. در طول قرن گذشته، تلاشهای متعددی برای یافتن مقبره چنگیزخان انجام شده است. در سال ۱۹۲۷ گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه باستانشناسی روسی ادعا کرده مقبره او را در نزدیکی ویرانههای شهر باستانی خارا-خوتو در صحرای گُبی یافته است، اما این ادعا هرگز تأیید نشد و مانند بسیاری از گزارشهای مشابه رد شد. در دهههای اخیر، فناوریهای مدرن نیز به این جستوجو وارد شدهاند. در مطالعهای که سال ۲۰۱۴ در مجله PLOS One منتشر شد، پژوهشگران از بیش از ۱۰ هزار کاربر اینترنتی خواستند تصاویر ماهوارهای مغولستان را بررسی تا نشانههایی از محل احتمالی مقبره را شناسایی کنند. این پروژه به شناسایی ۵۵ نقطه بالقوه با اهمیت باستانشناسی منجر شد، اما هیچیک از آنها به کشف واقعی آرامگاه یا بقایای چنگیز خان منتهی نشد.