شلیک اخطار به عمان

وزیر امور خارجه ایران روز شنبه سفری چندساعته به مسقط داشت. سفری که به گفته سخنگوی وزارت خارجه، به منظور گفتگو درباره مدیریت تنگه هرمز میان دو کشور ساحلی انجام شد، هیئتهای کارشناسی در آن حاضر بودند و قطریها هم در نشست مشارکت داشتند. ساعتی بعد از بازگشت عراقچی بود که این حملات رخ داد. بندر دقم در ساحل دریای عرب و اهدافی در استان مسندم در ساحل تنگه هرمز مورد حمله قرار گرفتند. ایران به صورت رسمی اعلام کرد که حمله بندر دقم در پاسخ به استفاده نیروی دریایی آمریکا از این تأسیسات بوده، اما این موضوع که حمله به استان مسندم هم از سوی ایران انجام شده، مورد تأیید قرار نگرفته است. سفر بدون بیانیه عراقچی وزیر امور خارجه ایران روز شنبه سفری چندساعته به مسقط داشت. سفری که به گفته سخنگوی وزارت خارجه، به منظور گفتوگو درباره مدیریت تنگه هرمز میان دو کشور ساحلی انجام شد، هیئتهای کارشناسی در آن حاضر بودند و قطریها هم در نشست مشارکت داشتند. حتی شایعاتی غیررسمی در فضای رسانهها و شبکههای اجتماعی میچرخید که قرار بود هیئت آمریکایی هم در نشست حاضر شود. اتفاقی که در نهایت رخ نداد یا اعلام نشد. سفر عراقچی به مسقط کوتاه بود و بعد از آن بیانیهای رسمی از سوی دو کشور منتشر نشد. تنها چیزی که میدانیم، همان اظهاراتی است که اسماعیل بقائی به صورت رسمی منتشر کرد. اما اخبار غیررسمی حاکی از آن است که عراقچی با پیشنهاد طرف عمانی درباره مدیریت تنگه هرمز به تهران بازگشت. پیشنهادی که رویترز میگوید، درباره ایجاد دو مسیر تردد در تنگه هرمز از آبهای سرزمینی ایران و عمان بوده است. با این ترتیب که تردد از آبهای سرزمینی عمان آزاد و رایگان باشد و مسیر ایران، نیازمند اخذ مجوز و هماهنگی قبلی. ساعتی بعد از بازگشت عراقچی بود که این حملات رخ داد. عمان پیش از این با همکاری آمریکا، از آبهای سرزمینی خود مسیری برای عبور کشتیها باز کرد که با مخالفت ایران روبهرو شده بود. کشتیهایی که هفته گذشته مورد اصابت قرار گرفتند، در حال عبور از این مسیر بودند. در حال حاضر هم ایران تنگه هرمز را بسته اعلام کرده است. اهمیت مسندم در چیست؟ مسندم در شمال عمان قرار دارد و استانی جدا از سرزمین اصلی عمان محسوب میشود. خاک امارات بین این دو بخش سرزمین عمان قرار دارد. آنچه تحت عنوان آبهای سرزمینی عمان در تنگه هرمز میشناسیم، به این بخش از خاک عمان مربوط میشود. مسندم استانی کوهستانی است که بر تنگه هرمز اشراف دارد. آبهای سرزمینی یا Territorial waters به محدوده ۱۲ مایلی از خط مبدأ دریا (پایینترین حد جزر دریا) گفته میشود. حمله به بندر دقم در بیانیه سپاه پاسداران به این موضوع اشاره شده است که «مراکز پشتیبانی لجستیکی ناوها و سکوهای سوختگیری ناوهای هواپیمابر آمریکایی در بندر دُقم عمان» مورد حمله قرار گرفت. فارغ از این که روابط نظامی آمریکا و عمان قدمتی طولانی دارد، میتوان به این نکته توجه کرد که عمان و آمریکا در ۴ فروردین ۱۳۹۸ (۲۴ مارس ۲۰۱۹) و در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ، توافقنامهای برای استفاده ارتش ایالات متحده از دو بندر دقم (دریای عرب) و صلاله (جنوب عمان و ورودی خلیج عدن) امضا کردند. در آن زمان، این سند توسط سفیر آمریکا مارک جاناتان سیورس و یکی از مدیران وزارت دفاع عمان به امضا رسید. موضوعی که در همان دوره مورد توجه رسانهها قرار گرفت و توجهها را به این نکته جلب کرد که اگر قرارداد جدیدی میان دو کشور منعقد شده بود، سند مورد نظر حداقل در سطح وزرا امضا میشد. بنابراین سند مورد نظر بر اساس همان قراردادهای پیشین بوده است. نکته این است که توجه به تصاویر موجود از پهلوگیری ناوهای هواپیمابر آمریکا در بندر دقم نشان میدهد که حداقل از سال ۲۰۱۴ این تصاویر وجود دارد. در جریان اعزام بیسابقه تسلیحات و تجهیزات به منطقه خاورمیانه پیش از آغاز حمله به ایران در ۹ اسفند نیز تصویری ماهوارهای از سوی رویترز منتشر شد که نشان میداد ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن روز ۲۶ بهمن ۱۴۰۴، در سواحل عمان مستقر شده است. شهریور ۱۴۰۴ هم تصویر دیگری منتشر شد که نشان میداد ناو هواپیمابر نیمیتز در بندر دقم عمان پهلو گرفته است. هر دوی این تصاویر توسط ماهواره کوپرنیکوس سنتینل-۲ آژانس فضایی اروپا گرفته شده بودند. با تمام این سوابق، عمان با توجه به روابط دیرینهاش با ایران و ایفای نقش میانجی سنتی میان تهران و واشنگتن، در جریان دو جنگ اخیر آسیب خاصی ندید. اما در حال حاضر هنوز مشخص نیست که شرایط به طور دقیق به چه علتی تغییر کرده است.