فضاپیمای لوسی ناسا تابستان سال آینده به سیارکهای تروجان مشتری خواهد رسید؛ اما درطول مسیر، با برخی اجرام کمربند سیارکی نیز بازدید کرده است. فضاپیمای «لوسی» ناسا در حال انجام سفری طولانی و بیسابقه برای کشف تاریخ پنهان منظومه شمسی ازطریق مطالعهی دستهای از اجرام عجیب است؛ اما در این مسیر، از سنگهای فضایی معمولیتر نیز اطلاعات جمعآوری میکند. لوسی در پاییز ۲۰۲۱ بیسروصدا زیر سایه دنیاگیری کووید ۱۹ پرتاب شد و سفری ۶ ساله را به نزدیکی سیاره مشتری آغاز کرد. این کاوشگر که در ۵ سال گذشته درحال حرکت در فضای میانسیارهای بوده، در اوت ۲۰۲۷ به نخستین هدف از میان تقریباً ۶ هدف اصلی خود خواهد رسید: سیارکهای «تروجان» که بهصورت میلیونها جرم در دو ابر عظیم اطراف مشتری پراکندهاند؛ یکی جلوتر از سیاره و دیگری در پشت آن. گمان میرود تروجانها «سنگهای فسیلشده» از روزهای آشفتهی آغازین منظومه شمسی باشند؛ بقایایی باستانی که در اثر برهمکنشهای گرانشی شدید میان سیارههای غولپیکر به موقعیت کنونی خود رانده شدهاند. تکههای برخوردی حاصل از آن آشوبهای اولیه که به زمین اصابت کردهاند، احتمالاً در شکلگیری شرایط لازم برای پیدایش حیات نقش داشتهاند و آب و ترکیبات آلی را از بخشهای تاریک و یخزده بیرونی منظومه شمسی به زمین رساندهاند. لوسی در مسیر رسیدن به تروجانها، از فرصت استفاده کرده و ابزارهای خود را روی سیارکهای کمربند اصلی (بین مریخ و مشتری) آزمایش کرده است. این کاوشگر در سال ۲۰۲۳ با سیارکی به نام «دینکینش» ملاقات کرد و سپس در سال ۲۰۲۵ از کنار سیارکی بادامزمینیشکل به نام «دونالد یوهانسون» گذشت. این سنگ فضایی که قطری درحدود دو برابر پارک مرکزی نیویورک دارد، به افتخار «دونالد یوهانسون»، دیرینمردمشناس معروف و کاشف فسیلهای انسانتبار «لوسی»، بدین نام خوانده میشود. یوهانسون با کشفیات خود، درک ما از منشأ انسان را دگرگون ساخت و الهامبخش نام مأموریت لوسی شد. لوسی در سال ۲۰۲۵ از کنار سیارکی بادامزمینیشکل به نام «دونالد یوهانسون» گذشت اکنون پس از گذشت یک سال، پژوهشگران در مطالعهای تازه، نتایج بهدستآمده از گذر لوسی از کنار دونالد یوهانسون را گزارش کردهاند. سیمونه مارچی، اخترفیزیکدان مؤسسه پژوهشی ساوتوست، پژوهشگر ارشد مأموریت لوسی و نویسنده اصلی مطالعه جدید به ساینتیفیک آمریکن میگوید دونالد یوهانسون صرفاً هدفی فرصتطلبانه برای آزمایش ابزارها نبود؛ زیرا دانشمندان از قبل تا حدی منشأ این سیارک را میدانستند. این سنگ فضایی احتمالاً عضوی از خانواده «اریگونه» است؛ گروهی از سیارکها که به نظر میرسد بقایای جرمی بزرگتر باشند که حدود ۱۵۰ میلیون سال پیش در اثر یک برخورد عظیم متلاشی شد. مارچی میگوید: «در مقیاس تاریخ منظومه شمسی، ۱۵۰ میلیون سال تقریباً همین دیروز است.» همین موضوع باعث میشود دونالد یوهانسون یک «نقطه اتکای تازه» برای فهم تغییرات تدریجی سیارکها در طول زمان باشد. مارچی افزود: «در مقیاسهای میلیارد ساله، تشخیص اینکه کدام فرآیند چه اثری داشته واقعاً دشوار است؛ زیرا اتفاقات زیادی در این میان رخ میدهد. اما اینجا وضعیتی تقریباً ایدهآل داشتیم تا دانش خود را آزمایش کنیم و درباره فرآیندهایی که برخی از آنها درمورد تروجانها نیز صدق میکند، بیشتر یاد بگیریم.» مارچی میگوید برخوردها عامل اصلی تغییر سیارکها هستند و دونالد یوهانسون نیز از این قاعده مستثنا نیست. اندازهگیریهای لوسی نشان میدهد ترکیب این سیارک شبیه دیگر سیارکهای غنی از کربن در خانواده اریگونه است. فضاپیما همچنین وجود مواد معدنی دگرگونشده توسط آب را آشکار کرده که احتمالاً پیش از خردشدن جرم اصلی این خانواده در اثر برخورد، درون آن شکل گرفتهاند. مهمتر از همه، تصاویر لوسی به مارچی و همکارانش امکان داد تا دهانههای برخوردی روی سطح دونالد یوهانسون را بهدقت مورد بررسی قرار دهند و آنها را براساس اندازه دستهبندی کنند. براساس میزان فرسایش ناشی از برخوردها، سن این سیارک حدود ۱۵۵ میلیون سال تخمین زده شده است. شکل بادامزمینی و چرخش آهستهاش نیز احتمالاً نتیجهی گرمشدن توسط نور خورشید است؛ پدیدهای که در طول میلیونها سال میتواند با ایجاد گشتاورهای بسیار کوچک، سرعت چرخش سیارک را تغییر دهد و مواد سطحی را جابهجا کند. دونالد یوهانسون احتمالاً عضوی از خانواده «اریگونه» است و با عمر تقریباً ۱۵۵ میلیون سال، سیارکی بسیار جوان محسوب میشود نکته جالب این است که «گردن» باریک بین دو بخش سیارک تقریباً فاقد دهانههای کوچکتر از حدود نیم کیلومتر است. بهگفته مارچی، دهانهها در آن قسمت احتمالاً در نتیجهی رانشهای سطحی پر شدهاند یا ممکن است در اثر برخورد بزرگی که حدود ۴۰ میلیون سال پیش موجب لرزش کل سیارک شد، حذف شده باشند. مارچی میگوید: «شگفتانگیز است که میتوانیم چنین تصویر تکاملی یکپارچهای بسازیم. درباره بیشتر سیارکهای دیگر نمیتوانیم این کار را انجام دهیم؛ زیرا نمیدانیم دقیقاً چگونه و چه زمانی شکل گرفتهاند. ما ادعا نمیکنیم که همه چیز را درباره دونالد یوهانسون میدانیم، اما دانستههای فعلیمان داستانی منسجم و سازگار با درک قبلی ما ارائه میدهد.» مطالعه ۱۸ ژوئن در نشریه ساینس منتشر شد.
زومیت
زومیتزومیت