جهش حمایت‌های قضایی از خانواده زندانیان

مقایسه عملکرد دو دوره پنجساله انجمنهای حمایت از زندانیان نشان میدهد خدمات حمایتی این انجمنها ۱۲۳ درصد رشد داشته است. باشگاه خبرنگاران جوان - در سالهای اخیر حمایت از خانواده زندانیان با آموزش و حرفه آموزی، توانمندسازی پایدار و حمایت مالی و معنوی از انها رشد چشمگیری داشته است. تا در زمانی که سرپرست خانوارها در زندان هستند، تحمل اوضاع و گذران معیشت برای خانواده آنان راحتتر باشد. در دوره ۵ ساله منتهی به ۱۴۰۴ در مقایسه با دوره ۵ ساله قبل و رشد ۳۴۹ درصدی اشتغال یا حرفه آموزی خانواده زندانیان در ۵ سال منتهی به ۱۴۰۴ در مقایسه با دوره ۵ ساله قبل صورت گرفته است. زندانی شدن سرپرست خانوار خانواده را در معرض فشارهای روانی اقتصادی و اجتماعی قرار میدهد، برای مقابله با این پیامدها ۲۳۶ انجمن حمایت زندانیان در سراسر کشور تحت نظارت سازمان زندانها فعالیت میکنند. بررسی عملکرد ۵ ساله (۱۴۰۴ - ۱۴۰۰) نشان میدهد که این انجمنها توانستهاند ظرفیت حمایتی خود را به طور چشمگیری افزایش دهند. در همین راستا انجمنهای حمایت زندانیان با هدف حفظ و تحکیم بنیان خانواده، کاهش آسیبهای ناشی از حبس و پیشگیری از بازگشت به جرم نقش تکمیل کننده و مؤثری در تحکیم بنیان خانواده ایفا میکنند. این اقدامات شامل: اولویت دهی به خدمات اشتغال محور و مهارت آموزی برای خانوادهها و گسترش برنامههای آموزشی و فرهنگی با هدف افزایش تاب آوری اجتماعی و تقویت سازوکارهای کمک به آزادی زندانیان واجد شرایط و پایش مستمر اثر بخشی خدمات و باز توزیع منابع به حوزههای پربازده بوده است. مقایسه عملکرد دو دوره ۵ ساله نشان دهنده رشد ۱۲۳ درصدی خدمات حمایتی توسط این انجمن هاست که بیانگر جهش کمی و کیفی در عملکرد آنهاست. بیشترین رشد مربوط به حوزههای اشتغال و حرفه آموزی و آموزش فعالیتهای فرهنگی و کمک به زندانیان است که ماهیت توانمند سازی دارند. توسعه شبکه انجمنهای حمایت و افزایش پوشش جغرافیایی خدمات و تمرکز بر شناسایی خانوادههای جدید در معرض آسیب و تقویت مشارکت خیرین و منابع مردمی در حمایت از خانوادهها هماهنگی با نهادهای محلی برای هدفمندسازی خدمات حمایتی است. رشد تعداد خانوادههای تحت پوشش بیانگر گسترش قابل توجه دامنه مداخله انجمنهای حمایت از زندانیان است. این رشد به ویژه در دوره ۵ ساله دوم حاصل اجرای سیاستهای ملی - حمایتی افزایش مشارکت خیرین و ارتقای ظرفیت نهادی انجمنها بوده است. ۴۳ کارگاه صنعت محور و کارگاه - خوابگاه در ۲۲ استان با مساحت ۲۹.۶۰۸ متر مربع راه اندازی شد. اشتغال زندانیان در زندانهای کشور با بهره گیری از تسهیلات بانکی به ارزش ۶۲۹ میلیارد تومان برای توانمند سازی و اشتغال زندانیان صورت گرفته است. فراهم سازی اشتغال مستقیم برای زندانیان و اتصال آن به تسهیلات بانکی، علاوه بر تأمین معیشت خانوادهها زمینه بازگشت زندانیان به جامعه با مهارت و استقلال اقتصادی را تقویت کرده است. این رویکرد نقش مهمی در کاهش بازگشت به جرم ایفا میکند. جلوگیری از موازی کاری و تجمیع منابع حمایتی و تعریف مسیر مشترک توانمندسازی برای خانوادهها و تبادل داده و اطلاعات میان نهادهای همکار در راستای همکاری با نهادهای حاکمیتی و حمایتی انجام شده است. همکاری با نهادهای حاکمیتی و حمایتی، ظرفیت انجمنها را چند برابر میکند و امکان ارائه خدمات تخصصیتر را فراهم میسازد در این زمینه ۱۵۷۱ نفر به سازمان فنی و حرفهای برای گذراندن دورههای تخصصی معرفی و ۸۷۵۴ نفر نیز توسط کمیته امداد امام خمینی (ره) برای آموزش و اشتغال زایی تحت پوشش قرار گرفتهاند. هدفمند سازی هزینههای حمایتی بر اساس نیازسنجی و تقویت منابع پایدار مالی و جذب مشارکت مردمی انجام شده است. افزایش بیش از ۸ برابری هزینههای حمایتی در دوره (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴) و رشد سهم آن از کل بودجه سازمان به حدود ۳۰ درصد نشان دهنده تغییر رویکرد از حمایت حداقلی به مداخله جدی و هدفمند است. همزمانی این رشد با افزایش خانوادههای تحت پوشش بیانگر آن است که منابع مالی در راستای پاسخ به نیازهای واقعی و توانمند سازی هزینه شده است. افزایش ۱۶۷ درصدی مجموع خدمات ارائه شده بر مبنای قانون حمایت از اطفال و نوجوانان در دوره دوم (۱۴۰۰ تا ۱۴۰۴) نسبت به دوره اول (۱۳۹۵ تا ۱۳۹۹) رقم خورده است. قانون حمایت از اطفال و نوجوانان مصوب ۱۳۹۹ یکی از مهمترین گامهای نظام حقوقی ایران در جهت حمایت همه جانبه از کودکان و نوجوانان در معرض خطر یا درگیر بزهکاری است. این قانون با رویکردی حمایتی و اصلاحی، سیاستهای تربیتی آموزشی و بازپرورانه در خصوص اطفال و نوجوانان بزهکار یا در معرض ناهنجاری را تقویت میکند. بررسی روند ارائه خدمات در کانونهای اصلاح و تربیت طی ۱۰ سال اخیر نشان میدهد پس از تصویب قانون حمایت از اطفال و نوجوانان ارائه خدمات به کودکان رشد چشمگیری داشته است. به طوری که تعداد خدمات ارائه شده در دوره ۵ ساله دوم (۱۴۰۴-۱۴۰۰) نسبت به دوره ۵ساله اول ۱۳۹۵-۱۳۹۹ به میزان ۳۱۶۴۶ مورد افزایش داشته است. منبع: قوه قضاییه