زمانی همه راههای فوتبال ایران به یک نمایشگاه فروش اتومبیل در ضلع جنوبی میدان هفت تیر ختم میشد. به گزارش "ورزش سه"، آنجا نمایشگاه خودروی معروفی بود که حتی یک اتومبیل در آن به نمایش گذاشته نمیشد. جایی شبیه به یک دفتر کار بزرگ با دید عمومی بود که در تاریکی انتهای سرسرای آن، میشد مردی را دید که پشت یک میز رو به خیابان کریمخان نشسته و افراد دیگری در صندلیهای با زاویه قائمه، مقابل او نشسته و به صحبتهایش گوش میکنند و چیزی میگویند و همگی بلند میخندند. اینجا نمایشگاه سورتمه بود و مرد پشت میز علی پروین. یک وقتهایی اگر شانسات میزد، ناگهان او را میدیدی که از ماشیناش پیاده شده و به سرعت از لای جمعیت پیادهروی کریمخان ناگهان وارد سورتمه میشود. گاهی ممکن بود در این ازدحام نگاهتان به هم گره بخورد و همانجا بفهمید که چرا علی پروین مرد اول فوتبال ایران است. او سرمربی پرسپولیس بود و در کارنامهاش هدایت تیم ملی ایران را هم داشت. اما وقتی که هنوز مُد نبود فوتبالیستها پولدار باشند، او یکی از ثروتمندترین آدمهایی بود که میشناختیم، بدون اینکه لزوما در فعالیت تجاری خاصی شرکت کند اما اسم و اعتبارش، چک سفید امضایی بود که هر بازاری را تکان میداد. نمایشگاه سورتمه حالا سالهاست که دیگر وجود خارجی ندارد و ساختمان آن نمایشگاه بزرگ به یک مانتوفروشی تغییر کاربری داده. فروشگاهی که نام پروین را بر سر در خود دارد. معلوم نیست این ایده کدام شیر پاک خوردهای بود که از اسم پروین برای مانتوسرا استفاده کند. البته این نام به خودی خود برای زنان استفاده میشود اما به عنوان نام خانوادگی روی شناسنامه فردی حک شده بود که نماد مرد سالاری در فوتبال ایران بود و آوازه خشونت رختکنها و تیمهایی که میساخت، تن هر رقیبی را در فوتبال ایران میلرزاند. این راز موفقیت علی پروین بود. مردی که چهار دهه پیش آموخت که قهرمانی در فوتبال ایران باید در سایه دوندگی، فداکاری، تخریب بازی حریف و پرس شدید باشد، اگرچه او همواره از سرویس تعداد قابل توجهی از ستارههای تکنیکی و درخشان فوتبال ایران هم بهره میبرد. از حمید درخشان و ناصرمحمدخانی تا فرشاد پیوس و محمد پنجعلی و محمدحسن انصاریفرد که در سالهای بعد جای خود را به نسل جدید دادند. احمد عابدزاده، بهروز رهبریفرد، مهدی هاشمینسب، کریم باقری، مهدی مهدویکیا ادموند بزیک و این اواخر جواد کاظمیان و پژمان جمشیدی و مهرزاد معدنچی و... . آنها سربازان علی پروین بودند که سالهای پرفراز و فرود این سرمربی مشهور فوتبال ایران را رقم زدند. پروین نزدیک به هزار بازی را به عنوان بازیکن، مربی و البته مدت کوتاهی رئیس باشگاه با پرسپولیس پشت سر گذاشت. اما برای پیدا کردن ابتدای این داستان باید از ورزشگاه بیرون رفت، از جامها و عکسهای تیمی فاصله گرفت و به تهران دیگری رسید. به کوچه غریبان در محله بازار و بعد، به دولاب. در 20 نکته، زندگی علی پروین را مرور کنید: * علی پنجمین فرزند خانوادهای پرجمعیت بود. خانواده که به دولاب رفت، زمینهای خاکی پیش رویش بیشتر شدند. نادر، منبع، عارف. اسمهایی که در زندگی فوتبالیستهای آن نسل، کار نام ورزشگاههای بزرگ را میکردند. هر زمین جمع خودش را داشت و هر جمع، بازیکنی را که میتوانست بازی را دربیاورد، به خاطر میسپرد. * در دبستان توحید درس میخواند، اما فوتبال سهم بیشتری از حواسش میخواست. از دوازدهسالگی در زمین عارف جدیتر بازی کرد و با تیم عارف قهرمان محلات جنوبی تهران شد. هنوز خبری از سکوهای بزرگ و پیراهنی که روزی به نام او شناخته شود نبود. فعلاً باید در همان محله، میان همان بچهها، جایی برای خودش باز میکرد. * راهش از البرز به کیان رسید. در کیان، منصور امیرآصفی مربی بود و بازیکنانی مثل پرویز قلیچخانی، گودرز حبیبی و عزت جانملکی حضور داشتند. فوتبال داشت برای پسر دولاب شکل تازهای پیدا میکرد. زمین بزرگتر شده بود، حریفان جدیتر بودند و استعداد بهتنهایی برای ماندن کفایت نمیکرد. * بعد نوبت پیکان رسید. نکته جالب زندگی مردی که اینهمه با پرسپولیس شناخته میشود، همینجاست. پیش از آنکه قرمزپوش شود، در پیکان برای خودش بازیکنی شده بود. وقتی ستارههای پرسپولیس به آن تیم رفتند، پروین از قبل آنجا بود. کنار نامهای بزرگ بازی کرد، با پیکان قهرمان تهران شد و بعد همراه مسیری که دوباره به پرسپولیس ختم میشد، به باشگاهی رسید که بیشتر عمر فوتبالیاش را در آن گذراند. * شهریور ۱۳۴۹، هم پیراهن تیم ملی به او رسید و هم پیراهن پرسپولیس. دو آغاز در فاصلهای کوتاه. هیچکس در اولین بازی او برابر عقاب نمیتوانست بداند این تازهوارد قرار است تا کجای تاریخ باشگاه همراهش بماند. * پرسپولیس آن سالها کمستاره نداشت. بهزادی، کلانی، ایرانپاک، کاشانی و آشتیانی بودند. پروین باید در چنین جمعی جای خودش را پیدا میکرد. قهرمانی لیگ منطقهای از راه رسید، بعد جام تخت جمشید و فصل بدون شکست ۱۳۵۲. همان سالی که دربی شش بر صفر هم به خاطرات سرخها اضافه شد. * اما برای دیدن تصویری از پروین که از مرز هواداری باشگاهی عبور میکند، باید به خرداد ۱۳۵۵ رفت. فینال جام ملتهای آسیا، ایران و کویت. بازی هنوز بدون گل است و ضربهای آزاد نصیب ایران شده. پروین پشت توپ قرار میگیرد و در دقیقه ۷۱، گل قهرمانی را میزند. یک ضربه و سومین جام پیاپی برای ایران. از آن لحظههایی که شرحش کوتاه است و عمرش در حافظه فوتبال، طولانی. * آن تابستان در المپیک مونترال هم بازی کرد و به لهستان گل زد. دو سال بعد، در آرژانتین، بازوبند نخستین تیم ایران در جام جهانی را بر دست داشت. پسر زمین عارف حالا در بزرگترین مسابقات فوتبال جهان کاپیتان کشورش بود. * میشد تصور کرد این نقطههای بلند، بخش اصلی داستان او را ساختهاند. اما هنوز فصل دیگری باقی مانده بود. فصلی طولانی که در آن، پروین باید از بازیکنی بزرگ به مسئول تیم تبدیل میشد. * فوتبال ایران از سالهای انقلاب به سالهای جنگ رسید. شکل مسابقات عو
