او در سال ۱۳۲۵ هم که سفیر ایران در واشنگتن و همزمان نماینده ایران در سازمان ملل بود، طرح شکایت علیه شوروی و خروج آنها از آذربایجان را مطرح میکند. اما بعد از قتل رزمآرا، وقتی نخستوزیر میشود، حالت محلل داشت. امیرمهدی نادری| خبرآنلاین؛ میرزا حسینخان، ملقب به معینالوزاره و مشهور به حسین علاء، از رجال تاریخ سیاسی معاصر ایران است که فعالیتهایش از دوران سلطنت احمدشاه قاجار آغاز و تا اواسط حکومت محمدرضا پهلوی ادامه یافت. علاء در طول عمر هشتاد و چند سالهاش، بارها به مقام وزارت و وزیرمختاری رسید و دو بار هم در برهههای حساس سیاسی سمت نخستوزیری را برعهده گرفت. برهههای شامل ملی شدن نفت و پیمان بغداد. و درنهایت اسم علاء با همین دو برهه پیوند خورد هرچند که در کارنامه سیاسیاش ردپای دیگر نقاط عطف و حساس تاریخ معاصر ایران را میتوان پیدا کرد؛ از غائله آذربایجان تا مسیر تغییرات شخصیتی شاه. از تولد تا ورود به وزارت خارجه در میانه جنگ جهانی اول درباره تاریخ و محل تولد حسین علاء اطلاعات متفاوتی وجود دارد؛ برخی او را متولد سال ۱۳۰۰ ق در تفلیس دانستهاند، زمانی که پدرش محمدعلیخان علاءالسلطنه کنسول ایران در آن شهر بود. برخی دیگر تولد او را تیر ۱۲۶۰ ذکر کردهاند و نویسندگان کتاب «رجال وزارت خارجه» شب عاشورای ۱۳۰۱ در تهران را نوشتهاند. براساس اسناد و مدارک موجود در بایگانی سازمانهای دولتی، تولد وی در ۱۲۶۴ ش/۱۳۰۳ ق در تهران درستتر به نظر میرسد [۱] پدرش محمدعلی معینالوزاره در ۱۳۰۷ ق در سمت کنسول ایران در تفلیس لقب علاءالسلطنه گرفت و سپس به جای میرزا ملکمخان ناظمالدوله، به وزیرمختاری ایران در لندن منصوب شد. او حسینخان را نیز با خود به انگلستان برد و مقدمات تحصیل او را در مدرسه «وستمینستر» فراهم کرد. حسینخان در این مدرسه دوره ابتدایی و متوسطه را گذراند و به گفته ابوالفضل قاسمی، رفتار خشن علاء در دوران تحصیل موجب شد تا او را «یک ضدانگلیسی متعصب» بشناسند . ( همان) حسینخان در هفدهسالگی به استخدام وزارت امور خارجه ایران درآمد و با سمت آتاشه سفارت ایران در لندن مشغول به کار شد. پس از مدتی نایب سوم و بعد نایب دوم آن سفارت گردید و در کنار کار سفارت، تحصیلات خود را ادامه داد و از دانشکده حقوق لندن درجه لیسانس گرفت. ( همان) در ۱۳۲۴ ق، پس از پیروزی نهضت مشروطه، میرزا نصراللهخان مشیرالدوله، محمدعلیخان علاءالسلطنه را از لندن به تهران فراخواند و وزارت امور خارجه را به او واگذار کرد. علاءالسلطنه سپس فرزندش حسینخان را نیز به تهران آورد. در ۱۳۳۰ ق لقب معینالوزاره به حسینخان رسید و از جانب پدر به ریاست کابینه وزارت امور خارجه منصوب گردید. در همین سمت مأموریت یافت که به موجب پذیرش اولتیماتوم دولت روس، حکم عزل مورگان شوستر آمریکایی را از سمت مستشار مالی ایران به وی ابلاغ کند . ( همان) علاءالسلطنه، که پسوند پرنس را هم به اسـم خـود افزوده بود، در ۱۳۳۱ ق، نخستین کابینهاش را تشکیل داد. همو ترتیبی داد که مراسم تاجگذاری احمد شاه قاجار [۳۰ تیر ۱۲۹۳] برگزار شده، احمد شاه رسما زمام امور سلطنت را در دست بگیرد. چیزی نگذشت که جنگ جهانی اول (اوت ۱۹۱۴/ رمـضان ۱۳۳۲)آغـاز شد و با گذشت چند ماه،دولتهای متخاصم اعلامیه بیطرفی دولت ایران را زیر پا نهادند و قسمتهایی از سرزمین ایران را به صحنه جنگ مبدل ساختند.این امر عـلاوه بـر ایجاد رعب و ناامنی در میان مـردم،بـر اختلافات سیاسی بین دولتمردان دامن زد. به طوری که بسیاری از آنان، تظاهر به طرفداری از دول متحد (آلمان، اتریش و عثمانی) و برخی نیز از دولتهای متفق (انگلستان،روس و فرانسه) جـانبداری مـیکردند. در این میان حسینخان معینالوزاره نقش حساسی در مذاکرات سیاسی بین نمایندگان ایران و خارجی ایفا میکرد و بعضی اوقات با توجه به محبوبیت آلمان در جامعه روشنفکری آن روز ایران، به طرفداری از آلمان تظاهر میکرد. ( همان) در اردیبهشت ۱۳۰۲، علاء به وزیرمختاری ایران در واشنگتن منصوب و عازم آمریکا شد. او تلاش زیادی کرد تا پای آمریکاییها را بیش از پیش به ایران باز کند و کوشید قراردادی را با کمپانی «استاندارد اویل» آمریکا امضا کند تا استخراج نفت شمال ایران در اختیار این شرکت قرار گیرد. با وجود همه مذاکرات، این قرارداد سر نگرفت. ولی او توانست گروهی از مستشاران مالی آمریکا را به سرپرستی آرتور میلسپو به استخدام دولت ایران درآورد وزارت فوائد عامه و مأموریت ورسای علاء نزدیک به دو سال ریاست کابینه وزارت امور خارجه را برعهده داشت تا اینکه در ۱۲۹۶ ش میرزا حسنخان مستوفیالممالک او را به عنوان وزیر فوائد عامه به مجلس معرفی کرد. او در آغاز، نام وزارتخانه را به «وزارت فلاحت و تجارت» تغییر داد. با روی کار آمدن وثوقالدوله در ۱۲۹۷، علاء از وزارت برکنار شد. وثوقالدوله برای دور کردن مخالفان قرارداد ۱۹۱۹، چند تن از اعضای وزارت امور خارجه ازجمله علیقلیخان مشاورالممالک انصاری، محمدعلیخان ذکاءالملک فروغی و حسینخان معینالوزاره را به مأموریت اروپا فرستاد. آنان به ریاست علیقلیخان هیأتی را تشکیل داده، در آذر ۱۲۹۷ برای شرکت در کنفرانس صلح ورسای راهی پاریس شدند، اما تلاششان برای تعیین میزان خسارت وارده بر ایران از جنگ جهانی اول به نتیجه نرسید. ( همان) در اردیبهشت ۱۳۰۲، علاء به وزیرمختاری ایران در واشنگتن منصوب و عازم آمریکا شد. او تلاش زیادی کرد تا پای آمریکاییها را بیش از پیش به ایران باز کند و کوشید قراردادی را با کمپانی «استاندارد اویل» آمریکا امضا کند تا استخراج نفت شمال ایران در اختیار این شرکت قرار گیرد. با وجود همه مذاکرات، این قرارداد سر نگرفت. ولی او توانست گروهی از مستشاران مالی آمریکا را به سرپرستی آرتور میلسپو به استخدام دولت ایران درآورد. (همان) نمایندگی مجلس پنجم و مخالفت با تغییر سلطنت تا وزارت دربار او علاء در بهمن ۱۳۰۲ از وزیرمختاری برکنار شد و بعد به عنوان نماینده تهران به مجلس پنجم راه یافت. ا
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین