سیاره کوتوله‌ای که رازهای رنگی جالبی دارد (+عکس)

دادههای مأموریت «نیو هورایزنز» و پژوهشهای سالهای اخیر نشان میدهد پلوتو، برخلاف تصور رایج، آسمانی آبی و یخهایی سرخفام دارد؛ ویژگیهایی که همچنان ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده است. عصرایران- با وجود گذشت حدود یک دهه از عبور فضاپیمای «نیو هورایزنز» از کنار پلوتو، دادههای این مأموریت همچنان رازهای تازهای از دوردستترین دنیای منظومه شمسی را آشکار میکند. پژوهشها نشان میدهد پلوتو، برخلاف تصور رایج، آسمانی آبیرنگ، لایههایی از مه و نواحی گستردهای از یخهای سرخفام دارد؛ ویژگیهایی که آن را به یکی از شگفتانگیزترین اجرام منظومه شمسی تبدیل کرده است. در حالی که آبی بودن آسمان زمین به پراکندگی نور خورشید توسط مولکولهای هوا مربوط میشود، در پلوتو این پدیده به ذرات بسیار ریز موسوم به «تولین» نسبت داده میشود. این ترکیبات آلی پیچیده بر اثر واکنش نور خورشید با گازهایی مانند متان و نیتروژن در جو رقیق پلوتو شکل میگیرند و هنگام طلوع و غروب خورشید، آسمانی با طیف آبی ایجاد میکنند. یکی دیگر از شگفتیهای پلوتو، وجود یخهای سرخرنگ در برخی گودالها، درهها و دشتهای آن است. دانشمندان معتقدند این رنگ غیرمعمول به دلیل رسوب تدریجی ذرات تولین روی یخهای متشکل از نیتروژن، متان و مونوکسید کربن ایجاد میشود. با این حال، پژوهشگران هنوز در حال بررسی دقیق سازوکار شکلگیری این نواحی سرخفام هستند. بررسیهای سالهای اخیر همچنین نشان داده است که پلوتو از نظر زمینشناسی، برخلاف تصور گذشته، جرمی کاملاً مرده نیست. وجود دشتهای یخی، کوههای بلند از جنس یخ آب، لایههای مه در جو و شواهدی از فعالیتهای گذشته، این سیاره کوتوله را به یکی از پیچیدهترین و جذابترین اجرام کمربند کویپر تبدیل کرده است. مأموریت نیو هورایزنز که در سال ۲۰۱۵ از کنار پلوتو عبور کرد، همچنان تنها مأموریت فضایی است که از فاصله نزدیک این سیاره کوتوله را مطالعه کرده است. با وجود پایان پرواز نزدیک، تحلیل دادههای ارزشمند این فضاپیما همچنان ادامه دارد و دانشمندان امیدوارند با بررسی دقیقتر این اطلاعات، به پرسشهای بیپاسخ درباره منشأ رنگهای شگفتانگیز، ساختار جو و تاریخچه زمینشناسی پلوتو پاسخ دهند. پلوتو شاید دیگر در رده سیارههای اصلی منظومه شمسی قرار نداشته باشد، اما همچنان یکی از مرموزترین جهانهای شناختهشده است؛ دنیایی یخزده در لبه منظومه شمسی که هر کشف جدید درباره آن، نگاه دانشمندان را به چگونگی شکلگیری سیارهها و اجرام دوردست تغییر میدهد.