افزایش استقلال دفاعی اروپا، اگرچه خواسته دیرینه واشنگتن بود، اما در بلندمدت به کاهش نفوذ راهبردی آمریکا در ناتو خواهد انجامید. به گزارش تجارت نیوز، فرید زکریا، روزنامهنگار و تحلیلگر برجسته روابط بینالملل با انتشار یادداشتی در فارین پالسی مدعی شد: حتی بسیاری از منتقدان دونالد ترامپ نیز در یک مورد به او حق میدهند؛ اینکه کشورهای عضو ناتو را وادار کرد سهم بیشتری از هزینههای دفاعی خود را بپردازند. پیام آمریکا به ناتو به نوشته زکریا روسای جمهور آمریکا سالها از نابرابری در تقسیم بار مالی ناتو گلایه داشتند. اگرچه ترامپ این موضوع را با ادبیاتی تند، نمایشی و کاملا معاملهگرایانه مطرح کرد، اما اصل انتقاد او همانی است که دولت های مختلف آمریکا بر آن تاکید داشتند و در نهایت نیز اروپاییها پیام را دریافت کردند. کشورهای اروپایی عضو ناتو که در سال ۲۰۱۴ تنها حدود ۱.۴ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را صرف هزینههای دفاعی میکردند، این رقم را تا سال ۲۰۲۵ به حدود ۲.۳ درصد رساندهاند. اما باید مراقب بود که آرزوها همیشه به نتایج مطلوب منتهی نمیشوند. تصور رایج این است که اگر اروپا هزینه بیشتری برای دفاع بپردازد، آمریکا میتواند هزینههای نظامی خود را کاهش دهد. اما واقعیت دقیقا خلاف این فرض را نشان میدهد. ماموریتهای آمریکا فراتر از ناتو زکریا در ادامه آورد: در حالی که بودجه دفاعی اروپا به بالاترین سطح خود طی چند دهه اخیر رسیده، دونالد ترامپ برای سال مالی ۲۰۲۷ بودجهای بیسابقه و نزدیک به یک هزار و ۵۰۰ میلیارد دلار برای وزارت دفاع آمریکا پیشنهاد کرده است. واقعیت آن است که بودجه دفاعی آمریکا هرگز صرفا بر اساس نیازهای ناتو تعیین نشده است. ایالات متحده خود را یک ابرقدرت جهانی میداند؛ کشوری که در سراسر جهان پایگاه نظامی، ناوگان دریایی و تعهدات امنیتی گسترده دارد. واشنگتن باید همزمان روسیه را مهار و با چین رقابت کند، قدرت خود را در خاورمیانه حفظ و امنیت مسیرهای اصلی تجارت دریایی را تضمین کند، از خاک آمریکا دفاع و برتری هستهای خود را حفظ کند، در حوزه فضا، پهپادها و هوش مصنوعی پیشتاز بماند و همچنین توان انجام عملیات نظامی در مناطق دوردست را حفظ کند. به همین دلیل، هزینههای دفاعی آمریکا بسیار فراتر از ماموریتهای ناتو تعریف میشود. مزایای ناتو برای واشنگتن این تحلیلگر روابط بینالملل خاطرنشان کرد: بر اساس محاسبات موسسه بینالمللی مطالعات راهبردی (IISS)، حتی در سال ۲۰۱۸ هزینههای مستقیم آمریکا برای دفاع از اروپا تنها حدود ۵ درصد از کل بودجه دفاعی این کشور را تشکیل میداد. اما افزایش هزینههای دفاعی اروپا پیامد مهم دیگری دارد؛ قاره اروپا به تدریج وابستگی کمتری به ایالات متحده پیدا خواهد کرد و در نتیجه، الزامی نیز برای تبعیت کامل از سیاستهای واشنگتن احساس نخواهد کرد. بیش از هفت دهه است که برتری آمریکا در ساختار ناتو، مزایای راهبردی بزرگی برای واشنگتن ایجاد کرده است. ایالات متحده بیش از ۳۰ پایگاه نظامی در اروپا در اختیار دارد؛ پایگاههایی که نه تنها برای دفاع از اروپا، بلکه برای عملیات آمریکا در آفریقا، خاورمیانه و آسیا نیز نقش حیاتی ایفا کردهاند. بخش بزرگی از عملیات نظامی آمریکا در خاورمیانه، از جمله جنگهای عراق و افغانستان و همچنین عملیاتهای اخیر علیه ایران، به استفاده از همین پایگاهها، حریم هوایی اروپا و امکانات لجستیکی متحدان اروپایی وابسته بوده است. در بسیاری از موارد، حتی زمانی که دولتهای اروپایی با سیاستهای جنگی واشنگتن موافق نبودند، باز هم اجازه استفاده از زیرساختهای خود را در اختیار آمریکا قرار دادند. اما اکنون شرایط در حال تغییر است. شکاف ناشی از بی اعتمادی به نوشته زکریا هرچه کشورهای اروپایی بیش از گذشته به این جمعبندی برسند که آمریکا شریک قابل اتکایی نیست یا حتی در برخی موارد به منافع اروپا بیتوجه است، تمایل کمتری برای همراهی بیقید و شرط با سیاستهای واشنگتن خواهند داشت. ایالات متحده همواره بر این فرض استوار بوده که متحدانش در نهایت از راهبردهای کلان واشنگتن، از جمله در حوزه فشارهای اقتصادی و تحریمها، پیروی خواهند کرد. اما این فرض دیگر مانند گذشته بدیهی به نظر نمیرسد.سلست والاندر، از مقامهای پیشین وزارت دفاع آمریکا، در نشریه فارن افرز نوشت که اروپا امروز منافع، ابزارها و ظرفیتهای مستقل خود را در اختیار دارد. بخش عمده داراییهای مسدودشده روسیه در اختیار کشورهای اروپایی است. اتحادیه اروپا نیز بهطور مستقل تحریمهایی علیه بخش کشتیرانی، نظام مالی و فناوری روسیه اعمال کرده است. علاوه بر این، سامانه بینالمللی پیامرسان مالی سوئیفت (SWIFT) که نقش کلیدی در قطع دسترسی بانکهای بزرگ روسیه به نظام مالی جهانی داشت، در اروپا مستقر است.از این رو، اگر واشنگتن در چارچوب توافقی با ولادیمیر پوتین تصمیم بگیرد فشار بر مسکو را کاهش دهد، این احتمال وجود دارد که اروپا با چنین تصمیمی همراه نشود. به همان اندازه نیز اگر آمریکا بخواهد فشارهای بیشتری علیه ایران یا چین اعمال کند، اروپاییها ممکن است تمایلی به همراهی کامل نداشته باشند. نقش بازار تسلیحات به باور زکریا موضوع مهم دیگر، بازار تسلیحات است. یکی از مزایای کمتر دیدهشده رهبری آمریکا در ناتو این بود که کشورهای اروپایی بخش عمده تجهیزات نظامی خود را از ایالات متحده خریداری میکردند. جنگندههای F-35، سامانههای موشکی هیمارس (HIMARS)، سامانههای پدافندی پاتریوت، هواپیماهای گشت دریایی P-8 و بسیاری از تجهیزات دیگر، تنها به دلیل کیفیت فنی آنها خریداری نشدند؛ بلکه این خریدها پیوندهای راهبردی اروپا با آمریکا را نیز تقویت میکرد. استفاده از تجهیزات مشترک، اجرای عملیات نظامی مشترک را آسانتر میکرد و به کشورهای خط مقدم اروپا نیز اطمینان میداد که نیروهای آمریکایی همچنان در امنیت این قاره نقش فعالی خواهند داشت. اما اکنون بسیاری از مقامهای اروپایی آشکارا از ضرورت کاهش وابستگی به تسلیحات آمر
تجارت نیوز
تجارت نیوزتجارت نیوز