«هرجا تحریم را با راهکار فنی بیاثر کردیم، فیلترینگ داخلی جلویمان را گرفت.» این جمله، شاید خلاصهترین روایت از میزگردی باشد که در آن کارشناسان، نسبت میان فیلترینگ، امنیت سایبری، مهاجرت نخبگان و آینده اقتصاد دیجیتال ایران را به بحث گذاشتند. نگار علی- نزدیک به دو دهه است که سیاستی تحت عنوان فیلترینگ به ابزار حکمرانی اینترنت در ایران تبدیل شده است. موافقان این طرح، همیشه از آن به عنوان عاملی برای تأمین امنیت یاد میکنند. ما در این میزگرد با حضور حامد بیدی، کنشگر حق اینترنت، میلاد نوری، برنامهنویس، وحید فرید، پژوهشگر امنیت شبکه و رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، دور هم جمع شدهایم تا بررسی کنیم که آیا این سیاست واقعاً به اهداف تعیینشده خود رسیده است یا خیر. دو دهه ناکامی در فیلترینگ فضای مجازی؛ ارتش بدافزارها جایگزین امنیت شد میلاد نوری، کارشناس و برنامهنویس، در ابتدای این میزگرد با اشاره به سابقه دو دههای اعمال سیاست فیلترینگ در کشور و تلاش مداوم برای پیادهسازی آن به شدیدترین شکل ممکن، اظهار داشت: «از دورانی که کاربران فضای مجازی پلتفرم فیسبوک را به یاد دارند، برخی تصمیمگیران همواره تلاش کردهاند تا با استفاده از ابزار فیلترینگ، میزان دسترسی به این پلتفرمها را به صفر برساند. با این حال، واقعیت نشان میدهد که این دسترسی هیچگاه قطع نشد و حتی در بحرانهای اخیر نیز عملاً به صفر نرسید.» وی در ادامه افزود: «علاوه بر وجود خطوط اینترنت موسوم به سفید و پرو (ویژه)، بسیاری از کاربران عادی نیز همواره به شبکه متصل بودهاند. این امر به وضوح اثبات میکند که سیاست فیلترینگ از دیدگاه کاربران و بخش تجاری با شکست مواجه شده است؛ بنابراین، ضرورت دارد تصمیمگیران و سیاستگذاران نیز به این باور و درک ملموس برسند.» این کارشناس فناوری درباره پیامدهای امنیتی فیلترینگ تصریح کرد:« امروزه اینترنت به ابزاری حیاتی برای زیست روزمره جامعه تبدیل شده و دیگر منحصر به متخصصان یا شرکتهای خاص نیست. در چنین شرایطی، هنگامی که دسترسی به یک پلتفرم کلیدی قطع میشود، کاربری که فاقد دانش فنی و سواد سایبری کافی است، تلاش میکند به هر روش ممکن اتصال خود را برقرار کند. در نتیجه، پلتفرمها و کانالهای ناامن، اپلیکیشنهای ناشناسی را که به سرورهای نامشخص متصل هستند، در اختیار کاربر قرار میدهند.» نوری با هشدار نسبت به آلودگی گسترده دستگاههای هوشمند گفت: «کاربران ناچار به نصب دهها نمونه از این برنامهها بر روی دستگاههای خود میشوند، تا جایی که امروزه دهها میلیون کاربر، صدها میلیون بدافزار و ویپیان مجهولالهویه را روی تلفنهای همراه خود نصب کردهاند. این نرمافزارها علاوه بر نمایش تبلیغات نامتعارف، امنیت دستگاه را به شدت با مخاطره مواجه میکنند. پیش از این نیز در دوران وزارت آذری جهرمی، گزارشی از سوی امیر ناظمی منتشر شد که رسماً تأیید میکرد این تجهیزات در شبکه ایران به «زامبی» یا دیوایسهای تحت کنترل مهاجمان تبدیل شدهاند.» وی در تشریح مکانیسم این حملات سایبری توضیح داد: «در حال حاضر، اختلال در عملکرد یک فروشگاه اینترنتی بزرگ یا فلج کردن سیستم حملونقل هوشمند و مسیریابهای کشور از طریق همین گوشیهای زامبیشده و ارسال درخواستهای مکرر (Request) به سادگی امکانپذیر است. از آنجا که این درخواستها از سوی گوشی یک کاربر واقعی و با شماره تلفن مشخص صادر میشوند، فایروالها و پروتکلهای امنیتی شبکه در پلتفرم مقصد قادر به مسدودسازی آنها نیستند، چرا که ترافیک ورودی کاملاً عادی به نظر میرسد.» این برنامهنویس در پایان به تجارب مستند باجافزاری در کشور اشاره کرد و گفت: «در مقطعی، پلتفرمهای بزرگی نظیر علیبابا، زرینپال و فلایتیو درگیر حملات باجافزاری شدند. در این سناریو، گروههای هکری بینالمللی با بهرهگیری از همین دستگاههای آلوده به سیستمها حمله کرده و برای توقف حملات یا هدایت آن به سمت رقبا، درخواست مبالغی مانند ۴ بیتکوین داشتند. این چالش، تلفنهای همراه شهروندان عادی را به ابزاری مخرب در زیرساخت شبکه داخلی تبدیل کرده است.» فیلترینگ دژ دفاعی کسبوکارها را ویران کرد در ادامه این میزگرد، به آغاز حملات هکری به استارتاپها همزمان با عملیاتی شدن سیاست فیلترینگ پرداخته شد؛ رضا الفتنسب، رئیس اتحادیه کسبوکارهای مجازی، در پاسخ به این پرسش که آیا فعالان حوزه تجارت الکترونیک، سیاست فیلترینگ را درست و اصولی میدانند یا خیر. اظهار داشت:«قطعاً این سیاست پیامدهای منفی متعددی بر جای گذاشته است که امروزه نتایج آن به وضوح مشاهده میشود؛ متأسفانه در این حوزه اقدامات پیشگیرانه و لازم صورت نگرفته است. کسبوکارها در طول سالهای گذشته، با شدت و حدت متفاوت، دائماً این چالشها و مخاطرات کمسابقه را تجربه کردهاند.» وی با انتقاد از بیتوجهی نهادهای متولی به این بحرانها تصریح کرد: «نکته حائز اهمیت این است که توجهی به این چالشها نبوده است. هر زمان که درباره چالشهای فنی و امنیتی کسبوکارها با مسئولان گفتوگو میشود، گوش شنوایی برای شنیدن این مسائل وجود ندارد که این امر بسیار تأسفبار است. این تکرار مداوم رویدادهای ناگوار و بیتوجهی به آنها، دغدغهای جدی و نگرانکننده به شمار میرود.» الفتنسب با اشاره به وظایف سازمانهای نظارتی افزود: «تاکنون بازخورد مثبتی از اجرای سیاست فیلترینگ مشاهده نشده است. صنف کسبوکارها همواره در این باره هشدار داده است؛ در حالی که سازمانهایی در کشور وجود دارند که وظیفه ذاتی آنها پیشگیری و جلوگیری از بروز چنین حوادثی است، اما در عمل اقدامی مشاهده نمیشود و بخش خصوصی مدام با این آسیبها دستوپنجه نرم میکند. گاهی چالشهای فنی و امنیتی به قدری حاد میشود که به نظر میرسد مسئولان با چشمپوشی از واقعیت، تنها نظارهگر حوادث آینده هستند.» وی در پایان و در پاسخ به این سوال که آیا اراده مثبتی برای رفع فیلترینگ وجود دارد یا خیر، خاطرنشان کرد
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین