در تاریخ جنگ افزارهای دریایی، کمتر سلاحی به اندازه زیردریایی ژاپنی I-400 «سنتوکو» عجیب و بلندپروازانه بوده است؛ زیردریایی عظیمی که نه فقط برای نبرد زیر آب، بلکه برای حمل هواپیما و اجرای حملات هوایی مخفیانه در فاصله های دور طراحی شده بود. عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - در سال های پایانی جنگ جهانی دوم، ژاپن پروژه ای را دنبال کرد که در نگاه نخست شبیه داستان های علمی تخیلی به نظر می رسید: ساخت زیردریایی ای که بتواند هواپیما حمل کند و آن ها را برای انجام ماموریت های دوربرد به نزدیکی هدف برساند. نتیجه این پروژه، کلاس I-400 «سنتوکو» بود؛ یکی از بزرگ ترین و پیشرفته ترین زیردریایی های ساخته شده در دوران جنگ جهانی دوم. این زیردریایی بیش از 122 متر طول داشت و به یک آشیانه ضدآب روی عرشه مجهز بود که می توانست 3 فروند هواپیمای تهاجمی آبی خاکی Aichi M6A Seiran را در خود جای دهد. I-400 مانند یک ناو هواپیمابر معمولی عرشه پرواز نداشت. پس از رسیدن زیردریایی به سطح آب، هواپیماها از آشیانه خارج می شدند، بال ها و بخش های تاشوی آن ها باز می شد و سپس روی یک منجنیق پرتاب در جلوی زیردریایی قرار می گرفتند. این سامانه، هواپیما را با سرعت به سمت جلو پرتاب می کرد تا پس از روشن شدن موتور، پرواز آغاز شود. این هواپیماها برای فرود دوباره روی زیردریایی طراحی نشده بودند. پس از پایان ماموریت، خلبانان باید به پایگاه های زمینی بازمی گشتند یا در شرایط اضطراری در نزدیکی زیردریایی فرود می آمدند و توسط آن نجات می یافتند. هدف ژاپن از ساخت I-400، ایجاد یک سکوی حمله مخفی و دوربرد بود؛ زیردریایی ای که می توانست بدون شناسایی به مناطق دوردست نزدیک شود و هواپیماهای خود را برای حمله یا شناسایی به پرواز درآورد. البته ایده ترکیب زیردریایی و هواپیما پیش از I-400 شکل گرفته بود. در جنگ جهانی اول، آلمان با پرتاب یک هواپیمای دریایی از زیردریایی U-12 این مفهوم را آزمایش کرد. پس از آن، کشورهایی مانند فرانسه، ایتالیا، بریتانیا و آمریکا نیز طرح هایی برای استفاده از هواپیماهای مستقر روی زیردریایی ها بررسی کردند. با این حال، بسیاری از این پروژه ها به دلیل مشکلات عملیاتی، از جمله دشواری بازیابی هواپیما و محدودیت در غوطه ور شدن سریع زیردریایی، ادامه پیدا نکردند. ژاپن بیش از هر کشور دیگری این ایده را توسعه داد و ده ها زیردریایی مجهز به هواپیمای شناسایی یا تهاجمی ساخت. اوج این تلاش ها در کلاس I-400 دیده شد؛ زیردریایی های غول پیکری که تا زمان ظهور زیردریایی های مجهز به موشک های هسته ای در دهه 1960، از بزرگ ترین زیردریایی های جهان محسوب می شدند. با پایان جنگ جهانی دوم، I-400 پیش از آن که بتواند نقش تعیین کننده ای در نبرد ایفا کند، به دست نیروهای آمریکایی افتاد. این زیردریایی توسط مهندسان و نظامیان آمریکا مورد بررسی قرار گرفت، زیرا فناوری آن نمونه ای کم نظیر از مهندسی دریایی در زمان خود بود. امروزه I-400 «سنتوکو» به عنوان یکی از عجیب ترین دستاوردهای مهندسی نظامی قرن بیستم شناخته می شود؛ زیردریایی ای که تلاش کرد مرز میان یک شناور زیر آب و یک پایگاه هوایی متحرک را از بین ببرد. تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی
