تجربه جنگها، خشکسالیها، بحرانهای آبی و حوادث طبیعی در ایران و جهان نشان داده است که زنان از مهمترین بازیگران حفظ تابآوری جوامع محلی هستند. آنها در مدیریت منابع محدود آب و غذا، آموزش نسلهای آینده، احیای معیشتهای آسیبدیده و حفاظت از منابع طبیعی نقشی تعیینکننده ایفا میکنند. رویداد۲۴ | منیره چگینی: در حالی که بحرانهای زیستمحیطی از خشکسالی و فرونشست زمین تا نابودی منابع آبی و جنگلها هر روز ابعاد گستردهتری پیدا میکند، زنان بسیاری سالها در خط مقدم حفاظت از طبیعت ایران ایستادهاند؛ اما سهم آنان در روایت رسمی محیطزیست کشور همچنان ناچیز است. بسیاری از کارشناسان معتقدند هر جا بحرانهای زیستمحیطی و انسانی رخ داده، حضور و مشارکت زنان به کاهش آسیبها و تسریع روند بازسازی اجتماعی و محیطزیستی کمک کرده است؛ نقشی که با وجود اهمیت فراوان، کمتر مورد توجه و تقدیر قرار گرفته است. اکنون کمپین مردمی حمایت از «زاگرس مهربان» با راهاندازی رویداد «زن سال محیطزیست» تلاش دارد این خلأ را جبران کند؛ رویدادی که قرار است زنان اثرگذار حوزه محیطزیست را نه بر اساس شهرت، بلکه بر پایه اثرگذاری علمی، اجتماعی و میدانی شناسایی و معرفی کند. یوسف فرهادی بابادی، دبیر اجرایی نشان اپوش، در گفتوگو با رویداد۲۴ گفت: «سالهاست زنان بسیاری در نقاط مختلف کشور برای حفاظت از منابع طبیعی، آب، خاک، جنگلها و زیستبومهای ایران تلاش میکنند، اما بخش زیادی از این فعالیتها دیده نشده است. هدف ما معرفی این تلاشهای ارزشمند به جامعه است.» وی با اشاره به افزایش نقش زنان در عرصه کنشگری محیطزیست افزود: «در شرایطی که ناامیدی بر فضای محیطزیستی کشور سایه انداخته، زنان با امید، پشتکار و حضور مستمر، چراغ کنشگری را روشن نگه داشتهاند. به پیشنهاد فعالان زن کمپین زاگرس مهربان، کارگروه «زن سال محیطزیست» برای پاسداشت این تلاشها شکل گرفت.» هشدار درباره نادیده گرفتن سرمایههای انسانی محیطزیست فرهادی بابادی تأکید کرد: «نباید فقط هنگام وقوع بحرانها به سراغ فعالان محیطزیست رفت. بسیاری از زنان پژوهشگر، آموزشگر و کنشگر سالها پیش نسبت به بحرانهای امروز هشدار داده بودند، اما صدای آنها کمتر شنیده شد.» او افزود: «حفاظت از طبیعت تنها در تصمیمهای کلان خلاصه نمیشود. گاهی یک زن در یک روستا با آموزش کودکان، حفاظت از یک چشمه یا جلب مشارکت جامعه محلی، تأثیری ماندگارتر از بسیاری طرحهای رسمی بر جای میگذارد.» ۷ شاخص برای انتخاب «زن سال محیطزیست» برای جلوگیری از انتخابهای سلیقهای، ارزیابی نامزدها بر اساس هفت شاخص طراحی شده است؛ شاخصهایی که توسط مهتا بذرافکن، پژوهشگر حوزه عدالت محیطزیستی، تدوین شدهاند. محورهای ارزیابی عبارتند از: اثرگذاری علمی (۲۰ امتیاز) اثرگذاری اجتماعی (۲۰ امتیاز) نوآوری (۱۵ امتیاز) تداوم فعالیت (۱۵ امتیاز) اخلاق حرفهای و همکاری (۱۰ امتیاز) تأثیرگذاری بر نسل آینده (۱۰ امتیاز) شجاعت و مسئولیتپذیری اجتماعی (۱۰ امتیاز) ۶ جایزه برای زنان اثرگذار محیطزیست بر اساس اعلام برگزارکنندگان، جوایز این رویداد در شش بخش اهدا خواهد شد: زن پژوهشگر سال محیطزیست زن کنشگر سال محیطزیست زن آموزشگر محیطزیست زن نوآور در حوزه آب جایزه همبستگی و مشارکت اجتماعی جایزه یک عمر فعالیت مؤثر تلاشی برای تبدیل یک تقدیر به یک جریان دبیر اجرایی نشان اپوش با تأکید بر مردمی بودن این رویداد گفت: «نمیخواهیم این انتخاب به یک عنوان تشریفاتی تبدیل شود. معرفی و ارزیابی نامزدها با مشارکت فعالان، پژوهشگران و تشکلهای محیطزیستی انجام خواهد شد.» به گفته او، هدف نهایی این رویداد تنها اهدای جایزه نیست، بلکه ایجاد جریانی برای دیده شدن زنانی است که سالها بیصدا برای حفظ طبیعت ایران تلاش کردهاند. مراسم پایانی نخستین دوره «زن سال محیطزیست» همزمان با ۸ مارس، روز جهانی زن برگزار خواهد شد.
