مدرسه کار و کسب عصر ایران- در نگاه اول، شهر مورتون در ایالت ایلینوی آمریکا تفاوت چندانی با صدها شهر کوچک دیگر این کشور ندارد. جمعیتی حدود 18000 نفر دارد، در قلب منطقه کشاورزی آمریکا قرار گرفته و فاصله چندانی با شهرهای بزرگ صنعتی ندارد. اما همین شهر کوچک طی دهه های گذشته توانسته جایگاهی منحصر به فرد در اقتصاد جهانی به دست آورد؛ جایگاهی که باعث شده لقب «پایتخت کدو تنبل جهان» را از آن خود کند. اهمیت مورتون زمانی بیشتر مشخص می شود که بدانیم کارخانه لیبیز در این شهر حدود 85 تا 90 درصد کدو تنبل کنسروی جهان را فرآوری می کند. به بیان دیگر، بخش بزرگی از محصولی که در فروشگاه های سراسر آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر فروخته می شود، از همین شهر کوچک عبور کرده است. این آمار به تنهایی نشان می دهد که چگونه یک منطقه کوچک می تواند در زنجیره تامین جهانی به جایگاهی استراتژیک دست پیدا کند. داستان موفقیت مورتون از یک محصول کشاورزی آغاز می شود اما در نهایت به مفهومی بسیار مهم در اقتصاد منطقه ای و توسعه پایدار ختم می شود؛ مفهومی که بر اهمیت تمرکز بر مزیت های محلی و ساخت برند پیرامون آن ها تاکید دارد. کارخانه لیبیز در سال 1925 در مورتون تاسیس شد. در سال های نخست فعالیت، این مجموعه محصولات مختلفی از جمله ذرت، لوبیا و نخود را فرآوری می کرد. اما با گذشت زمان مدیران کارخانه متوجه شدند که شرایط اقلیمی منطقه برای تولید کدو تنبل بسیار مناسب تر از بسیاری از نقاط دیگر آمریکا است. این تصمیم استراتژیک به تدریج مسیر توسعه شهر را تغییر داد. کارخانه فعالیت خود را روی کدو تنبل متمرکز کرد و به مرور ظرفیت تولید را افزایش داد. در دهه های بعدی، برخی کارخانه های رقیب تعطیل شدند و عملیات آن ها به مورتون منتقل شد. نتیجه این روند، شکل گیری یک مرکز تخصصی بزرگ برای فرآوری کدو تنبل بود. امروزه میلیون ها تن کدو تنبل در این منطقه تولید و فرآوری می شود. بر اساس گزارش ها، لیبیز سالانه به اندازه ای محصول تولید می کند که به طور متوسط امکان تهیه 72000000 پای کدو تنبل را فراهم می کند. این اعداد نشان می دهند که چگونه تمرکز بر یک حوزه تخصصی می تواند مزیت رقابتی قدرتمندی ایجاد کند. یکی از مهم ترین دلایل موفقیت مورتون، شرایط طبیعی منحصر به فرد آن است. کشاورزان منطقه از اصطلاح «کمربند نارنجی» برای توصیف این ناحیه استفاده می کنند. اگر به جنوب برویم، هوا بیش از حد گرم می شود و بیماری های گیاهی افزایش پیدا می کنند. اگر به شمال حرکت کنیم، فصل رشد کوتاه تر خواهد شد. اما مرکز ایلینوی در نقطه ای قرار گرفته که ترکیب مناسبی از دما، بارندگی و کیفیت خاک را در اختیار دارد. اقتصاددانان این شرایط را نوعی مزیت نسبی طبیعی می دانند. در واقع، همه مناطق نمی توانند در همه حوزه ها موفق باشند. مناطقی که بتوانند ویژگی های خاص خود را شناسایی و روی آن ها سرمایه گذاری کنند، شانس بیشتری برای رشد پایدار خواهند داشت. مورتون دقیقا همین مسیر را انتخاب کرد. به جای تلاش برای رقابت در ده ها صنعت مختلف، منابع خود را روی حوزه ای متمرکز کرد که در آن برتری واقعی داشت. یکی از جذاب ترین بخش های داستان مورتون، جشنواره سالانه کدو تنبل است. این جشنواره نخستین بار در دهه 1960 برگزار شد و در ابتدا موفقیت مالی چندانی نداشت. حتی در نخستین دوره، باران شدید باعث شد درآمد چندانی نصیب برگزارکنندگان نشود. اما مدیران محلی دست از تلاش برنداشتند. آن ها متوجه شدند که کدو تنبل فقط یک محصول کشاورزی نیست، بلکه می تواند به بخشی از هویت شهر تبدیل شود. ورود این حجم از گردشگر به معنای افزایش درآمد هتل ها، رستوران ها، فروشگاه ها و بسیاری از کسب و کارهای محلی است. به این ترتیب، کدو تنبل فقط برای کشاورزان درآمد ایجاد نمی کند، بلکه کل اکوسیستم اقتصادی شهر را تحت تاثیر قرار می دهد. یکی از مفاهیم مهمی که روی آن تاکید می شود، «اثر چند برابری تولید» است. بر اساس این نظریه، ایجاد یک شغل در بخش تولید می تواند باعث ایجاد چند شغل دیگر در بخش های مختلف اقتصاد شود. وقتی کارخانه ای فعالیت می کند، به حمل و نقل، خدمات فنی، فروش، بازاریابی، رستوران، بیمه و ده ها فعالیت دیگر نیاز دارد. برخی مطالعات نشان داده اند که هر شغل تولیدی می تواند بین 1.5 تا 2.2 شغل دیگر در بخش های مختلف اقتصاد ایجاد کند. به همین دلیل اقتصاددانان اهمیت ویژه ای برای صنایع تولیدی قائل هستند. در مورتون نیز همین اتفاق رخ داده است. کارخانه لیبیز تنها یک واحد صنعتی نیست. این کارخانه به کشاورزان سفارش تولید می دهد، شرکت های حمل و نقل را فعال نگه می دارد، درآمد خانوارها را افزایش می دهد و در نهایت باعث رونق کسب و کارهای محلی می شود. به بیان ساده، حضور این کارخانه تاثیر اقتصادی بسیار بزرگ تری از تعداد کارکنان مستقیم آن دارد. شاید مهم ترین درس اقتصادی داستان مورتون در مفهوم «برندسازی مکانی» نهفته باشد. در بسیاری از نقاط جهان، شهرها و مناطق تلاش می کنند نام خود را با یک محصول خاص گره بزنند. برای مثال، شهر مودنا در ایتالیا به سرکه بالزامیک معروف است. مورتون نیز همین مسیر را طی کرده است. این شهر نام خود را با کدو تنبل پیوند زده و توانسته از این ارتباط ارزش اقتصادی خلق کند. وقتی مصرف کننده در فروشگاه یک قوطی کدو تنبل می بیند، در واقع با برندی مواجه است که پشت آن دهه ها تخصص، تجربه و اعتبار قرار دارد. این موضوع باعث می شود رقبا به سادگی نتوانند جایگاه مورتون را تصاحب کنند. در اقتصاد مدرن، ارزش برند گاهی از خود محصول مهم تر است. محصول را می توان تولید کرد، اما اعتماد و اعتبار را نمی توان به سرعت ساخت. مورتون طی یک قرن گذشته موفق شده این سرمایه نامشهود را ایجاد کند. داستان مورتون فقط درباره کدو تنبل نیست. این داستان نمونه ای از یک اصل مهم در توسعه اقتصادی است. بسیاری از شهرها و مناطق در سراسر جهان تلاش می کنند همه چیز تولید کنند و در همه حوزه ها حضور داشته باشند. اما تجربه مورتون نشان می دهد
عصر ایران
عصر ایرانعصر ایران