دیپلمات پیشین ایرانی در یادداشتی برای میدلایست آی: دیپلمات پیشین ایرانی در یادداشتی برای میدلایست آی هشدار میدهد که ادامه رویارویی نظامی ایران و آمریکا نه تنها برندهای نخواهد داشت، بلکه منطقه و اقتصاد جهانی را وارد یک جنگ فرسایشی پرهزینه میکند. او راه برونرفت از بحران را در بازگشت فوری به دیپلماسی، توافق بر سر امنیت تنگه هرمز و دستیابی به یک توافق هستهای پایدار میداند. پس از فروپاشی توافق ۱۴ بندی تهران و واشنگتن و ازسرگیری درگیریهای نظامی، بار دیگر این پرسش مطرح شده است که آیا دو کشور به سمت یک جنگ طولانی و پرهزینه حرکت میکنند یا هنوز پنجرهای برای دیپلماسی باز مانده است؟ سید حسین موسویان، دیپلمات پیشین ایرانی، در یادداشتی برای میدلایست آی با بررسی راهبردهای دو طرف، از تغییر ماهیت بحران به یک جنگ فرسایشی سخن میگوید و معتقد است تنها از مسیر مذاکره، تضمین امنیت تنگه هرمز و توافقی پایدار درباره پرونده هستهای میتوان از گرفتار شدن منطقه در یک منازعه بیپایان جلوگیری کرد. متن کامل یادداشت موسویان به شرح زیر است: تفاهمنامه ۱۴ بندی که در ماه ژوئن میان ایران و ایالات متحده به امضا رسید، مهمترین گشایش دیپلماتیک میان دو کشور از زمان قطع روابط در سال ۱۹۷۹ به شمار میرفت. اما پیش از آنکه اقدامات اعتمادساز فرصت اجرا پیدا کند، ازسرگیری درگیریهای نظامی، روند دیپلماسی را تحتالشعاع قرار داد. در نتیجه، توافق دولت دونالد ترامپ با ایران عملاً فروپاشید و واشنگتن بار دیگر با گزینههای محدودی برای مدیریت بحران روبهرو شد. طی دو هفته گذشته، درگیریهای نظامی میان آمریکا و ایران موجب اختلال در تردد کشتیها در تنگه هرمز شده است؛ آبراهی که به طور معمول بیش از ۲۰ درصد صادرات جهانی نفت و گاز از آن عبور میکند. این تحولات بار دیگر موجب بیثباتی در بازارهای جهانی انرژی شد. در همین راستا، قیمت نفت برنت روز جمعه به بیش از ۸۸ دلار در هر بشکه رسید؛ رقمی که نسبت به روزهای قبل بیش از ۱۶ درصد افزایش نشان میدهد و بالاترین سطح قیمت در بیش از یک ماه گذشته محسوب میشود. راهبرد آمریکا در جنگ سوم در عین حال، دامنه درگیریها از تقابل مستقیم ایران و آمریکا فراتر رفته و نشانههای فزایندهای از گسترش بحران به یک جنگ منطقهای مشاهده میشود. شواهد موجود حاکی از آن است که راهبرد آمریکا از تلاش برای دستیابی به یک پیروزی سریع نظامی، به سمت یک جنگ فرسایشی بلندمدت تغییر یافته است؛ راهبردی که هدف آن، فرسایش تدریجی توان نظامی، ظرفیتهای لجستیکی، تابآوری اقتصادی و انسجام داخلی ایران است. در همین چارچوب، ایالات متحده اخیراً محاصره بنادر ایران در تنگه هرمز را از سر گرفته است؛ اقدامی که هدف آن وارد کردن نابودی اقتصاد ایران است. با انتقال کانون رقابت راهبردی به خلیج فارس و دریای عمان، به نظر میرسد واشنگتن بر تداوم فشارهای نظامی، ایجاد اختلال در امنیت دریایی و تقویت حفاظت از نیروها و پایگاههای خود در منطقه تمرکز کرده و درعین حال فرصت لازم را برای بازسازی توان نظامی اسرائیل فراهم میکند. اظهارات اخیر دونالد ترامپ درباره احتمال «تصرف جزیره خارک»، در کنار گزارشهایی مبنی بر بررسی حمایت آمریکا و اسرائیل از عملیات برونمرزی گروههای مسلح کُرد، نشان میدهد که راهبرد آینده واشنگتن و تلآویو ممکن است بیش از گذشته بر ترکیب فشارهای متعارف نظامی با هدف قرار دادن زیرساختهای حیاتی انرژی ایران و ایجاد بی ثباتی و هرج و مرج در مرزهای غربی و جنوب شرقی کشور استوار باشد. راهبرد ایران در جنگ سوم در مقابل، ایران نیز به نظر میرسد در حال اتخاذ راهبردی گستردهتر است که هدف آن بسیج ظرفیتهای ملی و افزایش هزینههای نظامی، اقتصادی و سیاسی تداوم جنگ برای آمریکا و متحدانش است. در ماه مارس، ایران از بسیج یک میلیون نیروی رزمی برای مقابله انتحاری با تهاجم احتمالی زمینی آمریکا به خاک ایران خبر داد و اعلام کرد که حفاظت از جزیره راهبردی خارک، که حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از طریق آن انجام میشود، در اولویت قرار دارد. در سطح منطقهای نیز ایران احتمالاً خواهد کوشید از طریق شرکای منطقهای خود، از جمله انصارالله یمن، فشارها را گسترش دهد. احتمال ایجاد اختلال در تردد کشتیها از طریق تنگه بابالمندب، در کنار استمرار مخاطرات در تنگه هرمز، میتواند هزینههای اقتصادی جنگ را به شکل قابل توجهی افزایش دهد. در همین چارچوب، انصارالله روز دوشنبه از اعمال محاصره دریایی علیه عربستان سعودی خبر داد. در سطح منطقهای نیز ایران احتمالاً خواهد کوشید از طریق شرکای منطقهای خود، از جمله انصارالله یمن، فشارها را گسترش دهد جنگ فرسایشی اگرچه ریشههای اصلی این بحران به تقابل طولانیمدت ایران و اسرائیل بازمیگردد، اما مرحله اخیر بیش از هر چیز به یک رویارویی مستقیم نظامی میان ایران و ایالات متحده تبدیل شده است. در این مرحله، هزینههای اصلی راهبردی و اقتصادی جنگ نه تنها بر ایران و آمریکا، بلکه بر کشورهای عربی منطقه و اقتصاد جهانی نیز تحمیل میشود. افزایش قیمت انرژی، ناامنی در مسیرهای دریایی و اختلال در تجارت بینالمللی، از مهمترین پیامدهای این وضعیت است. سه دور متوالی جنگ طی اندکی بیش از یک سال گذشته، خسارات انسانی و مالی عظیمی بر همه طرفها وارد کرده، بدون آنکه هیچیک بتواند به پیروزی قاطع دست یابد. این واقعیت نشان میدهد که منازعه کنونی عملاً به یک جنگ فرسایشی تبدیل شده است؛ جنگی که ادامه آن بیش از آنکه دستاوردی راهبردی داشته باشد، تنها بر دامنه هزینهها میافزاید. در چنین شرایطی، اظهارات اخیر جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگوی هفته گذشته خود با جو روگان شایان توجه است. ونس تأکید کرد که ایالات متحده هیچ منفعت راهبردی در گرفتار شدن در یک جنگ بیپایان با ایران ندارد و دیپلماسی همچنان تنها راهحل پایدار این بحران است. شاید مهمترین بخش این مصاحبه، اذعان ونس این نکته بود که برخی عناصر در
