استمرار تحرکات نظامی و امنیتی در منطقه نشان می دهد آتش زیر خاکستر همچنان روشن است و با توجه به تهدیدهای جدید ترامپ می تواند در ابعادی وسیع شعله ور شود. همزمان با تحرکات دیپلماتیک و امنیتی آمریکا در منطقه و رایزنیهای واشنگتن با متحدانش، پرونده ایران بار دیگر در کانون بحثهای امنیتی کاخ سفید قرار گرفته است. دونالد ترامپ از یک سو بر امکان ادامه مسیر گفتوگو تأکید دارد و از سوی دیگر، گزینه فشار سیاسی، تحریم و تهدید نظامی را کنار نگذاشته است؛ رویکردی دوگانه که به باور برخی تحلیلگران، منطقه را نه در آستانه تنشزدایی کامل، بلکه در وضعیتی از «بازدارندگی همراه با فشار مستمر» قرار داده است. در چنین فضایی، هر خطای محاسباتی میتواند دامنه درگیریها را گسترش دهد. اگرچه گزارشهایی از اختلافنظرهای تاکتیکی میان واشنگتن و تلآویو درباره شیوه مدیریت پرونده ایران منتشر شده، اما ایران همچنان یکی از مهمترین محورهای مشترک گفتوگوهای امنیتی آمریکا و اسرائیل است. جلال ساداتیان، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی، در گفتوگو با فرارو به بررسی ابعاد این وضعیت پرداخت. ترامپ از سیاست فشار فاصله نگرفته است ساداتیان درباره اهداف آمریکا و اسرائیل در قبال ایران گفت: «آنچه ترامپ به عنوان هدف خود از اقدام علیه ایران مطرح کرده، با اهدافی که اسرائیل دنبال میکند تفاوتهایی دارد؛ با این حال، همراهی آمریکا و اسرائیل تردیدناپذیر است. اسرائیل همواره میکوشد موقعیت برتر خود را در منطقه حفظ کند و از نگاه تلآویو، این برتری زمانی تثبیت میشود که مقاومت جدی در منطقه علیه اسرائیل وجود نداشته باشد.» او افزود: «اسرائیل پیش از تشدید تنش نظامی با ایران تصور میکرد ایران نیز مانند برخی دیگر از بازیگران منطقهای زیر فشار حملات عقبنشینی میکند، اما چنین اتفاقی نیفتاد. در سوی دیگر، اهداف آمریکا بیش از آنکه صرفاً نظامی باشد، به نفوذ منطقهای و مدیریت دیپلماتیک بحران مربوط میشد؛ اهدافی که بهطور کامل محقق نشده است.» این تحلیلگر سیاست خارجی ادامه داد: «ترامپ مدعی است که باید فرصت گفتوگو و مذاکره فراهم شود، اما همزمان در دیگر محورهای منطقهای فشارها و تحرکات نظامی ادامه دارد. از همین رو، نمیتوان همه مواضع اعلامی واشنگتن را به معنای تغییر واقعی در سیاست عملی آمریکا دانست. ترامپ بارها از گفتوگوهای پشتپرده با تهران سخن گفته، اما همزمان هشدار داده است که در صورت ناکامی دیپلماسی، گزینه نظامی همچنان روی میز خواهد بود.» به گفته ساداتیان، این دوگانگی به یکی از ویژگیهای ثابت سیاست دولت ترامپ در قبال ایران تبدیل شده است: «آمریکا میخواهد هم اهرم تهدید را حفظ کند و هم مسیر مذاکره را باز نگه دارد.» پرونده ایران در رایزنیهای واشنگتن و تلآویو ساداتیان با اشاره به اهمیت دیدارها و تماسهای مقامهای آمریکایی با رهبران اسرائیل و اوکراین گفت: «جزئیات گفتوگوهای پشت درهای بسته روشن نیست، اما نمیتوان تصور کرد پرونده ایران در این رایزنیها نادیده گرفته میشود. بسیاری از تصمیمهایی که در ظاهر ناگهانی به نظر میرسند، معمولاً از قبل در سطحهای مختلف بررسی شدهاند.» او افزود: «تأثیر گفتوگوهای ترامپ و نتانیاهو بر تحولات میدانی قابل انکار نیست. همچنین باید نقش کشورهای منطقه را در نظر گرفت؛ زیرا هر تصمیم در واشنگتن یا تلآویو میتواند مستقیماً بر امنیت کشورهای خلیج فارس، عراق، اردن، سوریه و دیگر نقاط منطقه اثر بگذارد.» به گفته این کارشناس، حتی اگر اختلافهایی میان آمریکا و اسرائیل وجود داشته باشد، این اختلافها الزاماً به معنای تغییر در راهبرد کلی دو طرف نیست: «اختلافها ممکن است درباره زمانبندی، سطح فشار یا شیوه اقدام باشد، اما پرونده ایران همچنان در اولویت همکاریهای امنیتی واشنگتن و تلآویو قرار دارد.» خطر گسترش درگیریها ساداتیان در ادامه گفت: «ترامپ از چند جهت با فشارهای داخلی و خارجی مواجه است، اما این موضوع بهتنهایی به معنای کنار گذاشتن گزینه نظامی نیست. فشار بر مسیرهای راهبردی ایران، تحرکات در خلیج فارس و تهدیدها علیه نیروهای همسو با ایران نشان میدهد واشنگتن قصد ندارد اهرم فشار را رها کند؛ هرچند ممکن است ترجیح دهد از مسیر گفتوگو به نتیجه برسد.» او درباره وضعیت امنیتی منطقه نیز هشدار داد: «همزمان با رایزنیهای سیاسی، فضای امنیتی منطقه همچنان بیثبات است. تحرکات گروههای مسلح، افزایش حضور نظامی آمریکا، نگرانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و تداوم تهدیدهای متقابل، شرایطی شکننده ایجاد کرده است.» ساداتیان تأکید کرد: «آتش زیر خاکستر همچنان روشن است. اگر مسیرهای کنترل بحران فعال نماند و طرفها در محاسبات خود دچار اشتباه شوند، یک رخداد محدود میتواند بهسرعت دامنهای منطقهای پیدا کند.»
