رسانه های نوپدید و احوالات تیم ملی فوتبال ایران با ظهور رسانه های نوپدید، عرصه های گوناگون زندگیِ انسان دستخوش تحولاتی بنیادین شده است. خبرنگاری و خبررسانی، آموزش و حتی سبکِ زندگیِ روزمره، همگی زیر سایهٔ این تحولِ عظیم قرار گرفته اند. ورزش و فوتبالِ حرفه ای نیز از این قاعده مستثنی نیستند و تأثیراتِ انکارناپذیرِ این رسانه ها را هم به صورتِ مثبت و هم به صورتِ منفی تجربه کرده اند. از یک سو، دسترسیِ آسان به فیلمهای مسابقاتِ حریفان، بهره گیری از تحلیلهایِ تخصصیِ ورزشی و استفاده از هوش مصنوعی برای بهبودِ تمرینات و تنظیمِ رژیمِ غذایی، از جمله فوایدِ این تحول به شمار میرود. اما از سوی دیگر، شکل گیریِ گونه هایی از رسانه هایِ بی مسئولیت، که بیش از آنکه فایده داشته باشند، به تخریب میپردازند، به معضلی جدی برای ورزشِ کشور بدل شده است. تیم ملی فوتبالِ ایران، در آستانهٔ بزرگترین رویدادِ ورزشیِ جهان، یعنی جام جهانی، همواره با چالشهای متعددی روبرو بوده است. این بار اما، بحرانِ نوپدیدی به نام «سلطهٔ رسانه های زرد و فضایِ مسمومِ مجازی»، بر پیچیدگیِ ماجرا افزوده است. شاهدِ عینی این ادعا، کنفرانسهای خبریِ تیم ملی است؛ جایی که بازیکنان و مربیان، به جای تبادلِ نظرِ فنی و تاکتیکی، ناچار میشوند دربارهٔ موضوعاتِ حاشیه ای همچون «آنفالو کردنهای اینستاگرامی» یا «ساعت مچی» توضیح دهند. این پدیده، نشانه ای آشکار از آسیبی است که نمیتوان سهمِ آن را در ناکامی های اخیر نادیده گرفت. در این میان، شاید بتوان گفت ما با «دو لبه یک قیچی» روبه رو هستیم. لبه اول، رسانه های معاند خارجی هستند که در ادوار مختلف جام جهانی، با بهانه های سیاسی گوناگون ، از جمله وقایعِ دیماهِ سالِ گذشته ، سعی در ایجادِ فشارِ روانی بر تیم ملی داشته و دارند تا مانع تمرکزِ کافی بازیکنان شوند. لبه دوم، رسانه های زرد داخلی اند که ناخواسته و با دامن زدن به حاشیه های پوچ، خوراک این رسانه های معاند را فراهم میکنند. این همکاری ناخودآگاه، زمینه ای را ایجاد میکند که بازیکنانِ ما پیش از ورود به زمین، در جنگِ روانیِ مجازی شکست بخورند و احساس کنند پشت خود را گم کرده اند. نتیجه چنین فضایی، همان چیزی است که در زمین میبینیم، بازیکنانی که به جای خلاقیت، تنها به فکر اشتباه نکردن هستند و تیمی که از پتانسیل واقعی خود فاصله میگیرد. اما برای خروج از این وضعیت، تنها انتقاد کافی نیست؛ باید به دنبال راهکارهایِ عملی و سازنده بود. کادرِ فنی میتواند با الگوبرداری از تیم هایِ مطرحِ اروپایی، پروتکلهایی برایِ مدیریتِ استفاده از فضای مجازی در آستانهٔ مسابقات تدوین کند. بازیکنان نیز باید بیاموزند که چگونه با این هجمه ها مواجه شوند و تمرکزِ خود را حفظ کنند. هواداران نیز سهمِ بزرگی در این معادله دارند؛ بی توجهی به صفحاتِ زرد و شایعه پراکن، میتواند چرخِ تولیدِ این «زباله های خبری» را برای همیشه متوقف کند. در کنار این موارد، پیشنهادی عملی و امیدبخش میتوان مطرح کرد ، وزارتِ ورزش و جوانان، با همکاریِ نهادهایِ رسانه ای کشور، میتواند نسبت به برگزاریِ «جشنوارهٔ رسانه های ورزشی» اقدام کند. این جشنواره که میتوان آن را به صورتِ دوسال یکبار و همزمان با رویدادهایِ بزرگی چون المپیک و جام جهانی برگزار کرد، فرصتی خواهد بود برای تقدیر از نویسندگان، خبرنگاران و رسانه هایِ برترِ ورزشی. چنین ابتکاری، نه تنها انگیزهایی برایِ تولیدِ محتوایِ کیفی و منصفانه ایجاد میکند، بلکه به تدریج جایگاهِ نقدِ فنی و سازنده را در برابرِ حاشیه سازی هایِ پوچ، تثبیت خواهد کرد. رسانه های نوپدید، ذاتاً نه خوب اند و نه بد؛ آنها بستری هستند برای روایت هایِ مختلف. آنچه تعیین کننده است، انتخابِ ماست، یا این بستر را به میدانِ نبردِ روانی علیه تیمِ خودی تبدیل میکنیم، یا از آن برای گسترشِ امید، تحلیلِ فنی و همبستگیِ ملی بهره میگیریم. تیم ملی، سرمایه و امانت همه ماست؛ باید دست در دست هم، از حریم آرامش آن در برابر تندبادهای رسانه ای، حراست کنیم.
الف
الفالف