عصر ایران- روان رنجوری یا نوروتیسیزم (Neuroticism) یکی از پنج ویژگی اصلی شخصیت در روانشناسی است و به گرایش فرد برای تجربه احساسات منفی مانند اضطراب، نگرانی، ترس، غم، خشم و ناامیدی اشاره دارد. داشتن این ویژگی به معنای ابتلا به بیماری روانی نیست، بلکه نشان می دهد برخی افراد نسبت به فشارهای زندگی حساس تر هستند و واکنش هیجانی شدیدتری نشان می دهند. «روان رنجوری یا نوروتیسیزم یکی از 5 ویژگی اصلی شخصیت است. در روان شناسی، مدل پنج عامل بزرگ شخصیت (Big Five) شخصیت افراد را بر اساس 5 ویژگی شامل برون گرایی، توافق پذیری، وظیفه شناسی، گشودگی به تجربه و روان رنجوری توصیف می کند.» به گزارش مدیکال نیوز تودی، یکی از رایج ترین اشتباه ها، یکسان دانستن روان رنجوری (Neuroticism) با نوروسیس (Neurosis) است. نوروسیس اصطلاحی بود که در گذشته برای توصیف گروهی از اختلالات روانی به کار می رفت که در آن ها فرد تماس خود را با واقعیت از دست نمی داد. با انتشار نسخه سوم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-III) در سال 1980، این اصطلاح از طبقه بندی رسمی روانپزشکی حذف شد و امروزه دیگر به عنوان یک تشخیص بالینی استفاده نمی شود. در مقابل، روان رنجوری یک ویژگی شخصیتی است، نه یک بیماری یا اختلال روانی. هر فرد ممکن است در طیفی از کم تا زیاد این ویژگی را داشته باشد. کسانی که نمره بالایی در روان رنجوری دارند معمولا: زودتر دچار نگرانی و اضطراب می شوند. اتفاق های روزمره را تهدیدآمیزتر از دیگران ارزیابی می کنند. انتقاد را سخت تر می پذیرند. نوسان های خلقی بیشتری را تجربه می کنند. نسبت به استرس حساس تر هستند. احساس گناه، ناامیدی یا خشم را بیشتر تجربه می کنند. در مقابل، افرادی که روان رنجوری پایینی دارند معمولا آرام تر هستند، بهتر با فشارهای زندگی کنار می آیند و ثبات هیجانی بیشتری دارند. نشانه های روان رنجوری در زندگی روزمره: نگرانی مداوم درباره اتفاق های کوچک فکر کردن بیش از حد به اشتباه های گذشته تصور بدترین نتیجه در موقعیت های مختلف حساسیت زیاد به نظر دیگران سخت آرام شدن بعد از یک اتفاق ناراحت کننده به شکل کوتاه باید بگوئیم: خیر روان رنجوری به خودی خود بیماری محسوب نمی شود، اما نمره بالای این ویژگی شخصیتی با افزایش احتمال بروز برخی اختلالات روانی مانند اختلال اضطراب، افسردگی و برخی اختلالات مرتبط با استرس همراه است. البته این موضوع به معنای آن نیست که هر فرد دارای روان رنجوری بالا حتما به این اختلالات مبتلا خواهد شد. پژوهش ها نشان می دهند عوامل مختلفی در شکل گیری این ویژگی نقش دارند، از جمله: عوامل ژنتیکی/ تفاوت های زیستی در عملکرد مغز/ تجربه های دوران کودکی/ سبک فرزندپروری/ تجربه های استرس زا و آسیب های روانی. در واقع، روان رنجوری حاصل تعامل ژنتیک و محیط است و نمی توان آن را تنها به یکی از این عوامل نسبت داد. افرادی که روان رنجوری بالاتری دارند، ممکن است استرس بیشتری را تجربه کنند و کیفیت خواب، فعالیت بدنی یا سایر جنبه های سبک زندگی آن ها تحت تاثیر قرار بگیرد. این عوامل می توانند به طور غیرمستقیم بر سلامت جسم اثر بگذارند. با این حال، برخلاف برخی مطالب منتشر شده در فضای مجازی، شواهد علمی معتبر نشان نمی دهند که روان رنجوری یا استرس به تنهایی باعث ایجاد سرطان، از جمله سرطان سینه، می شود. عوامل خطر سرطان پیچیده هستند و شامل ژنتیک، سن، سبک زندگی، عوامل هورمونی، برخی عفونت ها و شرایط محیطی می شوند. اگرچه ویژگی های شخصیتی در بزرگسالی تا حدی پایدار هستند، اما افراد می توانند نحوه مدیریت هیجان ها و واکنش به استرس را بهبود دهند. روش های موثر شامل: روان درمانی، به ویژه درمان شناختی رفتاری/ یادگیری مهارت های مدیریت استرس/ ورزش منظم/ خواب کافی/ تمرین های ذهن آگاهی و مدیتیشن/ تقویت روابط اجتماعی سالم این روش ها به افراد کمک می کنند احساسات منفی را بهتر مدیریت کنند و کیفیت زندگی بالاتری داشته باشند. اگرچه روان رنجوری بالا با اضطراب، نگرانی و حساسیت بیشتر به استرس همراه است، اما پژوهش ها نشان می دهند این ویژگی همیشه پیامدهای منفی ندارد. برخی افراد دارای روان رنجوری بالا نسبت به سلامت خود هوشیارتر هستند، علائم بیماری را زودتر پیگیری می کنند و احتمال بیشتری دارد برای دریافت مراقبت های پزشکی یا انجام معاینه های دوره ای اقدام کنند. البته زمانی که روان رنجوری بسیار شدید باشد، اثرات منفی آن بر سلامت روان و کیفیت زندگی معمولا بر مزایای احتمالی آن غلبه می کند. روان رنجوری یک بیماری نیست که با آزمایش خون یا تصویربرداری تشخیص داده شود. روان شناسان برای سنجش این ویژگی از پرسشنامه های استاندارد شخصیت مانند مدل پنج عامل بزرگ شخصیت (Big Five) و پرسشنامه شخصیت NEO استفاده می کنند. نتیجه این آزمون ها نشان دهنده جایگاه نسبی هر فرد در طیف روان رنجوری است و به تنهایی به معنای ابتلا به بیماری یا اختلال روانی نیست. تفسیر دقیق این نتایج نیز باید با در نظر گرفتن سایر ویژگی های شخصیتی و شرایط فرد انجام شود. روان رنجوری یک ویژگی شخصیتی طبیعی است، نه یک بیماری. بالا بودن این ویژگی می تواند فرد را نسبت به استرس و احساسات منفی حساس تر کند، اما با یادگیری مهارت های مدیریت هیجان، روان درمانی و اصلاح سبک زندگی می توان اثرات آن را تا حد زیادی کنترل کرد. اطلاعات موجود در این مطلب تنها برای افزایش آگاهی ارائه شده اند و جایگزین مشاوره یا درمان پزشکی نیستند. حتما قبل از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید، به ویژه اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف می کنید.
عصر ایران
عصر ایرانعصر ایران