شگرد تازه خودروسازان برای افزایش قیمت خودرو با واکنش شورای رقابت روبهرو شد؛ این شورا هشدار داد قراردادهای «مشارکت در تولید» با وجود دریافت پیشپرداخت، مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند و میتوانند خریداران را دچار اشتباه کنند. به گزارش اقتصادآنلاین، بازار خودرو بار دیگر با یک ابهام تازه در قراردادهای فروش روبهرو شده است؛ ابهامی که به گفته نهادهای ناظر، میتواند باعث گمراهی خریداران و از بین رفتن بخشی از حمایتهای قانونی از مصرفکنندگان شود. در شرایطی که بسیاری از متقاضیان خرید خودرو با امید حفظ ارزش پیشپرداخت خود وارد طرحهای فروش میشوند، حالا تغییر عنوان برخی قراردادها از «پیشفروش» به «مشارکت در تولید» نگرانیهای جدیدی ایجاد کرده است. این تغییر ظاهری در نام قرارداد، در عمل میتواند اثر مهمی بر قیمت نهایی خودرو در زمان تحویل بگذارد؛ موضوعی که شورای رقابت نیز نسبت به آن هشدار داده و خواستار شفافسازی فوری خودروسازان شده است. شگرد جدید خودروسازان برای دور زدن حمایت قانونی خریداران ماجرا از یک «خلاقیت حقوقی» در قراردادهای فروش خودرو آغاز شده است. طبق مصوبه ۴۷۳ شورای رقابت، در صورتی که مشتری خودرویی را بهصورت پیشفروش ثبتنام کرده و بخشی از مبلغ را پرداخت کرده باشد، خودروساز دیگر حق ندارد هنگام تحویل خودرو، بابت همان مبلغ پرداختی، مابهالتفاوت ناشی از تورم و افزایش قیمت را دوباره از خریدار مطالبه کند. به زبان ساده، این مصوبه قرار بود از پولی که خریدار زودتر پرداخت کرده محافظت کند تا افزایش قیمت خودرو، پیشپرداخت مشتری را بیاثر نکند. اما بررسیها نشان میدهد برخی خودروسازان برای عبور از این محدودیت، عنوان قراردادها را از «پیشفروش» به «مشارکت در تولید» تغییر دادهاند. در ظاهر، روال تفاوت چندانی ندارد؛ مشتری مبلغی را امروز پرداخت میکند و قرار است چند ماه بعد خودرو را تحویل بگیرد. با این حال، چون عنوان قرارداد دیگر «پیشفروش» نیست، امکان استناد به حمایتهای مصوبه ۴۷۳ از بین میرود. نتیجه این تغییر آن است که خودروساز میتواند در زمان تحویل، قیمت خودرو را با نرخ روز محاسبه کند و عملا افزایش تورم و رشد قیمت را به خریدار منتقل کند؛ اتفاقی که میتواند سود پیشپرداخت مشتری را از بین ببرد. هشدار شورای رقابت درباره قراردادهای مشارکت در تولید افزایش شکایتهای مردمی و شناسایی این رویه در قراردادهای فروش باعث شد شورای رقابت به موضوع ورود کند. این شورا در اطلاعیهای اعلام کرده است که استفاده از عناوین مشابه نباید به گونهای باشد که مصرفکننده درباره شمول یا عدم شمول حمایتهای قانونی دچار اشتباه شود. شورای رقابت تاکید کرده است که قراردادهای مشارکت در تولید با وجود داشتن پیشپرداخت و شباهت ماهوی به پیشفروش، مشمول مصوبه ۴۷۳ نیستند و همین مسئله میتواند برای خریداران سوءبرداشت ایجاد کند. در متن اطلاعیه شورای رقابت آمده است که بر اساس مصوبه ۸۳۶ مورخ ۱۴۰۵/۰۲/۰۸، مصوبه ۴۷۳ تنها درباره پیشفروش خودروهای تولید داخل ملاک عمل است و در مورد پیشفروش خودروهای مونتاژی ملاک اجرا نخواهد بود. همچنین شورا تصریح کرده است که با توجه به صدور فراخوانهای متعدد برای انعقاد قرارداد مشارکت در تولید، لازم است خودروسازان بهصورت شفاف در فراخوانها و قراردادهای خود قید کنند که این نوع قراردادها مشمول حمایتهای مصوبه ۴۷۳ نمیشوند. به بیان روشنتر، شورای رقابت از خودروسازان خواسته است که خریدار را با الفاظ و عناوین مشابه دچار اشتباه نکنند و عدم شمول مصوبه ۴۷۳ را بهصراحت در متن قرارداد درج کنند. تفاوت پیشفروش با مشارکت در تولید در قیمت نهایی خودرو اهمیت این موضوع از آنجا ناشی میشود که بسیاری از خریداران هنگام ثبتنام، تصور میکنند هر نوع پرداخت اولیه برای دریافت خودرو در ماههای آینده، مشمول قواعد حمایتی یکسان است؛ در حالی که از منظر حقوقی، عنوان قرارداد میتواند سرنوشت قیمت نهایی را تغییر دهد. اگر قرارداد تحت عنوان پیشفروش خودرو تنظیم شود، خریدار میتواند به حمایتهای مصوبه ۴۷۳ استناد کند. اما اگر همان فرآیند با نام مشارکت در تولید انجام شود، خودروساز میتواند قیمت نهایی را بر اساس شرایط روز محاسبه کند؛ موضوعی که در دورههای جهش قیمت، فشار مالی سنگینی به مشتری وارد خواهد کرد. به همین دلیل، کارشناسان توصیه میکنند متقاضیان خرید خودرو پیش از امضای هر قرارداد، عنوان دقیق قرارداد، شرایط تعدیل قیمت، و بندهای مرتبط با تحویل و تسویه نهایی را با دقت بررسی کنند. خریداران خودرو قبل از امضا، عنوان قرارداد را دقیق بخوانند آنچه از اطلاعیه شورای رقابت و گزارش تسنیم برمیآید این است که تغییر نام قرارداد از «پیشفروش» به «مشارکت در تولید» فقط یک جابهجایی واژه نیست، بلکه میتواند به معنای حذف یکی از مهمترین سپرهای حمایتی خریداران خودرو باشد. در چنین شرایطی، متقاضیان باید بدانند هر پیشپرداختی لزوما به معنای برخورداری از حمایت مصوبه ۴۷۳ نیست. خریداران خودرو باید پیش از ثبتنام و واریز وجه، متن فراخوان و قرارداد را با حساسیت بیشتری بررسی کنند؛ زیرا در قراردادهای مشارکت در تولید، ممکن است قیمت نهایی خودرو در زمان تحویل با نرخ روز محاسبه شود و هزینهای بسیار بالاتر از انتظار اولیه به مشتری تحمیل کند.
