روایت فارین پالسی از اروپا بدون آمریکا؛ آیا اوکراین به ستون دفاعی قاره سبز تبدیل خواهد شد؟

با کاهش نقش امنیتی آمریکا در اروپا، اوکراین از یک دریافتکننده کمکهای غربی به مهمترین ستون بازدارندگی و شریک راهبردی اروپا در برابر روسیه تبدیل شده است. به گزارش تجارت نیوز، فارین پالسی با انتشار یادداشتی مدعی شد: اروپا خود را برای آیندهای آماده میکند که در آن امنیتش با کمک اندک یا حتی بدون حمایت ایالات متحده تامین شود. در بسیاری از سناریوهایی که برنامهریزان اروپایی این روزها در حال بررسی و شبیهسازی آن هستند، اوکراین به ستون اصلی دفاع قاره اروپا تبدیل شده است. هرچه تضمینهای امنیتی واشنگتن ضعیفتر شود، وابستگی اروپا به کییف بیشتر خواهد شد. از همین رو، اروپاییها بهزودی با پرسشی کاملا تازه درباره تقسیم بار امنیتی روبهرو خواهند شد: اروپا در ازای نقشی که اوکراین در حفاظت از این قاره در برابر روسیه ایفا میکند، چه امتیازی باید به کییف بدهد؟ زخم شکاف فراآتلانتیکی فارین پالسی در ادامه آورد: تا همین اواخر، رهبران اروپایی بهسختی میتوانستند نگرانی خود را از برگزاری یک نشست پرتنش دیگر ناتو، که قرار است اوایل ژوئیه در آنکارا برگزار شود، پنهان کنند. زخم اختلافات اخیر دو سوی آتلانتیک هنوز التیام نیافته؛ از تعرفههای تجاری دونالد ترامپ گرفته تا تلاش او برای تحت فشار قرار دادن دانمارک بهمنظور واگذاری گرینلند و همچنین کاهش نیروهای آمریکایی در اروپا. جنگ آمریکا با ایران و انتقادهای ترامپ از متحدان اروپایی، که به گفته او حمایت کافی از مهمترین تضمینکننده امنیت خود نکردهاند، بر این شکافها افزود. در همین ماه، مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هشدار داد: «فکر میکنم نشست بعدی ناتو احتمالا مهمترین نشست تاریخ این پیمان خواهد بود، زیرا مسائل مهمی وجود دارد که باید روشن و اصلاح شوند.» با این حال، نگرانیها درباره وقوع یک رویارویی شدید در نشست آینده تا حدی کاهش یافته است. آتشبس ظاهری میان آمریکا و ایران، اعلام بازگشایی تنگه هرمز و پیشنهاد اروپا برای مشارکت در تامین امنیت این آبراه پس از دستیابی به توافق صلح نهایی، تا حدی از شدت تنشها کاسته است. فضای نسبتا دوستانه نشست گروه هفت در فرانسه نیز، جایی که ترامپ رفتاری ملایمتر از انتظار داشت، نشانهای امیدوارکننده تلقی شد. در چنین فضایی، بسیاری از حامیان سنتی روابط دو سوی آتلانتیک استدلال خواهند کرد که این تحولات نشاندهنده دوام و انعطافپذیری اتحاد آمریکا و اروپا است و ناتو بار دیگر از یک بحران مرگبار جان سالم به در برده است.اما چنین برداشتی، سرعت تغییر نگاه اروپاییها به اتحاد فراآتلانتیک را نادیده میگیرد. برای سیاستگذاران اروپایی، ناتو امروز به «گربه شرودینگر» شباهت دارد؛ همزمان زنده و مرده.از یک سو، آنها همچنان مانند گذشته از ناتو حمایت لفظی و سیاسی میکنند، زیرا میخواهند این تصور حفظ شود که اتحاد همچنان پابرجاست و همین امر میتواند بازدارندگی در برابر مسکو را تقویت کند. اما از سوی دیگر، در عمل دیگر نمیتوانند مانند گذشته روی واشنگتن حساب کنند.به همین دلیل، رهبران اروپایی بهطور جدی در حال طراحی سناریوهایی برای تامین امنیت قاره بدون اتکا به آمریکا هستند. آنها دیگر وعدههای متیو ویتاکر، نماینده دائم آمریکا در ناتو، مبنی بر اینکه کاهش نیروهای آمریکایی هیچ «شکاف راهبردی» ایجاد نخواهد کرد، را جدی نمیگیرند. همچنین امید خود را به دستیابی به یک نقشه راه منظم برای واگذاری تدریجی مسئولیت دفاع متعارف اروپا از آمریکا به کشورهای اروپایی از دست دادهاند. در نتیجه، اروپا به سمت راهحلهای موقت و ابتکاری حرکت کرده است. نقشه راه قاره سبز این نشریه در ادامه آورد: در سطح اتحادیه اروپا، مقامها در حال بررسی این موضوع هستند که اگر ناتو فلج شود، چگونه میتوان از ماده ۴۲.۷ معاهده اتحادیه اروپا – نزدیکترین معادل ماده ۵ ناتو – برای دفاع جمعی استفاده کرد. همچنین این پرسش مطرح است که اگر ساختار فرماندهی و کنترل ناتو از کار بیفتد، اروپا چگونه واکنش نشان خواهد داد. در همین راستا، فرانسه و آلمان یک گروه مشترک راهبری هستهای تشکیل دادهاند تا درباره نقش احتمالی زرادخانه هستهای فرانسه در بازدارندگی سراسر اروپا گفتوگو کنند. نکته قابل توجه در اغلب این سناریوها، جایگاه محوری اوکراین در معماری امنیت آینده اروپا است. تقویت توان دفاعی اروپا و ایجاد بازدارندگی مستقل، در شرایطی که تعهد آمریکا رو به کاهش است، سالها زمان خواهد برد. در یکی از مانورهای راهبردی که اخیرا شورای روابط خارجی آمریکا با حضور مقامها و کارشناسان اروپایی برگزار کرد، بهروشنی مشخص شد که اوکراین مهمترین سنگر دفاعی اروپا در عصر عقبنشینی آمریکا خواهد بود. در سناریوی این مانور که زمان آن سال ۲۰۲۹ فرض شده بود، شرکتکنندگان با شرایطی روبهرو بودند که در آن آتشبسی شکننده در اوکراین برقرار است و دولتی انزواگرا در آمریکا در پی عادیسازی روابط با روسیه و کاهش هرچه بیشتر نقش خود در ناتو است؛ حتی تا جایی که فرمانده عالی نیروهای متحد ناتو را از مقر این ائتلاف در بلژیک خارج میکند. در این سناریو، روسیه با این تصور که آمریکا دیگر برای دفاع از اروپا مداخله نخواهد کرد، فرصت را مناسب میبیند و فشار بر اروپا را مرحلهبهمرحله افزایش میدهد. نخست، مسکو خواستار مذاکره بر اساس پیشنویس معاهدات دسامبر ۲۰۲۱ کرملین میشود؛ پیشنهادی که از جمله خواهان عقبنشینی عملی ناتو از ۱۴ کشور اروپای شرقی و بالکان بود. سپس این فشارها با حملات متعارف و تهدیدهای هستهای علیه اروپا تشدید میشود. در این سناریو، ایالات متحده از مداخله خودداری کرده و از اروپاییها میخواهد که خودشان با روسیه وارد مذاکره شوند.شرکتکنندگان اروپایی باید تصمیم میگرفتند که در برابر انفعال آمریکا و تشدید حملات روسیه چه واکنشی نشان دهند. برخی از آنها در ابتدا تلاش کردند واشنگتن را همچنان در کنار خود نگه دارند و همزمان درباره پاسخ مناسب رایزنی کنند. نمایندگان بریتانیا و فرانسه نقش پیشگام را بر