بیشتر ما صدای قاروقور شکم را فقط نشانه گرسنگی میدانیم؛ صدایی که گاهی در سکوت یک جلسه یا کلاس، ناگهان بلند میشود و حسابی خجالتآور است. اما پژوهشگران میگویند این صداها ممکن است فراتر از یک نشانه ساده گرسنگی باشند و اطلاعات ارزشمندی درباره وضعیت سلامت جسم و حتی سلامت روان در اختیار ما قرار دهند. به گزارش انتخاب و به نقل از sciencealert ؛ محققان کالج دانشگاهی لندن (UCL) در مطالعهای که در مجله Scientific Reports منتشر شده، روشی جالب برای بررسی این موضوع ابداع کردهاند. آیا میتوانید صدای شکم خودتان را تشخیص دهید؟ در این آزمایش، از شرکتکنندگان خواسته شد تشخیص دهند کدامیک از دو فایل صوتی، صدای زنده شکم خودشان است و کدام چند دقیقه قبل ضبط شده است. هدف این آزمایش، که پژوهشگران آن را «تشخیص صدای قاروقور شکم» (Rumble Recognition) نامیدهاند، این نبود که افراد بتوانند «صدای شکم» خود را بشناسند؛ بلکه هدف، اندازهگیری توانایی مغز در دریافت و تفسیر پیامهای دستگاه گوارش بود. حس ششم بدن چیست؟ این توانایی با نام درونحسی (Interoception) شناخته میشود؛ قابلیتی که گاهی از آن بهعنوان «حس ششم بدن» یاد میشود. درونحسی به مغز کمک میکند پیامهای درونی بدن را دریافت و تفسیر کند؛ از جمله: * گرسنگی * تشنگی * پر بودن مثانه * استرس * درد * آرامش * حتی احساسات و هیجانها به گفته پژوهشگران، احساساتی که معمولاً از آنها با عنوان «حس درونی» یا «حس شکمی» یاد میکنیم، تا حد زیادی به پیامهایی مربوط هستند که از دستگاه گوارش به مغز ارسال میشوند. چرا این موضوع مهم است؟ درونحسی نقش مهمی در تنظیم سلامت جسم و روان دارد. اگر این توانایی بیش از حد فعال باشد، ممکن است فرد نسبت به علائم بدن حساسیت زیادی پیدا کند و دچار اضطراب یا حملات پانیک شود. از سوی دیگر، اگر این حس ضعیف باشد، فرد ممکن است: * بیش از حد غذا بخورد یا کمتر از نیاز بدن غذا مصرف کند. * متوجه کمآبی بدن نشود. * درد یا بیماری را نادیده بگیرد. آزمایش چگونه انجام شد؟ در این مطالعه ۴۵ فرد سالم (که حدود دوسوم آنها زن بودند) پس از سه ساعت ناشتا بودن وارد آزمایشگاه شدند. پژوهشگران با استفاده از یک گوشی پزشکی دیجیتال که روی شکم قرار میگرفت، صدای فعالیت طبیعی رودهها را ثبت کردند؛ صداهایی که در علم پزشکی بوربورگمی (Borborygmi) نام دارند. سپس شرکتکنندگان دو فایل صوتی ۱۵ ثانیهای را گوش دادند: * یکی صدای زنده شکمشان در همان لحظه بود. * دیگری چند دقیقه قبل ضبط شده بود. از آنها خواسته شد تشخیص دهند کدام صدا زنده است و میزان اطمینان خود را نیز اعلام کنند. این آزمایش در سه وضعیت مختلف انجام شد: * در حالت ناشتا * پس از نوشیدن آب گازدار * پس از مصرف یک نوشیدنی جایگزین وعده غذایی سرشار از پروتئین آیا افراد موفق شدند؟ در مجموع، شرکتکنندگان عملکرد خیلی درخشانی نداشتند. دقت آنها بین ۵۶ تا ۶۰ درصد بود؛ یعنی فقط کمی بهتر از حدس زدن تصادفی. اما این موضوع برای پژوهشگران شکست محسوب نمیشد، زیرا هدف اصلی بررسی تفاوت افراد با یکدیگر بود، نه کسب نمره بالا. نتایج نشان داد: * حدود یک نفر از هر پنج نفر در حالت ناشتا عملکردی بسیار بهتر از حد انتظار داشت. * پس از نوشیدن آب گازدار یا نوشیدنی پروتئینی، این نسبت به حدود یک نفر از هر چهار نفر رسید. * برخی افراد نیز بهخوبی میدانستند چه زمانی پاسخشان درست است و میزان اطمینانشان با عملکرد واقعیشان همخوانی داشت. این یافتهها نشان میدهد آگاهی افراد از پیامهای دستگاه گوارش، هم به وضعیت فیزیولوژیک بدن بستگی دارد و هم از فردی به فرد دیگر متفاوت است. این یافتهها چه کاربردی دارند؟ پژوهشگران معتقدند این روش میتواند در آینده به مطالعه بیماریهایی کمک کند که در آنها ارتباط مغز و دستگاه گوارش دچار اختلال میشود، از جمله: * اختلالات خوردن * سندرم روده تحریکپذیر (IBS) * اضطراب * افسردگی همچنین این ابزار میتواند به دانشمندان کمک کند بهتر بفهمند چرا مشکلات گوارشی و احساسات روانی اغلب همزمان بروز میکنند. نقش یادگیری از کودکی پژوهشگران نکته جالب دیگری نیز مطرح کردند. آنها میگویند بخشی از برداشت ما از صدای شکم، آموختهشده است. برای مثال، بسیاری از کودکان وقتی صدای شکمشان را میشنوند، والدین به آنها میگویند: «گرسنه شدی.» به این ترتیب، مغز یاد میگیرد صدای شکم را با احساس گرسنگی مرتبط کند. اما همه کودکان چنین آموزشی دریافت نمیکنند؛ بنابراین برداشت افراد از پیامهای بدن تا حدی میتواند تحت تأثیر تجربههای شخصی و محیط اجتماعی باشد. جمعبندی این مطالعه نشان میدهد صدای قاروقور شکم فقط یک صدای تصادفی یا نشانه ساده گرسنگی نیست؛ بلکه میتواند پنجرهای به نحوه ارتباط مغز و دستگاه گوارش باشد. اگرچه هنوز راه زیادی تا استفاده بالینی از این یافتهها باقی مانده است، اما پژوهشگران امیدوارند این روش ساده، ارزان و غیرتهاجمی به درک بهتر بیماریهای گوارشی، اختلالات خوردن و حتی مشکلات سلامت روان کمک کند. به بیان دیگر، شاید شکم شما مدتهاست در حال فرستادن پیامهایی درباره وضعیت بدنتان است؛ فقط باید یاد بگیریم بهتر به آن گوش دهیم.
