نتایج یک مطالعه گسترده در تایوان روی نزدیک به یک میلیون فرد متأهل نشان میدهد افرادی که همسرشان به زوال عقل مبتلا میشود، حدود ۷۰ درصد بیش از سایرین در معرض ابتلا به این بیماری قرار دارند؛ هرچند پژوهشگران تأکید میکنند زوال عقل یک بیماری مسری نیست. به گزارش سلامت نیوز به نقل از studyfinds، ابتلای یکی از همسران به زوال عقل، خطر بروز این بیماری را در شریک زندگی نیز به شکل قابل توجهی افزایش میدهد؛ اما این به معنای مسری بودن بیماری نیست. پژوهشگران میگویند عوامل مشترک زندگی، سبک زندگی مشابه و فشارهای جسمی و روانی ناشی از مراقبت از همسر مبتلا، از مهمترین دلایل این ارتباط هستند. بررسی نزدیک به یک میلیون فرد متأهل این پژوهش که در ژوئیه ۲۰۲۶ در مجله JAMA Network Open منتشر شد، یکی از بزرگترین مطالعات انجامشده درباره خطر مشترک زوال عقل در زوجها به شمار میرود. محققان با استفاده از پایگاه داده بیمه سلامت ملی تایوان، اطلاعات ۹۵۵ هزار و ۱۰۵ فرد متأهل را طی سالهای ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۲ بررسی کردند. در این مطالعه، همسران افراد مبتلا به زوال عقل با گروهی مشابه از نظر سن، جنس، درآمد و محل زندگی که همسرشان به این بیماری مبتلا نبود، مقایسه شدند. خطر ابتلا تا حدود ۷۰ درصد افزایش یافت نتایج نشان داد: زنانی که همسرشان به زوال عقل مبتلا شده بود، ۷۴ درصد بیشتر از سایر زنان در معرض ابتلا قرار داشتند. این افزایش خطر در مردانی که همسرشان مبتلا بود، ۶۹ درصد گزارش شد. این الگو در انواع مختلف زوال عقل، از جمله بیماری آلزایمر و زوال عقل عروقی نیز مشاهده شد. پژوهشگران تأکید کردند این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن بیماریهای زمینهای نیز همچنان پابرجا بود. زوال عقل واگیردار است؟ پاسخ کوتاه خیر است. دانشمندان تأکید میکنند زوال عقل مانند بیماریهای عفونی از فردی به فرد دیگر منتقل نمیشود. افزایش خطر مشاهدهشده احتمالاً ناشی از مجموعهای از عوامل مشترک است، از جمله: داشتن سبک زندگی و رژیم غذایی مشابه اشتراک عوامل خطر مانند فشار خون، دیابت و کمتحرکی استرس مزمن ناشی از مراقبت از همسر بیمار کمبود خواب افسردگی انزوای اجتماعی به گفته پژوهشگران، مراقبت شبانهروزی از فرد مبتلا به زوال عقل میتواند سالها فشار جسمی و روانی شدیدی به مراقب وارد کند و سلامت مغز او را نیز تحت تأثیر قرار دهد. خطر واقعی چقدر است؟ اگرچه افزایش ۷۰ درصدی ممکن است نگرانکننده به نظر برسد، اما بررسی «خطر مطلق» تصویر دقیقتری ارائه میدهد. طی یک دوره پنجساله: گروه خطر ابتلا به زوال عقل زنان با همسر مبتلا حدود ۶.۵ درصد زنان بدون همسر مبتلا حدود ۳.۷ درصد مردان با همسر مبتلا حدود ۹.۲ درصد مردان بدون همسر مبتلا حدود ۵.۸ درصد به عبارت دیگر، خطر ابتلا افزایش مییابد، اما همچنان بیشتر افراد در این بازه زمانی به زوال عقل مبتلا نمیشوند. چه کسانی بیشتر در معرض خطر بودند؟ پژوهشگران دریافتند برخی گروهها آسیبپذیرتر هستند: زوجهایی با درآمد پایینتر افرادی که فرزندان کمتری داشتند و از حمایت خانوادگی محدودتری برخوردار بودند همسران زیر ۵۵ سال که اگرچه احتمال کلی ابتلا در آنها کمتر بود، اما افزایش نسبی خطر بیشتر از گروههای سنی بالاتر مشاهده شد. محققان معتقدند کمبود حمایت خانوادگی و محدودیت منابع مالی میتواند فشار مراقبت از بیمار را تشدید کند. زوال عقل؛ مسئلهای خانوادگی پژوهشگران معتقدند نتایج این مطالعه نشان میدهد زوال عقل نباید فقط بهعنوان بیماری یک فرد در نظر گرفته شود، بلکه تشخیص این بیماری در یکی از اعضای خانواده باید هشداری برای توجه بیشتر به سلامت جسمی و روانی همسر مراقب نیز باشد. آنها پیشنهاد میکنند مراقبان افراد مبتلا به زوال عقل، علاوه بر دریافت حمایتهای روانی و اجتماعی، از نظر سلامت شناختی نیز بهطور منظم تحت ارزیابی قرار گیرند. محدودیت مهم مطالعه این پژوهش از نوع مطالعه مشاهدهای بود؛ بنابراین تنها وجود یک ارتباط آماری را نشان میدهد و نمیتواند ثابت کند که ابتلای یکی از همسران مستقیماً باعث زوال عقل در دیگری میشود. همچنین اطلاعاتی درباره میزان استرس، کیفیت خواب یا ساعات مراقبت از بیمار در اختیار پژوهشگران نبود. مطالعهای گسترده در تایوان نشان میدهد همسران افراد مبتلا به زوال عقل نسبت به سایر افراد با خطر بیشتری برای ابتلا به این بیماری روبهرو هستند. با این حال، زوال عقل بیماری مسری نیست و این افزایش خطر احتمالاً ناشی از عوامل مشترک سبک زندگی، بیماریهای زمینهای و فشارهای ناشی از مراقبت طولانیمدت از فرد بیمار است. کارشناسان بر لزوم حمایت بیشتر از مراقبان و پایش سلامت شناختی آنها تأکید میکنند.
