آیا پیشرفتهترین جنگندهها و بمبافکنهای آمریکایی میتوانند سرنوشت یک جنگ را تغییر دهند؟ «فرد کاپلان»، تحلیلگر برجسته امنیت ملی آمریکا در یادداشتی طوفانی برای نشریه Slate، پاسخی قاطع و مستند به این پرسش داده است: خیر! فرد کاپلان» روزنامهنگار و تحلیلگر آمریکایی، معتقد است راهبرد دولت «دونالد ترامپ» در قبال ایران بر دو محاسبه نادرست استوار بود؛ اعتماد به ارزیابیهای «بنیامین نتانیاهو» درباره پیامدهای حذف رهبران ارشد ایران و این تصور که ساختار سیاسی کشور در پی حملات هوایی به سرعت دچار فروپاشی خواهد شد؛ فرضیهای که به نوشته وی، نه با واقعیتهای میدانی ایران همخوانی داشت و نه تجربه تاریخی آن را تأیید میکند. اعتماد ترامپ به ارزیابیهای «بنیامین نتانیاهو» درباره پیامدهای حذف رهبران ارشد ایران، یکی دیگر از خطاهای محاسباتی این راهبرد بود؛ زیرا برخلاف این انتظار، ساختارهای موجود توانستند در مدت کوتاهی خود را بازسازی کنند و مانع ایجاد خلأ قدرت شوند.به اعتقاد وی، یکی از دلایل کمتر مورد توجه قرار گرفته در این جنگ، این تصور بود که میتوان تنها با حملات هوایی گسترده، ساختار سیاسی ایران را وادار به عقبنشینی یا فروپاشی کرد؛ تصوری که از نگاه او نه تنها با واقعیتهای میدانی ایران همخوانی نداشت، بلکه با تجربه دهها جنگ بزرگ تاریخ نیز در تضاد بود. از نگاه این تحلیلگر آمریکایی، هر زمان که بمبارانها در جنگهای گذشته به موفقیتی منجر شدهاند، این موفقیت در نتیجه هماهنگی با عملیات زمینی بوده است؛ به بیان دیگر، هواپیماها و موشکها به تنهایی تعیینکننده نبودهاند، بلکه نقش آنها تسهیل پیشروی نیروهای زمینی و افزایش فشار بر دشمن بوده است. کاپلان بر همین اساس نتیجه میگیرد که حتی اگر ترامپ ارزیابی واقعبینانهتری از وضعیت داخلی ایران داشت و اهداف سیاسی روشنتری برای جنگ تعریف میکرد، باز هم احتمال دستیابی به پیروزی اندک بود. سناریوی تغییر حکومت؛ فرضی که از ابتدا محکوم به شکست بود این تحلیلگر آمریکایی سپس به برخی سناریوهای مطرحشده برای تغییر حکومت در ایران اشاره میکند؛ سناریوهایی که به گفته او بر این فرض استوار بودند که همزمان با حملات هوایی، گروههایی در داخل یا خارج ایران بتوانند قدرت را در تهران به دست بگیرند. کاپلان در این زمینه مدعی میشود یکی از گزینههای مورد بحث، اتکا به برخی چهرههای سیاسی سابق ایران بود تا پس از حذف رهبران ارشد کشور، خلأ قدرت را پر کنند. با این حال، او این فرض را غیرواقعبینانه توصیف میکند و مینویسد چنین شخصیتهایی از پایگاه اجتماعی لازم برای ایفای چنین نقشی برخوردار نبودند و حتی در صورت اجرای چنین طرحی نیز احتمال موفقیت آن بسیار اندک بود. وی همچنین به برخی گمانهها درباره استفاده از گروههای مسلح کرد مستقر در عراق اشاره کرده و مینویسد این سناریو نیز به دلیل نبود حمایت اجتماعی در داخل ایران، از همان ابتدا فاقد قابلیت اجرایی بود. کاپلان در ادامه استدلال میکند که در چنین شرایطی، حتی اگر ساختار مدیریتی کشور هدف حملات قرار گیرد، نهادهای مستقر و سازمانیافته با سرعت جای خالی مدیران حذفشده را پر خواهند کرد و مانع فروپاشی ساختار حکمرانی میشوند. تاریخچه یک باور قدیمی؛ آیا قدرت هوایی به تنهایی جنگها را میبرد؟ بخش مهمی از یادداشت کاپلان به بررسی تاریخی جایگاه قدرت هوایی در اندیشه نظامی آمریکا اختصاص دارد. او یادآوری میکند که پس از پایان جنگ جهانی دوم و تشکیل نیروی هوایی مستقل آمریکا در سال ۱۹۴۷، این باور در میان بسیاری از فرماندهان نظامی شکل گرفت که فناوریهای نوین هوایی میتوانند جایگزین جنگهای پرهزینه زمینی شوند و از طریق بمباران گسترده، دولتهای دشمن را به تسلیم وادار کنند. به نوشته کاپلان، این نظریه تا حد زیادی تحت تأثیر تجربه جنگ جهانی دوم قرار داشت؛ جنگی که بسیاری آن را نقطه اوج قدرت بمبارانهای راهبردی میدانستند. اما او یادآور میشود که بررسی رسمی ارتش آمریکا پس از پایان همان جنگ، نتیجه متفاوتی ارائه داد. او با اشاره به گزارش «بررسی بمباران راهبردی آمریکا» مینویسد کارشناسان نظامی در آن زمان به این جمعبندی رسیدند که بمباران شهرهای آلمان و حتی حملات متقابل آلمان علیه شهرهای بریتانیا، برخلاف تصور رایج، نقش تعیینکنندهای در پایان جنگ نداشت. از این رو، حتی موفقترین نمونههای تاریخی نیز نشان میدهد قدرت هوایی زمانی مؤثر بوده که در خدمت عملیات زمینی قرار گرفته، نه آنکه جایگزین آن شود. هیروشیما؛ استثنایی که قاعده را تغییر نداد کاپلان در ادامه به بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی اشاره میکند؛ رخدادی که معمولاً به عنوان نمونه موفق استفاده از قدرت هوایی مطرح میشود. با این حال، او معتقد است این واقعه را نمیتوان مبنایی برای ارزیابی جنگهای متعارف قرار داد؛ زیرا استفاده از سلاح هستهای شرایطی کاملاً استثنایی ایجاد کرد که با هیچ نمونه دیگری قابل مقایسه نیست. به نوشته وی، علاوه بر شوک ناشی از حملات هستهای، ورود همزمان اتحاد جماهیر شوروی به جنگ علیه ژاپن نیز نقش مهمی در تصمیم توکیو برای تسلیم ایفا کرد؛ موضوعی که بسیاری از مورخان بر آن تأکید کردهاند. در نتیجه، از نگاه کاپلان حتی پایان جنگ جهانی دوم نیز شاهدی قطعی بر توانایی قدرت هوایی برای پایان دادن مستقل به یک جنگ محسوب نمیشود. تحلیل رابرت پیپ؛ پژوهشی که افسانه قدرت هوایی را به چالش کشید کاپلان در ادامه، برای تقویت استدلال خود، به یکی از شناختهشدهترین پژوهشهای دانشگاهی در حوزه راهبرد نظامی استناد میکند؛ اثری که به اعتقاد او همچنان معتبرترین بررسی علمی درباره کارآمدی قدرت هوایی به شمار میرود. وی به کتاب «بمباران برای پیروزی؛ قدرت هوایی و اجبار در جنگ» نوشته «رابرت پیپ»، استاد علوم سیاسی دانشگاه شیکاگو، اشاره میکند؛ کتابی که در سال ۱۹۹۶ منتشر شد و نویسنده آن عملکرد ۳۳ عملیات بزرگ بمباران راهبردی، از جنگ جهانی دوم تا دهههای پایانی قرن بیستم، را مورد م
