در سالهای اخیر بیدار شدن در ساعت ۵ صبح به نمادی از موفقیت و بهرهوری تبدیل شده است؛ عادتی که بسیاری از مدیران و ورزشکاران آن را یکی از رازهای پیشرفت خود میدا… در شبکههای اجتماعی و کتابهای موفقیت، بیدار شدن در ساعت ۵ صبح اغلب بهعنوان یکی از عادتهای مشترک افراد موفق معرفی میشود. بسیاری از مدیران ارشد شرکتها، کارآفرینان و ورزشکاران حرفهای از مزایای سحرخیزی صحبت میکنند و آن را فرصتی برای ورزش، برنامهریزی روزانه و افزایش تمرکز میدانند. با این حال متخصصان حوزه خواب میگویند این توصیه برای همه مناسب نیست و در برخی موارد حتی میتواند نتیجهای کاملاً معکوس داشته باشد. به گفته پزشکان، مسئله اصلی این نیست که «زود بیدار شوید»، بلکه مهم این است که ساعت بیداری با نیاز طبیعی بدن هماهنگ باشد. اگر فردی ذاتاً شبزندهدار باشد و بخواهد خود را مجبور کند هر روز ساعت ۵ صبح بیدار شود، احتمال زیادی وجود دارد که پس از مدتی دچار کمبود خواب، خستگی مداوم و کاهش بهرهوری شود. جامعهای که کمتر از همیشه میخوابد کمبود خواب در بسیاری از کشورها به یک مسئله فراگیر تبدیل شده است. نتایج نظرسنجیها نشان میدهد بخش قابل توجهی از افراد احساس میکنند اگر خواب بیشتری داشته باشند، حال بهتری خواهند داشت؛ اما فشار کاری، استرس و برنامههای فشرده روزانه مانع رسیدن به خواب کافی میشود. بیشتر متخصصان توصیه میکنند بزرگسالان بین ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه داشته باشند. با این حال بسیاری از افراد برای جا دادن فعالیتهای بیشتر در برنامه روزانه خود، زمان خواب را کاهش میدهند؛ از ورزش صبحگاهی گرفته تا افزایش ساعات کار و بهرهوری. در این میان برخی حتی تلاش میکنند ساعت بیداری خود را زودتر از ۵ صبح تنظیم کنند. اما به گفته متخصصان، پاسخ به این پرسش که چه ساعتی باید بیدار شد، برای هر فرد متفاوت است. بدن شما سحرخیز است یا شبزندهدار؟ پژوهشهای متعدد نشان دادهاند کمبود خواب میتواند با افزایش خطر بیماریهای قلبی، ضعف سیستم ایمنی، افسردگی و حتی زوال شناختی مرتبط باشد. دانشمندان حوزه ریتم شبانهروزی بدن معتقدند هر فرد دارای یک الگوی زیستی خاص است که تعیین میکند چه زمانی از روز بیشترین هوشیاری و عملکرد ذهنی را دارد. برای اینکه متوجه شوید برنامه خواب شما با نیاز بدنتان هماهنگ است یا نه، متخصصان پیشنهاد میکنند به چند نشانه توجه کنید: آیا صبحها زمان زیادی طول میکشد تا کاملاً بیدار شوید؟ آیا بلافاصله پس از بیدار شدن احساس آمادگی برای شروع روز دارید؟ آیا برای حفظ انرژی به مصرف زیاد قهوه یا کافئین وابسته هستید؟ آیا در آخر هفتهها مدت بیشتری میخوابید و دیرتر بیدار میشوید؟ پاسخ به این پرسشها میتواند نشان دهد که آیا ساعت بیداری فعلی با ریتم طبیعی بدن شما سازگار است یا خیر. بیشتر مردم در میانه قرار دارند برخلاف تصور رایج، بیشتر انسانها نه کاملاً سحرخیز هستند و نه کاملاً شبزندهدار. پزشکان توضیح میدهند حدود ۵۵ تا ۶۵ درصد افراد در گروهی قرار میگیرند که به آنها «خرسها» گفته میشود. این افراد معمولاً بین ساعت ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر بیشترین کارایی ذهنی و جسمی را دارند. حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد افراد بهطور طبیعی سحرخیز هستند و معمولاً حوالی ۶ تا ۶:۳۰ صبح بیدار میشوند. تنها بخش کوچکی از این گروه واقعاً با بیدار شدن در ساعت ۵ صبح سازگارند. در مقابل، حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد دیگر در دسته «جغدهای شب» قرار میگیرند؛ افرادی که شبها هوشیارترند و صبحها دیرتر به اوج عملکرد میرسند. آیا میتوان ریتم بدن را تغییر داد؟ در بسیاری از موارد شرایط زندگی اجازه نمیدهد افراد دقیقاً مطابق ریتم طبیعی بدن خود زندگی کنند. ساعت کاری، تحصیل یا مراقبت از فرزندان میتواند زمان خواب و بیداری را تحت تأثیر قرار دهد. متخصصان میگویند تغییر ریتم بدن امکانپذیر است، اما ثبات در برنامه خواب شرط اصلی موفقیت در این کار است. برای مثال اگر فردی در روزهای کاری ساعت ۵ صبح بیدار شود اما در آخر هفتهها تا ساعت ۸ بخوابد، بدن دچار حالتی میشود که به آن «جتلگ اجتماعی» گفته میشود؛ وضعیتی شبیه اختلاف ساعت پروازهای طولانی که باعث خستگی، کاهش تمرکز و اختلال در ریتم خواب میشود. چهار راهکار برای بیدار شدن راحتتر صرفنظر از اینکه چه ساعتی بیدار میشوید، رعایت چند نکته ساده میتواند شروع روز را آسانتر کند: قرار گرفتن در معرض نور طبیعی صبحگاهی: نور صبح به مغز سیگنال میدهد که زمان بیداری فرا رسیده و تولید هورمون خواب متوقف شود. استفاده از چراغهای شبیهساز طلوع خورشید در روزهای تاریک یا زمستانی برای بیدار شدن تدریجی. محدود کردن مصرف کافئین در ساعات پایانی روز و کاهش استفاده از صفحهنمایشها قبل از خواب. ورزش در ساعات صبح که میتواند سطح انرژی و هوشیاری را افزایش دهد. در نهایت متخصصان تأکید میکنند بیدار شدن در ساعت ۵ صبح لزوماً نشانه موفقیت نیست. مهمترین عامل برای داشتن انرژی و تمرکز در طول روز، خواب کافی و هماهنگی برنامه خواب با ریتم طبیعی بدن است.
هفت صبح
هفت صبحهفت صبح