سه هفته پس از امضای تفاهمنامه اسلامآباد، فضای خوشبینی اولیه جای خود را به تهدید، تحریم و بیاعتمادی داده است. اقتصاد۲۴ نوشت: کمی بیش از سه هفته از آن بامداد پرهیاهوی اواخر خردادماه میگذرد، روزی که خبر امضای دیجیتال و غیرحضوری «یادداشت تفاهم اسلامآباد» میان مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ، موجی از امیدواریهای اولیه را برای پایان دادن به یک دوره درگیری فرسایشی و نظامی ایجاد کرد. تفاهمنامهای که قرار بود یک مهلت ۶۰ روزه برای دستیابی به توافقی جامع و پایدار ایجاد کند و به عنوان چتری برای مدیریت بحران در منطقه عمل کند. اما امروز در میانه تیرماه ۱۴۰۵، آن فضای مثبت اولیه جای خود را به یک فضای بهشدت غبارآلود و انباشته از تهدید متقابل داده است. تحولات چند روز گذشته نشان میدهد که روند دیپلماسی میان تهران و واشنگتن به پیچیدهترین ایستگاه خود رسیده است؛ چنانکه هر دو طرف همزمان آرایش مذاکراتی و سیگنالهای تند نظامی را روی میز چیدهاند. سفر سید عباس عراقچی به مسقط و در پی آن گمانهزنیهای بینالمللی درباره احتمال انتقال پیامها، نشاندهنده آن است که کانالهای ارتباطی با وجود لبه پرتگاه، هنوز کاملاً مسدود نشدهاند، اما سایه سنگین بیاعتمادی و نقض عهدهای اخیر، کار را برای دیپلماتها دشوارتر از هر زمان دیگری کرده است. پشت پرده رفتوآمدهای دیپلماتیک خروجی رسانههای معتبر بینالمللی در ۴۸ ساعت گذشته، تصویری از یک ماراتن دیپلماتیک در بستری از تهدیدهای مستقیم را به نمایش میگذارد. شبکه خبری سیبیاس مدعی شده است که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در سفر خود به عمان به دنبال بررسی امکان تداوم مذاکرات از طریق میانجیهاست. بر اساس این ادعا، طرف آمریکایی تیمی سنگین و تعیینکننده به رهبری جیدی ونس (معاون رئیسجمهور)، جرد کوشنر، مارکو روبیو (وزیر امور خارجه) و استیو ویتکاف (فرستاده ویژه) را برای مدیریت این پرونده مامور کرده است. سیبیاس همچنین در گزارشی جنجالی به نقل از منابع خود مدعی شد که مقامات ایرانی در کانالهای خصوصی به مشاوران ترامپ اعلام کردهاند حملات موشکی و پهپادی هفته گذشته به سه کشتی تجاری متعلق به کشورهای عربی (از جمله عربستان و قطر) در تنگه هرمز، اقدامی هماهنگنشده و از سوی جریانهای خودسر با هدف تخریب مسیر دیپلماسی بوده است؛ ادعایی که هنوز از سوی هیچ نهاد رسمی در تهران تایید یا رد نشده است. در همین حال، نشریه اکسیوس فراتر رفته و از احتمال برگزاری یک دور جدید و مستقیمتر از گفتوگوها در هفته آینده در خاک سوئیس خبر داده است. این گمانهزنیها زمانی تقویت شد که دونالد ترامپ در شبکه اجتماعی خود (تروث سوشال) مدعی شد با درخواست تهران برای ادامه مذاکرات موافقت کرده، اما بلافاصله با لحنی تهدیدآمیز اضافه کرد که «آتشبس پایان یافته است». از سوی دیگر، مقامهای ارشد کاخ سفید در گفتوگو با خبرنگاران و نشریه والاستریت ژورنال سیگنالهای ناامیدکنندهای مخابره کرده و گفتهاند که شانس رسیدن به یک توافق نهایی هستهای روزبهروز کمتر میشود و شاید مهار برنامه هستهای ایران از راههای کاملاً مسالمتآمیز قابل دستیابی نباشد. این رسانهها اشاره دارند که ترامپ روی مسئله «غبار هستهای» یا همان بقایای اورانیوم ۶۰ درصدی ایران بهشدت حساس است و گزینههای نظامی کمهزینه را به عنوان جایگزین شکست مذاکرات روی میز نگه داشته است. ایستادگی تهران بر خطوط قرمز؛ ماجرای بند ۹ و تحریمهای جدید در فضای داخلی و موضعگیریهای رسمی، روایت تهران کاملاً متفاوت و مبتنی بر گلایه شدید از بدعهدی زودهنگام واشنگتن است. به خصوص که بعد از حملات اخیر آمریکا به نواحی جنوبی ایران، وزارت خزانهداری آمریکا در اقدامی ناگهانی، ۱۴ فرد و نهاد ایرانی از جمله علی انصاری (بانکدار سرشناس)، سه صرافی داخلی و چند شرکت پوششی در خارج از کشور را به اتهام دور زدن تحریمها و تسهیل تراکنشهای مالی سپاه پاسداران در لیست سیاه قرار داد. این اقدام خشم شدید تهران را برانگیخت، چرا که طبق روح و متن تفاهمنامه اسلامآباد، مقرر شده بود که دستکم در طول دوره ۶۰ روزه مذاکرات، هیچ تحریم جدیدی علیه ایران وضع نشود. عباس عراقچی در واکنش به این اقدام، با انتشار موضعی صریح در شبکه ایکس، طرف آمریکایی را به نقض آشکار «بند ۹ یادداشت تفاهم اسلامآباد» متهم کرد و نوشت: «واقعیت روشن است؛ تنها راه، پایبندی متقابل هر دو طرف به تعهداتشان است.» صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز رسماً اعلام کرد که هیات ایرانی به دلیل این نقض عهد صریح، فعلاً تمایلی به ادامه روند مذاکرات به شکل پیشین ندارد. در همین راستا، خبرگزاری فارس به نقل از یک منبع آگاه نزدیک به تیم مذاکرهکننده، گزارشهای مربوط به درخواست ایران برای مذاکره را کذب و ساخته رسانههای غربی دانست. این منبع تاکید کرد که هیچ گفتوگویی شکل نخواهد گرفت مگر اینکه واشنگتن از مواضع خود عقبنشینی کند. گفتنی است که شاخصهای اصلی تهران برای بازگشت به میز شامل سه شرط اساسی است: اول، تشکیل کارگروه ویژه لبنان با هدف پایان دادن به جنگ؛ دوم، حلوفصل موضوع عبور و مرور از تنگه هرمز بر اساس ترتیبات و حاکمیت مورد نظر ایران و سوم، بازگشت روند صادرات و جریان فروش نفت ایران به وضعیت عادی و بدون مانع. کاخ سفید میان دیپلماسی و گزینه نظامی یکی از پیچیدهترین گرههای موجود در مسیر این دیپلماسی شکننده، واکنش و نگرانی دونالد ترامپ بعد از بلند شدن صدای تندروهای داخلی و تاکید بر لزوم کشتن رئیس جمهور آمریکا است. ترامپ که گویی اصرار دارد این موضوع را در صدر دستور کارهای سیاسی خود نگه دارد، اخیراً پس از سفرهایش به ترکیه و اسرائیل و دیدار با بنیامین نتانیاهو، مدعی شد اطلاعات جدیدی از طرحهای تهران برای هدف قرار دادن خود دریافت کرده است. او در پیامی بیسابقه و تند نوشت که دستورات لازم را به ارتش آمریکا صادر کرده و نیروهای نظامی آمادهاند تا در صورت هرگونه اقدامی از سوی ایران، با شلیک هزاران موشک، ن
تازهنیوز
تازهنیوزتازهنیوز