به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین؛ هر نسلی نخستین همهگیری بزرگ دوران خود را به یاد میآورد؛ برای نسل ما، آن سال ۲۰۲۰ و همهگیری کووید-۱۹ بود. اما برای شهروندان راگوزا، جمهوری بازرگانی ساحل آدریاتیک که امروزه آن را با نام دوبروونیک میشناسیم، آن سال ۱۳۴۸ و نخستین یورش «مرگ سیاه» بود. این بیماری به همه کشورهای اروپا گسترش یافت و راگوزا را تا آستانه خالی از سکنه شدن پیش برد. این بیماری طی سه دهه بعد بارها بازمیگشت و همین امر رهبران شهر را واداشت کاری را امتحان کنند که پیش از آن هیچکس انجام نداده بود. در چنین روزی (۲۷ ژوئیه) در سال ۱۳۷۷، قانونگذاران آن شهر نخستین قرنطینه جهان را برقرار کردند. هرکس از منطقهای گرفتار طاعون وارد میشد، در دروازه شهر متوقف میشد و پیش از ورود، مجبور بود ۳۰ روز ــ که بعدها به ۴۰ روز افزایش یافت ــ در انزوا بماند؛ این دوره یا در جزیره غیرمسکونی نزدیکِ مرکان سپری میشد یا در شهر کاوتات. کشتیها نیز موظف بودند در فاصلهای دور از ساحل لنگر بیندازند تا اطمینان حاصل شود خدمه و کالاهایشان آلوده نیستند. ساکنان شهر اجازه نداشتند به دیدار آنها بروند. این دستور در کتاب قوانین شهر، یعنی لیبر ویرِدیس یا «کتاب سبز»، ثبت شد؛ کتابی که هنوز در بایگانیهای دوبروونیک باقی مانده است. خود این واژه نیز همچنان بهکار میرود: واژه «قرنطینه» از quaranta گرفته شده که در زبان ایتالیایی به معنای ۴۰ است. این تصمیم از نظر آیندهنگری شگفتانگیز بود. مشاوران راگوزا برای بازداشت افرادی که کاملاً سالم به نظر میرسیدند، باید درک کرده باشند که ممکن است بیماری بدون هیچ نشانهای در بدن نهفته و دوره کمون خود را طی کند؛ شهودی که تقریباً پنج قرن پیش از آن شکل گرفت که نظریه میکروبها بتواند این پدیده را توضیح دهد. واقعیت جالب متخلفان قرنطینه با مجازاتهایی روبهرو میشدند که میتوانست شامل داغکردن بدن با چهار میله آهنی گداخته یا بریدن گوش یا بینی باشد. برای جمهوریای که زندگیاش به تجارت وابسته بود، این تصمیم ریسک بسیار بزرگی به شمار میرفت. خاک سنگلاخی راگوزا برای تأمین غذای مردم بسیار نامناسب بود؛ بنابراین غلات با کشتی از سیسیل و سرزمین شام وارد میشد و طاعون نیز اغلب همراه آنها از راه میرسید. بستن بندر هرگز گزینه مناسبی نبود، پس شهر بهجای آن خود را با شرایط وفق داد: نخستین اداره ثبتشده بهداشت را ایجاد کرد، قایقهای گشتی به جزیره قرنطینه میفرستاد و مأمورانی داشت که افراد بیمار و همه کسانی را که با آنها در تماس بودند، شناسایی و پیگیری میکردند. این روش مؤثر واقع شد. راگوزا ۴۴ سال کامل را بدون ثبت حتی یک مورد طاعون پشت سر گذاشت و از شیوعهایی جان سالم به در برد که جمعیت مناطق دیگر را بهشدت کاهش داده بود. این نظام سالها پیش از آنکه میلان در سال ۱۴۰۰ نخستین کمربند بهداشتی خود را ایجاد کند یا ونیز در سال ۱۴۲۳ نخستین بیمارستان طاعون خود را راهاندازی کند، فعال بود. به این ترتیب، راگوزا پیشگام ایدهای شد که بعدها در سراسر جهان گسترش یافت. منبع: britannica.com
