هشدار درباره تبعات تجاوز علیه ایران؛ زنگ خطر برای امنیت انرژی و ذخایر راهبردی جهان

خبرگزاری شینهوا با هشدار درباره پیامدهای تجاوز مجدد آمریکا به خاک ایران، تاکید کرد هرگونه بیثباتی در منطقه میتواند امنیت انرژی جهان، جریان انتقال نفت و گاز و ذخایر راهبردی مورد نیاز اقتصادهای بزرگ را با تهدیدهای جدی مواجه کند. به گزارش ایرنا، این رسانه چینی در گزارش تحلیلی میافزاید که با تداوم تجاوز آمریکا علیه ایران، بهای جهانی نفت بار دیگر جهش بیسابقهای را تجربه کرد؛ بطوری که در آخرین معاملات، بهای هر بشکه نفت خام «برنت» لندن از مرز ۹۱ دلار گذشت و به بالاترین سطح خود از اواسط ماه ژوئن رسید. درهمین پیوند، تحلیلگران بازار بر این باورند که شرایط فعلی با روزهای نخست بروز درگیریها در اسفند ۱۴۰۴ کاملا متفاوت است؛ ذخایر تجاری، ذخایر راهبردی و ظرفیت تابآوری زنجیره تامین در بسیاری از کشورها به شکل چشمگیری کاهش یافته و در صورت وخیمتر شدن اوضاع در خلیج فارس، خطراتی که بازار جهانی انرژی را تهدید میکند، صرفا به جهش بهای نفت محدود نخواهد ماند، بلکه پیامدهای زنجیرهای آن—از جمله اختلال در عرضه، فشارهای تورمی و نوسانات شدید در بازارهای مالی—ابعاد گستردهتری به خود خواهد گرفت. شینهوا با اشاره افزایش بهای قیمت نفت، مینویسد که این افزایش تنها قطع مقطعی عرضه نیست، بلکه ارزیابی مجدد و بدبینانه بازار از احتمال «قطع طولانیمدت جریان نفت» در آینده است. سول کاوونیچ تحلیلگر بازار سهام استرالیا دراین باره اظهار داشت که تشدید درگیریها در خلیج فارس، نشان میدهد این بحران «همچنان ظرفیت گسترش و تداوم برای مدتی طولانی را دارد» و همین امر سبب شده تا فعالان بازار بهسرعت محاسبات قبلی خود مبنی بر کاهش تنشها را اصلاح کنند. تونی سیکامور تحلیلگر کارگزاری آیجی مارکتس (IG Markets) نیز بر این باور است که بزرگترین نگرانی کنونی بازار، میزان خسارتهای واردشده تا به امروز نیست، بلکه مبهم بودن مسیر دستیابی به تنشزدایی است و بازار هم چارهای جز محاسبه و اعمال «ریسک فاکتورهای ژئوپلیتیکی سنگینتر» در قیمتها ندارد. شینهوا مینویسد که آثار این بحران تنها به بازار نفت محدود نمانده و بازارهای مالی نیز در حال قیمتگذاری مجدد ریسکها هستند و با افزایش بهای نفت نگرانیها از موج تازه «تورم وارداتی» در اقتصادهای آمریکا و اروپا شدت گرفته است. این موضوع باعث افزایش بازده اوراق قرضه در اروپا و آمریکا شده و تمایل به سرمایهگذاریهای ریسکپذیر را در سراسر جهان کاهش داده است. همچنین، انتظارات بازار درباره سیاستهای مالی و نرخ بهره بانکهای مرکزی بزرگ دنیا دستخوش نوسان شده است. این رسانه تاکید دارد که ساختار بازار جهانی انرژی در مقایسه با روزهای آغازین جنگ علیه ایران، تغییرات بنیادی چشمگیری داشته است. این بازار در همان ابتدا، ذخایر تجاری مناسبی برخوردار بود و ذخایر راهبردی نفت کشورها قدرت تنظیمگری بالایی داشت و تصور این بود که اختلالات کوتاهمدت در عرضه را میتوان با تکیه بر ذخایر موجود و مسیرهای جایگزین ترانزیت، مدیریت کرد. این درحالی بود که کمتر از ۶ماه مصرف مداوم و مداخله در بازار، سپر دفاعی و فضای مانور بازار به شکل محسوسی کوچک شده است. فاتح بیرول مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی اخیرا هشدار داد که اگر تردد نفتکشها از تنگه هرمز ظرف چند هفته به حالت عادی بازنگردد، امنیت انرژی جهان وارد «وضعیت قرمز» خواهد شد. همچنین، بسیاری از کارشناسان تاکید داشتند که ذخایر راهبردی نفت که زمانی به عنوان «لنگرگاه ثبات» بازار عمل میکردند، پس از چند مرحله آزادسازی عمده، بخش زیادی از توان پشتیبانی خود را از دست دادهاند. اکنون با اوجگیری عدم قطعیتها در تنگه هرمز، خطرات پیشروی عرضه جهانی نفت ابعاد جدیتری یافته است؛ بطوری که نگرانی بازیگران اقتصادی صرفا پیامدهای روانی و انتظارات منفی ژئوپلیتیکی نیست، بلکه بیشتر نگران ناتوانی سیستم انرژی جهان در برابر شوکهای بعدی هستند. تحلیلگران با بیان اینکه مساله اصلی بازار، طولانی شدن دوره قیمت بالا و میزان سرایت آن به بدنه اقتصاد جهانی است، تاکید داشتند که آیا در سایه کاهش مداوم ذخایر پشتیبان و انباشت روزافزون ریسکهای ژئوپلیتیکی، بهای بالای نفت بار دیگر به یک فشار مزمن و طولانیمدت تبدیل خواهد شد که ترمز احیای اقتصاد جهان را بکشد یا خیر. درهمین پیوند، پژوهشهای گذشته صندوق بینالمللی پول (IMF) نشان میدهد که بالا ماندن طولانیمدت بهای انرژی، علاوه بر شعلهور کردن تورم جهانی، قدرت خرید و مصرف خانوارها را تضعیف کرده، هزینههای تولید بنگاههای اقتصادی را بالا میبرد و در نهایت، مانع رشد اقتصاد جهانی میشود. شینهوا با بیان اینکه تجاوزات علیه ایران، ضربات سنگینی بر پیکر اقتصاد جهان وارد کرده، میگوید که بسیاری از کشورها با تورم وارداتی شدید، فشار برای تضعیف ارز ملی و تنگنا در تراز پرداختهای بینالمللی مواجه شدند و در این میان، بسیاری از کشورها هنوز آثار شوک قبلی انرژی را هضم نکردهاند و فضای مانور سیاستهای مالی و پولی آنها بهشدت محدود شده است. درهمین راستا، دور جدید افزایش بهای نفت میتواند بار دیگر هزینههای حملونقل، تولید و مواد غذایی را بالا ببرد و از مسیر زنجیرههای تامین به سراسر جهان سرایت کند و این وضعیت ممکن است پیشبینیها درباره روند کاهش نرخ بهره توسط بانکهای مرکزی بزرگ را برهم زده و خطر نوسانات شدید در بازارهای مالی جهان را تشدید کند.