هوم به صدایی بم، مداوم و آزاردهنده گفته میشود که منبع مشخصی ندارد. در این مطلب به آن بیشتر آشنا میشوید. نیمهشب است و با اینکه همه وسایل خانه را خاموش کردهاید، هنوز صدایی بم و مداوم میشنوید؛ صدایی شبیه کارکردن یک موتور دیزلی، پمپ یا ترانسفورماتور در فاصلهای دور. برای پیداکردن منبع صدا پنجرهها، اتاقها و وسایل مختلف را بررسی میکنید، اما چیزی پیدا نمیشود. نکته عجیبتر این است که فرد کنار شما اصلاً این صدا را نمیشنود. این پدیده مرموز که با نام هوم (Hum) شناخته میشود، سالهاست در نقاط مختلف جهان گزارش میشود و هنوز درباره منشأ آن پرسشهای زیادی وجود دارد. منشأ این صدا هنوز بهطور قطعی مشخص نیست. در بعضی موارد، کارخانهها، دستگاههای صنعتی یا تجهیزات ساختمانی عامل آن بودهاند. در موارد دیگر، احتمال داده میشود ارتعاشات طبیعی یا اختلالات سیستم شنوایی نقش داشته باشند. یافتههای جدید نشان میدهند ممکن است همه افرادی که هوم را گزارش میکنند، یک صدای مشترک نشنوند، بلکه تجربههای مشابه آنها علتهای متفاوتی داشته باشند. هوم دقیقاً چیست؟ هوم به صدایی بم، مداوم و آزاردهنده گفته میشود که منبع مشخصی ندارد و فقط بعضی افراد آن را میشنوند. بیشتر شنوندگان، این صدا را شبیه روشنبودن یک موتور دیزلی در فاصله دور، کارکردن مداوم فن صنعتی، لرزش پمپ، صدای ترانس برق یا کامیونی توصیف میکنند که موتور آن در حالت درجا روشن مانده است. این صدا معمولاً شبها و داخل ساختمان بیشتر جلب توجه میکند. دلیلش این است که در ساعات شب، سروصدای خیابان، رفتوآمد و فعالیتهای روزمره کمتر میشود و صدای بم دیگر پشت صداهای محیط پنهان نمیماند. گزارشهای شناختهشده از هوم دستکم به دهه ۱۹۷۰ بازمیگردد، زمانیکه تعداد زیادی از ساکنان شهر بریستول در بریتانیا از شنیدن صدایی بم و ناشناس شکایت کردند. پس از آن، گزارشهای مشابهی از تائوس در نیومکزیکو، کوکومو در ایندیانا، ویندزور در کانادا و شهرهایی در اروپا، استرالیا و نیوزیلند منتشر شدند. برخی برآوردهای قدیمی ادعا کردهاند که حدود ۲ تا ۴ درصد مردم ممکن است چنین صدایی را تجربه کنند، اما نمیتوان این عدد را قطعی دانست. بخش زیادی از این آمار براساس پرسشنامهها و گزارشهای داوطلبانه تهیه شده است. یعنی معمولاً افرادی در این بررسیها شرکت کردهاند که از قبل درگیر این پدیده بودهاند. بنابراین این آمار احتمالاً وضعیت واقعی کل جامعه را نشان نمیدهد. چرا پیدا کردن منبع صداهای بم دشوار است؟ برای درک پیچیدگی هوم، ابتدا باید با مفهوم فرکانس آشنا شویم. فرکانس نشان میدهد یک موج صوتی در هر ثانیه چند بار نوسان میکند و واحد اندازهگیری آن هرتز است. محدوده شنوایی انسان معمولاً از حدود ۲۰ تا ۲۰ هزار هرتز در نظر گرفته میشود، اما این مرز برای همه افراد کاملاً یکسان نیست. هرچه فرکانس یک صدا پایینتر باشد، معمولاً باید شدت بیشتری داشته باشد تا شنیده شود. بههمیندلیل ممکن است یک صدای بم برای فردی قابلتشخیص باشد، اما فرد دیگری که در همان مکان حضور دارد آن را نشنود. سن، وضعیت شنوایی و حساسیت فرد به فرکانسهای پایین نیز در این تفاوت نقش دارند. به صداهای پایینتر از ۲۰ هرتز فروصوت گفته میشود. این صداها معمولاً به شکل یک صدای مشخص شنیده نمیشوند و ممکن است بیشتر به صورت فشار، ضربان، سنگینی یا لرزش احساس شوند. درنتیجه، فرد گاهی مطمئن نیست که واقعاً صدایی شنیده یا فقط ارتعاشی را در بدن یا محیط احساس کرده است. ویژگی مهم دیگر صداهای بم، طول موج زیاد آنهاست. بهعنوان مثال، طول موج یک صدای ۵۰ هرتزی در هوا حدود هفت متر است. چنین امواجی میتوانند مسافت بیشتری طی و از دیوار، سقف و کف عبور کنند و در بخشهای مختلف یک ساختمان شدت متفاوتی داشته باشند. این امواج همچنین ممکن است در یک اتاق منعکس شوند و موج ایستاده بسازند. در چنین شرایطی، صدا در یک نقطه بسیار واضح است، اما چند قدم آنطرفتر ضعیف میشود یا کاملاً از بین میرود. همین ویژگی پیداکردن جهت و محل دقیق منبع صدا را بسیار دشوار میکند. از طرف دیگر، دستگاههای معمول اندازهگیری صدا همیشه برای ثبت دقیق فرکانسهای بسیار پایین طراحی نشدهاند. حتی میکروفون تلفنهای همراه نیز ممکن است این صداها را فیلتر کنند یا شدت واقعی آنها را نشان ندهند. بنابراین احتمالاً فرد صدایی آزاردهنده را تجربه کند، اما تجهیزات ساده نتوانند آن را بهدرستی ثبت کنند. یک نام، چند پدیده متفاوت نسبتدادن همه گزارشهای هوم به یک منبع جهانی و ناشناخته وسوسهانگیز است، اما شواهد نشان میدهند که احتمالاً با مجموعهای از علتهای متفاوت روبهرو هستیم. در برخی موارد، منشأ صدا واقعاً آلودگی صوتی محیطی است. در مواردی دیگر، تجربه شنیدن آن ممکن است به سازوکارهای بدن یا دستگاه شنوایی مربوط باشد. گاهی نیز یک صدای واقعی اما بسیار ضعیف، در اثر توجه مداوم، اضطراب یا کمخوابی برجستهتر و آزاردهندهتر احساس میشود. از این رو، هوم احتمالاً نام یک بیماری یا یک صدای مشخص نیست، بلکه عنوانی کلی برای مجموعهای از تجربههای مشابه با منشأهای گوناگون است. نمونههایی که منبع آنها شناسایی شدهاند، این موضوع را روشنتر میکنند. در ویندزور کانادا، ساکنان سالها از شنیدن صدایی بم و ضربانی خبر میدادند. بررسیهای دولتی، فعالیتهای صنعتی در جزیره زوگ، بهویژه عملیات مرتبط با کارخانه فولاد، را منشأ احتمالی این صدا دانستند. پس از توقف فعالیت بخشهایی از این مجموعه در سال ۲۰۲۰، شمار زیادی از گزارشها نیز کاهش یافت. بااینحال، این همزمانی بهتنهایی ثابت نمیکند که تجربه همه ساکنان دقیقاً از همان منبع ناشی شده است. در غرب سیاتل، منشأ صدا به سامانه خلأیی رسید که برای تخلیه محموله کشتیها به کار میرفت. نصب یا تعویض صداخفهکنهای تجهیزات، شکایتها را بهطور محسوسی کاهش داد. در سوسالیتوی کالیفرنیا نیز عامل صدا نه یک کارخانه بود و نه عملیاتی مخفی، بلکه ماه
