حوزه/ ادبیات پایداری استان فارس در سالهای اخیر با دو اثر شاخص «آخرین فرصت» و «خانوم ماه» توانسته در فهرست کتابهای مورد تققد و تقریظی رهبر شهید انقلاب قرار گیرد. آثاری که با تکیه بر روایتهای زنانه، تاریخ شفاهی و زندگی روزمره خانوادههای شهدا، تصویری متفاوت از سالهای جنگ و مقاومت ارائه میکنند به گزارش خبرگزاری حوزه، تقریظ رهبر انقلاب بر کتابهای حوزه دفاع مقدس و مقاومت، طی دو دهه گذشته به یکی از مهمترین نشانههای اعتبار و اثرگذاری در عرصه ادبیات پایداری تبدیل شده است. بسیاری از کتابهایی که موفق به دریافت این یادداشتها شدهاند، پس از انتشارِ تقریظ با استقبال گسترده مخاطبان روبهرو شده و به چاپهای متعدد رسیدهاند. در این میان، استان فارس نیز توانسته با آثاری برخاسته از تاریخ، فرهنگ و تجربه زیسته مردم خود، در این فهرست جایگاهی به دست آورد. اگرچه فارس بیشتر با نامهایی چون سعدی و حافظ شناخته میشود، اما در سالهای اخیر نویسندگان این استان در حوزه تاریخ شفاهی و ادبیات پایداری نیز آثار قابل توجهی تولید کردهاند. «آخرین فرصت»؛ روایت یک زندگی از زبان همسر شهید یکی از مهمترین این آثار، کتاب «آخرین فرصت» نوشته سمیرا اکبری است. کتابی که زندگی شهید علی کسایی را از زبان همسرش روایت میکند و به واسطه نگاه انسانی و صمیمی خود توانست مورد توجه رهبر انقلاب قرار گیرد. علی کسایی از نیروهای مؤثر ارتش جمهوری اسلامی ایران بود که در حوزه عقیدتی ـ سیاسی فعالیت میکرد و سالها در آموزش و تربیت نیروهای ارتش نقش داشت. اما آنچه در «آخرین فرصت» برجسته میشود، نه صرفاً سوابق نظامی شهید، بلکه ابعاد شخصیتی، خانوادگی و اخلاقی اوست. سمیرا اکبری در این کتاب تلاش کرده است با تکیه بر خاطرات شفاهی همسر شهید، روایتی زنده از زندگی یک خانواده ایرانی در دهههای ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ ارائه دهد. خواننده از خلال این خاطرات با فضای اجتماعی شیراز، دغدغههای جوانان انقلابی، روزهای پرالتهاب جنگ و تأثیر آن بر خانوادهها آشنا میشود. یکی از ویژگیهای مهم کتاب، پرهیز از قهرمانسازی اغراقآمیز است. شهید کسایی در این روایت انسانی ملموس و باورپذیر است؛ همسری مهربان، پدری مسئول و فردی که میان وظایف خانوادگی و مسئولیتهای اجتماعی خود در رفتوآمد است. منتقدان ادبیات پایداری معتقدند موفقیت «آخرین فرصت» بیش از هر چیز به همین نگاه انسانی بازمیگردد؛ نگاهی که اجازه میدهد مخاطب معاصر، فارغ از فاصله زمانی با شخصیت اصلی کتاب ارتباط برقرار کند. تقریظ رهبر انقلاب بر این اثر در اسفند ۱۴۰۳ طی نوزدهمین پاسداشت ادبیات جهاد و مقاومت در شیراز منتشر شد. برگزاری این مراسم در حرم مطهر شاهچراغ(ع) نیز اهمیت ویژهای برای جامعه فرهنگی فارس داشت؛ چرا که برای نخستین بار یکی از مهمترین رویدادهای تقریظ در این سطح در شیراز برگزار میشد. «خانوم ماه»؛ صدای زنان در تاریخ شفاهی جنگ کتاب دیگری که نام فارس را در میان آثار تقریظشده قرار داد، «خانوم ماه» نوشته ساجده تقیزاده است. این اثر روایت زندگی ناز علینژاد، همسر شهید شیرعلی سلطانی را در قالب تاریخ شفاهی بازگو میکند. اگر «آخرین فرصت» بر زندگی یک شهید تمرکز دارد، «خانوم ماه» بیش از هر چیز روایت پایداری و استقامت زنی است که جنگ را از زاویهای متفاوت تجربه کرده است. زنی که همسرش راهی جبهه میشود و او ناگزیر است بار سنگین خانواده، انتظار، دلتنگی و نگرانی را به دوش بکشد. نویسنده در این کتاب از شیوه روایت اولشخص بهره گرفته است؛ روشی که باعث میشود مخاطب احساس کند مستقیماً پای صحبت راوی نشسته است. همین ویژگی سبب شده است کتاب از فضای رسمی و گزارشگونه فاصله بگیرد و به روایتی صمیمی و تأثیرگذار تبدیل شود. در «خانوم ماه» جنگ نه از خلال نقشههای عملیاتی و صحنههای نبرد، بلکه از دریچه آشپزخانه، حیاط خانه، نامهها، انتظارها و دلمشغولیهای روزمره دیده میشود. همین زاویه دید، کتاب را به اثری متفاوت در ادبیات دفاع مقدس تبدیل کرده است. تقریظ رهبر انقلاب بر این کتاب در آبان ۱۴۰۴ منتشر شد و بار دیگر توجهها را به ظرفیت روایتهای زنانه در ادبیات پایداری جلب کرد. تاریخ شفاهی؛ نقطه قوت نویسندگان فارس بررسی این دو اثر نشان میدهد که مهمترین ویژگی مشترک آنها تکیه بر تاریخ شفاهی است. هر دو کتاب از دلِ گفتوگوهای طولانی با خانواده شهدا شکل گرفتهاند و تلاش کردهاند روایتهایی را ثبت کنند که در منابع رسمی کمتر دیده میشوند. به اعتقاد کارشناسان، تاریخ شفاهی در سالهای اخیر به یکی از مهمترین حوزههای فعالیت نویسندگان فارس تبدیل شده است. وجود خانوادههای شهدا، جانبازان و رزمندگان متعدد در استان، امکان ثبت روایتهای فراوانی را فراهم کرده که بسیاری از آنها هنوز مکتوب نشدهاند. آنچه آثار موفقی مانند «آخرین فرصت» تا «خانوم ماه» را متمایز میکند، توجه به جزئیات زندگی است. مخاطب امروز بیش از آنکه به دنبال روایتهای شعاری باشد، میخواهد بداند آدمهای آن دوران چگونه زندگی میکردند، چه دغدغههایی داشتند و چگونه با بحرانها مواجه میشدند. ظرفیتی فراتر از دو کتاب اگرچه تاکنون تنها تعداد محدودی از آثار مرتبط با نویسندگان فارس موفق به دریافت تقریظ شدهاند، اما فعالان فرهنگی استان معتقدند ظرفیت فارس بسیار فراتر از این تعداد است. فارس از یک سو دارای پیشینه غنی فرهنگی و ادبی است و از سوی دیگر در دوران دفاع مقدس و سالهای پس از آن نقش مهمی در تحولات اجتماعی و فرهنگی کشور داشته است. همین موضوع باعث شده منابع ارزشمندی برای تولید آثار مستند، خاطرهنگاری و تاریخ شفاهی در اختیار نویسندگان قرار گیرد. امروز «آخرین فرصت» و «خانوم ماه» را میتوان نمونههای موفق این جریان دانست؛ آثاری که از دل زندگی مردم فارس برخاستهاند اما توانستهاند مخاطبانی در سراسر کشور پیدا کنند. کتابهایی که نشان میدهند روایتهای محلی، اگر با دقت و صداقت ثبت شوند، میتوانند به بخشی از حافظه ملی ایرانیان تبدیل شوند. تقری
خبرگزاری حوزه
خبرگزاری حوزهخبرگزاری حوزه