خدمتکارِ ۸ هزار دلاری؛ رباتی که خانه را برایتان مرتب می‌کند

غزال زیاری- سالهاست که در فیلمهای علمی تخیلی، تصاویر فانتزی متعددی از رویاهای محقق شده انسانها در آینده را می بینیم و رباتهای خدمتکار یکی از آنهاست. حالا و با رونمایی شرکت «Weave Robotics»از Isaac۱، به نظر میرسد که این مرزِ میان تخیل و واقعیت باریکتر از هر زمان دیگری است. رونمایی از محصولی جذاب و پرطرفدار اخیرا این استارتاپ در یک معرفی پرسروصدا در پلتفرم X ، از محصول جدیدش رونمایی کرده؛ Isaac۱، رباتی به قیمت ۷۹۹۹ دلار که طبق ادعای این استارتاپ، کارهای خستهکننده خانه (از مرتب کردن تخت گرفته تا تا کردن لباسها و مرتب کردن خانه) را انجام می دهد. ساخت و معرفی آیزاک۱، نه تنها یک گام بزرگ در حوزه رباتیک خانگی است، بلکه به بحثها درباره هوشمصنوعی، حریمخصوصی و سختیهای آموزش رباتها در محیطهای غیرقابل پیشبینی انسانی دامن زده است. کالبدشکافی فنی: طراحی و قابلیتهای عملیاتی البته ایزاک ۱ را نباید یک ربات انساننمای کامل (Humanoid) به معنای سنتی تصور کرد. چرا که ایزاک ۱، یک ربات متحرک است که بر روی چرخها حرکت میکند و بالاتنهای انساننما دارد. هر دست ایزاک، دارای دو انگشت است که برای تعامل با اشیاء و جابجایی وسایل خانگی طراحی شده. این ربات، به گونهای مهندسی شده که در محیطهای مسکونی سازگاری کاملی داشته باشد. عمر باتری ایزاک ۱، با یک بار شارژِ دو ساعته، هشت ساعت خواهد بود که برای یک سیکل کاریِ روزانه در یک آپارتمان مدرن کافی به نظر میرسد. ایزاک ۱، نسخه تکاملی «آیزاک ۰» است که از فوریه امسال (بهمن ۱۴۰۴) در کالیفرنیا در اختیار مشتریان خصوصی و کسبوکارها قرار داده شد و طبق گزارشهای رسمی، توانسته بیش از دو هزار ساعت کار مفید ثبت کند. طبق آمار به دست آمده، این رباتها در مجموع بیش از ۴۰۰ کیلوگرم لباس را به صورت هفتگی تا میکنند؛ عددی که نشاندهنده پایداری نسبی این فناوری در محیطهای واقعی است. چرا آموزش ربات خانگی از ChatGPT سختتر است؟ چالش فنی آموزش ایزاک ۱، یکی از جذابترین بخشهاست. مدلهای زبانی هوشمصنوعی (از جمله LLMها)، بعد از مطالعه و بررسی میلیاردها صفحه متن اینترنتی، مهارتهایشان را کسب کرده اند؛ اما دنیای فیزیکی هیچ داده آموزشی یکپارچه و در دسترسی برای آموزش دادن ایزاک ندارد. محیطِ خانه برای یک هوش مصنوعی، مملو از آشوب و هیاهو است. یک چتبات، با دادههای ساختاریافته سروکار دارد، اما یک ربات در خانه با هزاران متغیرِ غیرقابل پیشبینی روبرو می شود: جورابهایی که روی زمین افتادهاند، ملافه مچاله شده روی تخت یا یک آشپزخانه بهم ریخته و شلوغ. به همین خاطر هم شرکت Weave Robotics اعلام کرده که در شرایط فعلی، ایزاک ۱ یک سیستم خودمختار کامل نیست و هر زمان که با چالش پیچیدهای روبرو شود، یک اپراتور انسانی، باید از راه دور، کنترل را به دست بگیرد تا به ایزاک کمک کند تا عملیات را با موفقیت به پایان برساند. این مدل، در صنعت رباتیک به نام «انسان در چرخه» یا Human-in-the-loop شناخته میشود و مسیری است که شرکتهای بزرگ رباتیک مثل ۱X با ربات Neo با بهرهگیری از آن، امنیت و کارایی ربات را در ماههای اول استقرار تضمین میکنند. بازار رقابتی و آغاز یک عصر جدید در حال حاضر میتوان ایزاک ۱ با قیمت ۷۹۹۹ دلار (یا سیستم اشتراکیِ ۴۴۹ دلار در ماه) در بازار تهیه کرد و این قیمت منطقی و معقول، ضربه سنگینی به رقبای گرانقیمت این حوزه محسوب میشود. به عنوان مثال شرکت X۱، ربات Neo را با قیمت ۲۰ هزار دلار به بازار عرضه کرده و تسلا هنوز قیمت نهایی «اپتیموس» که طبق وعده ایلان ماسک قرار است در اواخر تابستان ۲۰۲۶ تولید شود را مشخص نکرده. با این تفاوت قیمت، میتوان گفت که ایزاک ۱ از یک کالای لوکس آزمایشگاهی، به یک محصول تجاری قابلدسترس برای طبقه متوسط رو به بالا تبدیل خواهد شد. در این میان متخصصان صنعت فناوری و سرمایهگذاران سیلیکونولی، واکنشهای متفاوتی در این رابطه نشان دادهاند. کریس پکستون، یکی از متخصصان نوآوری هوش مصنوعی در Agility Robotics، دراین باره گفت:«ربات ۸ هزار دلاری؟ ما بیش از هر زمان دیگری به روزی نزدیک میشویم که دیگر مجبور به انجام کارهای خانه نباشیم.» از سوی دیگر، منتقدان متعددی هم هستند که ایزاک۱ را یک «رومبا با دست» (نوعی جاروبرقی هوشمند) مینامند که هنوز برای پیچیدگیهای واقعی یک خانه، بیش از حد کند و ناشی است. امنیت و حریم خصوصی: چشمان ناظر در اتاق خواب ورود یک ربات بینا به حریم خصوصی خانههای افراد ، سوالهای اخلاقی و امنیتی متعددی را ایجاد کرده؛ از جمله اینکه ایزاک ۱ چگونه میبیند و چطور دادهها را پردازش میکند؟ از همین رو، شرکت Weave Robotics با اطلاع از این ابهامها و حساسیتها، یک راهکار بصری ساده اما هوشمندانه اتخاذ کرده: «چشمان فیزیکی» ایزاک فقط وقتی چشمانش را به صورت فیزیکی باز میکند که فعال و در حال جمعآوری داده برای یادگیری محیط است؛ بدینترتیب ساکنین خانه دقیقاً میدانند که ایزاک چه زمانی در حال مشاهده و رصد آنهاست. این شفافیت بصری در واقع تلاشی برای کاهش اضطراب کاربران از حضور یک ناظر دیجیتال در منزلشان است. البته سوال اصلی همچنان پابرجاست: آیا دادههای جمعآوری شده از داخل خانههای افراد، برای آموزش نسخههای بعدی این هوش مصنوعی استفاده خواهد شد؟ پاسخ استارتاپ به این سوال همچنان مبهم است و همین موضوع میتواند در آینده به پاشنه آشیل حقوقی این استارتاپ تبدیل شود. استراتژی ارائه به بازار مسئولان این استارتاپ در نظر دارند این ربات را به صورت تدریجی به بازار عرضه کنند. مشتریان در کالیفرنیا از پاییز ۲۰۲۶ میتوانند ایزاک ۱ را پیشخرید کنند و عرضه سراسری در آمریکا برای سال ۲۰۲۷ برنامهریزی شده است. هنوز مشخص نیست که این ربات چه زمانی در قارههای دیگر به بازار ارائه خواهد شد. استراتژی استارتاپ Weave Robotics، یادگیری ماشینی تجربی است. مسئولان این شرکت بر این باورند که استفاده از ربات در محیطهای واقعی، تن