روزی، که دفترچهای را با جلد چرمی سبز شامل فهرست کتابهای کتابخانه شاهزاده علیقلی میرزا اعتضادالسطنه که با خطی خوش بر روی کاغذهای ظریف آبیرنگ نقش بسته بود در کمد کتابهای خاص مادرم یافتم، نمیدانستم نتیجهای این چنین موفق در پی داشته باشد. نشست معرفی کتاب «کتابخانه اعتضادالسلطنه وزیر علوم؛ پلی میان گذشته و آینده، علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه» پنجشنبه ۲۵ تیرماه ۱۴۰۵ برگزار شد. در این نشست منصوره اتحادیه (نظام مافی)، بهنام ابوترابیان، مریم شهامت قربانی، سیدعلی آلداود، محمد دهقانی و مریم سالور به عنوان دبیر سخنرانی کردند. همچنین پیام مکتوب نگین یاوری توسط مریم سالور خوانده شد. در ادامه، گزارش این نشست را میخوانید: مریم سالور اعتضادالسلطنه مردی فاضل، فرهنگدوست و هنرشناس بود مریم سالور در ابتدای این نشست گفت: روزی، که دفترچهای را با جلد چرمی سبز شامل فهرست کتابهای کتابخانه شاهزاده علیقلی میرزا اعتضادالسطنه که با خطی خوش بر روی کاغذهای ظریف آبیرنگ نقش بسته بود در کمد کتابهای خاص مادرم یافتم، نمیدانستم نتیجهای این چنین موفق در پی داشته باشد. شاهزاده علیقلی میرزا اعتضادالسطنه -چهلوهفتمین پسر فتحعلیشاه قاجار- از مادری از ارامنه تفلیس به نام گل پیرهن جدّ بزرگ خاندان سالور است؛ اولین فرزند اعتضادالسلطنه از همسرش کوچک خانم افشار، تاجماه بانو است که با شاهزاده عبدالصمد میرزا عزالدوله سالور ـ نوه برادرش - ازدواج کرد. وی افزود: آنچنان که به یاد دارم، انگشتر مُهر علیقلی میرزا -که از عقیق نارنجی رنگ است - همیشه در دست مادرم بود و مادرم همواره با افتخار از دو جدّش؛ علیقلی میرزا اعتضادالسطنه و دیگری مریم مزیّنالسطنه یاد میکرد و میگفت دلیل معلم شدنش الهامی بود که از این دو جدّش گرفته بود. از آنجا که در مقدمه جلد دوم خاطرات روزانه عمادالسلطنه تمرکز بیشتری بر شرح حال اعتضادالسطنه داشتهام و در این کتاب شرح مفصّلی از اعتضادالسلطنه توسط آقای دکتر عباس امانت با ترجمه خانم دکتر مریم شهامت قربانی نگاشته شده است از تکرار آن خودداری میکنم. وی افزود: شاهزاده علیقلی میرزا مردی فاضل، فرهنگدوست و هنرشناس بود که خانهاش محفل شاعران و نویسندگان بوده است؛ ازجمله برای قاآنی شاعر محل راحتی برای زندگی در قسمت بالاخانه منزلش فراهم کرده بود. مریم سالور همچنین گفت: در پایان، وظیفه خود میدانم از دقّت نظر خانم دکترمنصوره اتحادیه و خانم دکتر نگین یاوری و تلاش و دقّت و علاقه خانم دکتر مریم شهامت قربانی در نشر تاریخ ایران، که از دیدگاه من یک پژوهشکده است، سپاسگزاری و قدردانی کنم؛ همچنین از دوست دیرینهام آقای دکتر هوشنگ شهابی که اجازه استفاده از مقاله آقای دکتر عباس امانت را برایم گرفتند؛ همینطور از آقای دکتر عباس امانت برای نوشتن این مقاله کامل و مفید درباره اعتضادالسطنه همچنین از آقای بهنام ابوترابیان برای گرفتن عکس از محل خانه اعتضادالسطنه در بازار تهران و از آقای قهرمان سالور - که با همراهی همیشگیاش در مسیر انتشار کتابهای تاریخ اجدادمان - مایه دلگرمی و استواریام میباشد. امید دارم علاوه بر این اثر، کتاب زندگینامه شاهزاده اعتضادالسلطنه -که توسط نوهاش آقای مسعود میرزا سالور نوشته شده- همینطور جُنگ ایشان - گویا موجود در کتابخانه مجلس- نیز چاپ و منتشر شود. منصوره اتحادیه(نظام مافی) فهرستوارهای از کتابهای خطی و چاپی کتابخانه اعتضادالسلطنه منصوره اتحادیه (نظام مافی)، استاد ممتاز دانشگاه تهران و مدیر مسئول نشر تاریخ ایران، در این نشست گفت: چاپ این اثر که با انگیزه شناخت یکی از روشنفکران این سرزمین تدوین شده است، با در اختیار گرفتن اسناد ارزشمندی از سوی خانواده سالور بهویژه خانم مریم سالور –از وارثان گرامی خاندان اعتضادالسلطنه- میسّر شد. مدیرمسئول نشر تاریخ ایران افزود: این کتاب، فهرستوارهای است از کتابهای خطی و چاپی کتابخانه اعتضادالسلطنه با موضوعات متنوّع که رئیسالکتّاب -رئیس کتابخانه - مسئول رسیدگی و شمارش آن بوده است. منصوره اتحادیه (نظام مافی) اظهار داشت: با عنایت به جایگاه رفیع او به عنوان وزیر علوم دوران خویش و اهتمام ایشان در اهدای کتابخانه شخصی خود به دارالفنون، مطالعه و تحلیل این فهرست، دریچهای نو به سوی بخشی از تاریخ فکری و فرهنگی نخبگان این مرز و بوم میگشاید، همچنین بررسی عناوین و محتوای این مجموعه نوری تابنده بر گوشهای از دغدغهها و علایق علمی و فرهنگی آن دوران میافکند. استاد ممتاز دانشگاه تهران به دشواریهای خوانش این متن اشاره و گفت: البته فرایند خوانش و استخراج اطلاعات از این نسخه با دشواریهای خاص خود همراه بود؛ ازجمله این دشواریها ابهام در شناسایی عناوین برخی کتابها، ذکر اوصاف یا نام نویسندگان به جای عنوان اصلی اثر و لزوم جستوجوهای گسترده برای احراز نام صحیح هر مدخل اشاره داشت. از سویی عدم دسترسی به نسخه عکسی با قابلیت بزرگنمایی کافی در مواردی، خوانش دقیق برخی واژگان را با محدودیت مواجه میساخت. با وجود این موانع، تلاش بر آن بوده است ساختار اصلی کتابها و طبقهبندی موضوعی آنها، مطابق با نسخه اولیه حفظ شود؛ بااینحال در مقدمه و بخش توضیحات، تلاش شده است با دستهبندیهای منطقی و شرحی مختصر، درک بهتر و عمیقتری از فهرست و موضوعات کلی کتابها برای خوانندگان گرامی فراهم آید. مدیرمسئول نشر تاریخ ایران در پایان اظهارداشت: این پژوهش زیر نظر علمی و راهنماییهای دقیق و دلسوزانه سرکار خانم دکتر نگین یاوری با همکاری خانم دکتر مریم شهامت قربانی به سرانجام رسیده است. در اینجا مراتب سپاس و قدردانی خود را از خانواده گرامی سالور که این نسخه را در اختیارمان قرار دادند و از زحمات سرکار خانم دکتر رقیه آقابالازاده که در فرایند بازخوانی نسخه یاریگر ما بودند ابراز میدارم. امید است که این اثر گامی سودمند در جهت روشنسازی ابعاد کمتردیدهشده تاریخ فرهنگی و فکری این سرزمین باشد و چراغ راهی برای پژوهشگران آین
خبرفوری
خبرفوریخبرفوری