از بیستوچهارم تیرماه (۱۵ ژوئیه ۲۰۲۶)، شمار زیادی از کاربران چینی یکشبه معشوق مجازی خود را از دست دادند. دولت این کشور با اجرای مجموعهای از مقررات جدید، ارائه هرگونه «همراه عاطفی مجازی» ــ از دوستپسر و دوستدختر ساخته شده با هوش مصنوعی گرفته تا خویشاوند خیالی ــ را برای افراد زیر ۱۸ سال بهطور کامل ممنوع کرد. به گزارش تابناک، ماجرا به همینجا ختم نمیشود؛ حتی بزرگسالان هم دیگر نمیتوانند رابطهای با هوش مصنوعی داشته باشند که به وابستگی روانی و دور شدن آنها از زندگی واقعی بینجامد. ریشه قانون و آنچه دقیقاً ممنوع شده است این سند با عنوان «مقررات موقت اداره خدمات تعامل همدم هوش مصنوعی»، دهم آوریل امسال با امضای مشترک اداره فضای مجازی چین و چهار نهاد دیگر ــ کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات، وزارت صنعت و فناوری اطلاعات، وزارت امنیت عمومی و اداره کل نظارت بر بازار ــ منتشر شد. پیش از انتشار نسخه نهایی، پیشنویس این مقررات برای مدتی به نظرخواهی عمومی گذاشته شد و پس از سه ماه فرصت برای تطبیق شرکتها، از ۱۵ ژوئیه بهطور کامل لازمالاجرا شد. متن قانون چند ممنوعیت و محدودیت مشخص را تعیین کرده است. مهمترین آن، همانطور که اشاره شد، ممنوعیت کامل ارائه خدمات همدم یا خویشاوند مجازی به کاربران زیر ۱۸ سال است؛ در این مورد هیچ استثنایی وجود ندارد و هیچ شرکتی حق ندارد برای افراد زیر سن قانونی، دوستپسر، دوستدختر یا خویشاوند مبتنی بر هوش مصنوعی ارائه کند. در کنار آن، تولید محتوایی که خودآزاری یا خودکشی را تشویق یا تمجید کند، بهصراحت ممنوع شده است؛ یعنی رباتها نباید کاربر را به آسیب رساندن به خود ترغیب کنند یا چنین رفتاری را عادی و پذیرفتنی جلوه دهند. همچنین استفاده از شیوههای دستکاری عاطفی برای وادار کردن کاربر به تصمیمهای نسنجیده ممنوع است. به زبان ساده، ربات نباید از احساسات کاربر سوءاستفاده کند تا او را به انجام کاری که به زیانش است سوق دهد؛ از خریدهای بیرویه گرفته تا وابسته نگه داشتن او به همان سرویس. نکته چهارمی که والاستریت ژورنال به آن اشاره کرده، فراتر از این سه مورد است و حتی بزرگسالان را هم دربر میگیرد. بر اساس این قانون، رباتهای گفتوگوگر یا چت باتهایی که برای همراهی عاطفی طراحی شدهاند، نباید کاربران را به وابستگی احساسی تشویق کنند. به بیان دیگر، حتی اگر کاربر بزرگسال باشد و این رابطه کاملاً داوطلبانه شکل گرفته باشد، باز هم ربات نباید طوری طراحی شود که او را از نظر عاطفی به خود وابسته کند. علاوه بر این، شرکتها موظفاند اگر نشانههایی از بحران روانی در کاربر ــ مانند افکار خودکشی ــ تشخیص دهند، با فردی که بهعنوان رابط اضطراری معرفی شده تماس بگیرند؛ یعنی در چنین شرایطی نمیتوانند صرفاً نظارهگر باشند یا خودشان بهتنهایی وارد عمل شوند. برای کودکان زیر ۱۴ سال، سختگیریها بیشتر است. ارائهدهندگان خدمات باید رضایت صریح والدین را دریافت کنند و محدودیتهایی مانند سقف هزینه و مدت زمان استفاده را اعمال کنند. برای همه کاربران نیز اعلام اجباری اینکه طرف گفتوگو یک سامانه هوش مصنوعی است، یادآوری هر دو ساعت یکبار برای توقف استفاده و همچنین سازوکارهای مداخله در بحرانهای روانی الزامی شده است. نکتهای که کمتر به آن پرداخته شده، دامنه واقعی این قانون است که فراتر از اپلیکیشنهای آشکارا عاشقانه میرود. به نوشته والاستریت ژورنال، این مقررات حتی میتواند شامل چت باتهای عمومی هم بشود، اگر پاسخهای آنها بیش از اندازه عاطفی تشخیص داده شود. با این حال، نسخه نهایی نسبت به پیشنویس اولیه محدودتر شده و ابزارهای روزمره مانند رباتهای آموزشی یا دستیارهای کاری، تا زمانی که «تعامل عاطفی مستمر» نداشته باشند، از شمول این قانون خارج شدهاند. از نظر نظارتی نیز مسئولیت سنگینی بر دوش شرکتها گذاشته شده است. خدماتی که بیش از یک میلیون کاربر ثبتنامشده یا بیش از صد هزار کاربر فعال ماهانه داشته باشند، باید ارزیابی امنیتی هشت مرحلهای ــ از نحوه مدیریت دادههای آموزشی گرفته تا حفاظت از کودکان ــ انجام دهند و نتیجه را نزد نهادهای استانی ثبت کنند. بر اساس متن قانون، «ارائهدهندگان خدمات همدمِ هوش مصنوعی» باید هشدارهای پیشگیرانه درباره خطر وابستگی بیش از حد ارائه دهند، مرزهای عاطفی را بهروشنی مشخص کنند و از سلامت روان کاربران محافظت کنند. همچنین این خدمات به هیچ عنوان نباید با هدف جایگزین کردن روابط اجتماعی، کنترل روانی کاربران یا ایجاد وابستگی و اعتیاد طراحی شوند. نگرانی از افت ازدواج و فرزندآوری؛ انگیزهای که خودش هم محل بحث است پرسش اصلی این است که چرا اکنون؟ پاسخ رسمی و غیررسمی مقامهای چینی، در درجه نخست به بحران جمعیتی این کشور برمیگردد. جمعیت چین در سال ۲۰۲۵ برای چهارمین سال پیاپی کاهش یافت و نرخ زاد و ولد نیز به پایینترین سطح تاریخی خود رسید. به گزارش والاستریت ژورنال، دولت چین نگران است که گسترش روابط عاطفی جوانان با رباتها، آنها را از چرخه ازدواج دور کند. مت شیهان، پژوهشگر هوش مصنوعی چین در بنیاد کارنگی برای صلح بینالمللی، این نگرانی را چنین توضیح داده است: «آنها دوست ندارند بخش بزرگی از جمعیتشان وارد روابط عاطفی عمیق با رباتهای گفتوگوگر (چتباتها) شوند؛ روابطی که میتواند آنها را از بازار ازدواج دور کند». او همچنین گفته است دولت چین میخواهد مردم را به شکلدادن روابط واقعی و ملموس تشویق کند. شیهان در جای دیگری این پرسش را مطرح کرده است که آیا باید تصور کنیم سه یا چهار سال دیگر، پانزده میلیون زن چینی بگویند شریک عاطفیشان یک چت بات است و به همین دلیل تصمیمی برای فرزندآوری ندارند؟ با این حال، این دیدگاه مورد اجماع نیست. شماری از تحلیلگران معتقدند هزینههای سرسامآور مسکن، فشارهای اقتصادی و تغییرات اجتماعی و جنسیتی، عوامل اصلی کاهش ازدواج و فرزندآوری در چین هستند، نه دلبستگی به همراهان مجازی. از این منظر، میتوان ای
