آیا اوکراین سازنده موشک پاتریوت می شود؟ بررسی ابعاد چراغ سبز ترامپ به زلنسکی و پشت پرده طرح جنجالی اندیشکده های واشنگتن برای بومی سازی این سامانه. عصر ایران - چند ماه پیش، زمانی که کارشناسان نظامی در اتاق های فکر واشنگتن درباره آینده جنگ پدافندی گمانه زنی می کردند، کمتر کسی تصور می کرد این ایده جسورانه به این سرعت به روی میز کاخ سفید راه پیدا کند و به عنوان یک راهکار جدی مورد بحث قرار گیرد. چراغ سبز اولیه دونالد ترامپ در دیدار با ولودیمیر زلنسکی برای بررسی واگذاری مجوز تولید سامانه های موشکی پاتریوت به کی یف، نشان داد که راهبرد تسلیحاتی غرب ممکن است در آستانه یک چرخش بزرگ قرار داشته باشد؛ پیشنهادی که ریشه های آن به بحران تخلیه ذخایر موشکی آمریکا در خلیج فارس بازمی گردد. در اواخر آوریل سال جاری، پادکست معروف «What the Hell Is Going On» متعلق به اندیشکده امریکن اینترپرایز (AEI)، میزبان یک بحث راهبردی بود. مارک تیسن (پژوهشگر ارشد AEI و ستون نویس سیاسی) و مارک کانسین مشاور ارشد مرکز مطالعات راهبردی و بین المللی -CSIS ) به بررسی یک چالش بزرگ پرداختند: مواجهه نظامی با ایران در خلیج فارس، زرادخانه های موشکی پنتاگون را به شدت خالی کرده است. تیسن در همان برنامه یک ایده انقلابی را مطرح کرد: "چرا فناوری پاتریوت را به صنایع دفاعی اوکراین واگذار نکنیم؟ توافقی داشته باشیم که در ازای دریافت این مجوز، از هر چهار موشکی که تولید می کنند، یکی را به ما بدهند. در این صورت کی یف ناگهان از یک بار مالی بر دوش ذخایر ما، به یک تولیدکننده خالص موشک های پاتریوت تبدیل می شود." مارک کانسین نیز با تایید این نگاه، به نکته شگفت انگیز دیگری اشاره کرد: "اوکراینی ها به دلیل تجربه جنگ با روسیه، در حوزه تاکتیک ها و سامانه های ضد پهپاد حتی از غربی ها هم جلوتر افتاده اند و اکنون در حال ارائه مشاوره نظامی به کشورهای عربی حوزه خلیج فارس برای مقابله با تهدیدات پهپادی هستند." طرحی که در بهار به عنوان یک پیشنهاد کارشناسی مطرح شده بود، در تابستان به عنوان یک گزینه جدی روی میز رئیس جمهور آمریکا قرار گرفت. دونالد ترامپ در دیدار دوجانبه با ولودیمیر زلنسکی، با همان ادبیات غیررسمی و خاص خود از تمایل واشنگتن برای پیشبرد این ایده صحبت کرد تا در صورت توافق نهایی، بار تامین تسلیحات مستقیم از روی دوش آمریکا برداشته شود. ترامپ در تشریح این رویکرد احتمالی گفت: "ما قرار است مجوز ساخت پاتریوت را به شما بدهیم. این طوری دیگر نمی توانید شکایت کنید که ما به اندازه کافی به شما موشک نمی دهیم؛ خودتان بسازیدش!" البته لحن ترامپ نشان می دهد که این تصمیم هنوز در مراحل اولیه سیاسی است؛ چرا که او اعتراف کرد این موضوع را هنوز با غول های اسلحه سازی آمریکا یعنی شرکت ریتیان و لاکهید مارتین هماهنگ نکرده است. همین موضوع تاکید می کند که این طرح تا تبدیل شدن به یک قرارداد رسمی و اجرایی، هنوز باید از سد بروکراسی های پیچیده، توافق های شرکتی و ارزیابی های پنتاگون عبور کند. این توافق یک طرفه نیست. واشنگتن در ازای واگذاری مجوز پیشرفته ترین سامانه پدافندی جهان، چشم به زرادخانه نوآورانه اوکراین دوخته است. ترامپ و زلنسکی تایید کرده اند که ایالات متحده تمایل دارد فناوری ها و پهپادهای بومی ساخت اوکراین را خریداری کند؛ پرنده های بدون سرنشینی که کارایی خود را در میدان نبرد واقعی اثبات کرده اند و اکنون مشتریان زیادی در خاورمیانه دارند. با وجود جذابیت دیپلماتیک این طرح، کارشناسان نظامی هشدار می دهند که اجرای آن روی زمین با کوهی از مشکلات فنی روبروست: پیچیدگی تکنولوژیک: موشک های پاتریوت (به ویژه نسخه PAC-3) از قطعات فوق العاده حساسی مانند جستجوگرهای موج میلی متری استفاده می کنند که انحصار تولید آن ها در دست شرکت بوئینگ است و بومی سازی آن ماه ها یا شاید سال ها طول می کشد. تهدید موشکی روسیه: ساخت یک خط تولید پاتریوت، بزرگ ترین و جذاب ترین هدف برای موشک های بالستیک روسیه خواهد بود. اوکراین باید پیش از ساخت هر موشکی، یک چتر حفاظتی آهنین برای خود کارخانه ایجاد کند. پایان دادن به نقش اوکراین به عنوان یک «مصرف کننده صرف» و تبدیل آن به «شریک صنعتی دفاعی»، همان فرمولی است که اندیشکده ها برای فرار آمریکا از بحران کمبود تسلیحات پیچیده بودند. حالا با فرمان ترامپ، این ایده در بوته آزمایش قرار گرفته است؛ آزمایشی که موفقیت آن می تواند ژئوپلیتیک نظامی اروپا و خاورمیانه را بازنویسی کند.