خبرآنلاین - رسول سلیمی: در یکی از حساسترین مقاطع تاریخ امنیتی اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، خود را در گردابی از فشارهای بیسابقه مییابد. اعلام توافق اولیه میان ایالات متحده و ایران برای توقف جنگ، نه تنها معادلات راهبردی خاورمیانه را دگرگون کرده، بلکه پایههای سیاسی نخستوزیر اسرائیل را نیز به لرزه درآورده است. توافقی که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، آن را پیروزی بزرگ دیپلماتیک خود میداند، در اسرائیل با واکنشی تقریباً یکپارچه از سوی طیف سیاسی، از اپوزیسیون گرفته تا شرکای افراطی در ائتلاف حاکم، به عنوان یک "شکست استراتژیک" و "خیانت تاریخی" تلقی شده است. سکوت سنگین نتانیاهو در ساعات اولیه پس از اعلام توافق، و اظهارنظرهای پراکنده و محتاطانه بعدی او، نشاندهنده عمق بنبستی است که با آن روبرو است. رسانههای اسرائیلی تیتر زدند که نتانیاهو دچار "کابوس سیاسی" شده است؛ کابوسی که سه پایه اصلی کارنامه سیاسیاش را یکجا نشانه رفته است: تصویر "آقای امنیت برای اسرائیل"، نفوذ بینظیر در واشنگتن، و وعده "پیروزی قاطع" بر ایران که هر آنها هم اکنون متزلزل شده است.اما این به معنای آن است که نتانیاهو این توافق را «خیانت تاریخی» میداند و گزینه نظامی را فعال نگه میدارد؟ توافقی که بر فراز سر اسرائیل امضا شد جزئیات اولیه توافق موسوم به "تفاهمنامه" که قرار است در ژنو به امضا برسد، توسط رسانههای ایرانی مانند مهر و تسنیم فاش شده است. این سند ۱۴ مادهای، که توسط پاکستان و قطر میانجیگری شده، نشان میدهد که بر توقف فوری و دائمی جنگ در تمام جبههها، از جمله لبنان، بازگشایی تنگه هرمز و پایان محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر ایران متمرکز است. در ازای این امتیازات، ایران متعهد شده است که برای یک دوره ۶۰ روزه، مذاکراتی را درباره برنامه هستهای خود و لغو تحریمها آغاز کند. بر اساس این گزارشها، برنامه موشکی ایران و حمایت از گروههای مقاومت به طور قطعی از دستور کار مذاکرات نهایی حذف شدهاند و همچنین نیمی از ۲۴ میلیارد دلار داراییهای بلوکهشده ایران آزاد خواهد شد. از منظر اسرائیل، این توافق فاقد هرگونه تضمینی برای اهداف اعلامشده این کشور در آغاز جنگ است. نتانیاهو صراحتاً اعلام کرده بود که هدف از جنگ، "از بین بردن تهدیدات هستیبخش" اسرائیل، یعنی نابودی کامل برنامه هستهای و موشکی ایران و همچنین "ایجاد شرایط برای سرنگونی دولت ایران" بوده است. همچنین اسرائیل خواستار توقف حمایت تهران از جمله حزبالله در لبنان و حماس در غزه، شده بود. توافق جدید، نه تنها به این اهداف دست نیافته، بلکه به نظر میرسد که با پذیرش نقش ایران در تعیین سرنوشت لبنان، عملاً جایگاه این کشور را به عنوان یک بازیگر کلیدی منطقهای تثبیت میکند و حتی غرامت جنگی قابل توجهی را برای ایران در نظر گرفته است. واکنشها در اسرائیل: اجماعی بر نارضایتی واکنش در اسرائیل، گسترده و تند بود. این مخالفت فراتر از جناحبندیهای سیاسی معمول بود و از چپ تا راست افراطی را در بر میگرفت. رهبران اپوزیسیون از این توافق به عنوان نقطهای برای حمله به نتانیاهو استفاده کردند. یائیر لاپید، رهبر اپوزیسیون، وضعیت پیش روی نتانیاهو را "یا رویارویی مستقیم و مخرب با بزرگترین متحدمان، یا تسلیم منفعلانه منافع اسرائیل" توصیف کرد. یائیر گولان، رهبر حزب چپ دموکراتها، توافق را "نقطه اوج سالها شکست" خواند و نتانیاهو را "پدر بزرگترین شکست استراتژیک اسرائیل در تاریخ آن" نامید. بنی گانتس، رئیس حزب آبی-سفید، نیز آن را "یک شکست استراتژیک" دانست که مستلزم "مبارزات دیپلماتیک، نظامی و حقوقی در سالهای آینده" برای اسرائیل خواهد بود. اما تندترین انتقادات از درون ائتلاف خود نتانیاهو و از سوی وزیران تندرو مطرح شد. ایتامار بنگویر، وزیر امنیت ملی، با انتشار پیامی در شبکههای اجتماعی اعلام کرد که "توافق ترامپ ما را ملزم نمیکند" و اسرائیل "یک کشور مستقل و حاکم" است. بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی، نیز این توافق را "برای اسرائیل و کل جهان آزاد بد" توصیف کرد. این اظهارات نشان میدهد که نتانیاهو نه تنها از بیرون، بلکه از درون دولت خود نیز تحت فشار شدیدی قرار دارد. همچنین رسانههای اسرائیلی به شدت به توافق حمله کردند. بندرو یدینی، ستوننویس اسرائیل هیوم، نوشت که این توافق عملاً به معنای به رسمیت شناختن "رژیم ایرانی قویتر و رادیکالتر" توسط آمریکاست و یک "پیروزی سیاسی" برای تهران محسوب میشود. بن کاسپیت، تحلیلگر سیاسی در مااریو، آن را "شکست سیاسی جدی" نامید و استدلال کرد که نتانیاهو خود را گروگان ترامپ کرده و اسرائیل را با خود همراه ساخته است. آوی اشکنازی، دیگر تحلیلگر مااریو، نوشت که "ایران بزرگترین برنده" این توافق است و شکست اسرائیل "بزرگ و فروپاشی واقعی" است. "خیانت تاریخی" در سکوت نتانیاهو در میان این سیل انتقادات، سکوت اولیه و قابلتوجه نتانیاهو در قبال این توافق، و امتناع او از انتقاد مستقیم از ترامپ، بیش از هر چیز جلب توجه کرد. بسیاری این سکوت را نشانهای از عمق بنبست و دشواری تصمیمگیری او تفسیر کردند. وقتی سرانجام نتانیاهو در کنفرانس خبری خود موضع گرفت، لحنی بسیار محتاطانه داشت. او از مقایسه این توافق با توافق ۲۰۱۵ اوباما خودداری کرد و گفت: "ما جزئیات توافق را نمیدانیم" . او تأکید کرد که این "تصمیم رئیسجمهور آمریکا" بوده و اسرائیل طرف آن نیست. با این حال، او در عین حال اصرار داشت که "من خود را به هیچ وجه در مورد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای محدود نمیکنم" و "هر کاری که لازم باشد انجام خواهیم داد" . اما همچنان سوال کلیدی این است که آیا نتانیاهو، که در سال ۲۰۱۵ با سخنرانی در برابر کنگره آمریکا، توافق هستهای اوباما را "اشتباه تاریخی" خواند، این بار نیز موضع مشابهی خواهد گرفت؟ پاسخ کوتاه این است: به نظر می رسد خیر و هم اکنون شرایط کاملاً متفاوت است. در سال ۲۰۱۵، نتانیاهو به عنوان رهبر اپوزیسیون (پس از شکست در
خبرآنلاین
خبرآنلاینخبرآنلاین