حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور در دولت حسن روحانی، با انتشار یادداشتی در خبرگزاری خبرآنلاین، گفتمان «اعتدالی» را مبتنی بر سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» دانسته و تأکید کرده است که ایران باید همزمان از خود دفاع کند، تابآوری داخلی را حفظ کند و مسیر صلح و مذاکره را باز نگه دارد. خبرآنلاین - حسامالدین آشنا، مشاور رئیسجمهور در دولت حسن روحانی، با انتشار یادداشتی در خبرگزاری خبرآنلاین، ضمن تشریح گفتمان «اعتدالی» در سیاست خارجی، تأکید کرده است که اعتدال به معنای قرار گرفتن در نقطه میانی میان گفتمانهای حداکثری و حداقلی نیست، بلکه اداره قدرت دفاعی بر پایه سه اصل «عزت، حکمت و مصلحت» است؛ رویکردی که به گفته او، همزمان بر دفاع در برابر تجاوز، حفظ تابآوری داخلی و باز گذاشتن مسیر صلح و مذاکره تأکید دارد. در ادامه بخشی از این یادداشت را میخوانید؛ در دو یادداشت پیشین، دو سوی یک طیف را بررسی کردیم. گفتمان حداکثری، قدرت و اراده دشمن را جدی میگیرد، اما گاه هزینهای را که ایران و مردم منطقه باید بپردازند کمتر میبیند. گفتمان حداقلی، هزینه جنگ را بهدرستی یادآوری میکند، اما گاه مذاکره را جای بازدارندگی مینشاند و تصمیم مهاجم را به واکنشی در برابر رفتار ایران تقلیل میدهد. گفتمان اعتدالی، نقطه وسط این دو نیست. اعتدال یعنی یعنی اداره قدرت دفاعی بر پایه سه اصل عزت، حکمت و مصلحت، نه از دفاع گریختن و نه در جنگ ماندن. امیرالمؤمنین(ع) در خطبه ۱۵۰ نهجالبلاغه درباره مؤمنانی که در راه حق برخاستند میفرماید: «حَمَلُوا بَصَائِرَهُمْ عَلَی أَسْیَافِهِمْ»؛ بصیرتهای خود را بر شمشیرهایشان حمل کردند. در شرح این تعبیر آمده است که آنان از روی آگاهی و عقیده میجنگیدند؛ یعنی شمشیرشان حامل یک فهم و هدف روشن بود، نه جایگزین آن. این تعبیر میتواند چارچوب گفتمان اعتدالی باشد. تمایل به جنگ و لذت پیروزی نباید هدف ساز باشد. باید روشن باشد جنگ به عنوان یک ابزار چرا به کار گرفته میشود، از چه مرزهایی عبور نمیکند و با تحقق چه شرایطی متوقف خواهد شد. عزت؛ جنگ برای دفع تجاوز نه اعمال سلطه عزت یعنی ایران تجاوز را تحمل نکند و صلح را با تحقیر، تسلیم یا پذیرش امکان حمله بعدی نخرد. کشوری که نتواند از مردم، سرزمین و استقلال خود دفاع کند، صلح را انتخاب نمیکند؛ شرایط طرف قویتر را میپذیرد. اما پیروزی عزتمندانه با جنگ بیپایان یا بیشترین میزان تخریب یکی نیست. ممکن است کشوری در میدان خسارت زیادی به دشمن وارد کند، اما در پایان با اقتصادی فرسوده، جامعهای خسته، همسایگانی هراسان و ائتلافی گستردهتر علیه خود روبهرو شود. چنین نتیجهای را نمیتوان فقط با شمار موشکها و اهداف منهدمشده سنجید. پیروزی زمانی عزتمندانه است که تمامیت ایران حفظ شود، تجاوز متوقف گردد، امکان تکرار آن کاهش یابد و مردم بتوانند با امنیت و اختیار به زندگی خود بازگردند. اگر جنگ پس از دستیابی به این اهداف، برای ادامه خود هدفهای تازه تولید کند، بهتدریج از دفاع میهنی فاصله میگیرد. از همین رو، اعلام اینکه «ما آغازگر جنگ نبودیم» ضروری است، اما کافی نیست. دفاع باید هر روز برای مردم ایران، همسایگان و افکار عمومی جهان اسلام توضیح دهد که چرا ادامه دارد و کجا پایان مییابد. اگر هدفهای جنگ مبهم بماند و دامنه آنها پیوسته گسترش پیدا کند، حتی یک دفاع مشروع ممکن است در نگاه ناظران بیرونی، به پروژه تنبیه منطقه یا تحمیل هژمونی تعبیر شود. این برداشت ممکن است ناعادلانه یا حاصل تبلیغات دشمن باشد؛ اما با انکار از میان نمیرود. سرشت دفاعی جنگ باید هم در سخن و هم در انتخاب اهداف و شیوه عمل دیده شود. ایران باید صریح بگوید: برای دفع تجاوز و جلوگیری از تکرار آن میجنگیم؛ نه برای تصرف سرزمین دیگران، تغییر مرزها، تحقیر ملتها یا تبدیلشدن به قدرت مسلط منطقه.
