چای وارداتی چه مسیری را طی می کند تا به مصرف کننده برسد و چه میزان شفافیت در این مسیر وجود دارد؟ به گزارش تسنیم، چای، یکی از قدیمیترین و پرمصرفترین نوشیدنیهای سفره ایرانی، سالهاست با یک پرسش جدی مواجه است؛ محصولی که از مسیر واردات وارد کشور میشود، چه مسیری را طی میکند تا به فنجان مصرفکننده برسد و چه میزان شفافیت در این زنجیره وجود دارد؟ بازار چای ایران ترکیبی از تولید داخلی و واردات است و بخشی از نیاز کشور از طریق واردات چای به صورت فلهای تأمین میشود. این شیوه اگرچه در تجارت جهانی نیز مورد استفاده قرار میگیرد، اما در ایران همواره درباره میزان نظارت بر مراحل پس از ورود محصول، شرایط نگهداری، فرآیند بستهبندی و امکان رهگیری آن پرسشهایی مطرح بوده است. مسئله اصلی اینجاست که چای فلهای پس از ورود به کشور، چه مسیری را طی میکند و در فاصله میان واردات تا عرضه نهایی، چه سازوکاری برای حفظ کیفیت و اطمینان مصرفکننده وجود دارد؟ از واردات تا بستهبندی؛ مسیر پرابهام یک محصول چای وارداتی پس از ورود به کشور، تنها یک مرحله را پشت سر نمیگذارد. این محصول ممکن است وارد چرخه نگهداری، انبارداری، ترکیب و بستهبندی شود؛ مراحلی که هرکدام میتوانند بر کیفیت نهایی محصول اثرگذار باشند. کارشناسان صنایع غذایی معتقدند در محصولات مصرفی، هرچه فاصله میان محل تأمین محصول و مصرفکننده بیشتر شود، اهمیت نظام رهگیری و ثبت اطلاعات نیز افزایش پیدا میکند. مصرفکننده باید بداند محصولی که خریداری میکند، از چه مبدأیی آمده، چه شرایطی را پشت سر گذاشته و چه فرآیندی روی آن انجام شده است. چای بدون شناسنامه؛ نگرانی از کاهش اعتماد مصرفکننده یکی از چالشهای مطرح در بازار چای، نبود اطلاعات کافی درباره مسیر تأمین برخی محصولات است. بسیاری از مصرفکنندگان هنگام خرید چای تنها با نام تجاری و ظاهر بستهبندی مواجه هستند و اطلاعات محدودی درباره منشأ محصول، کیفیت اولیه، مدت زمان نگهداری و فرآیند آمادهسازی آن دارند. در حالی که مصرفکننده حق دارد درباره محصولی که به صورت روزانه مصرف میکند اطلاعات شفاف داشته باشد، نبود اطلاعات کافی در زنجیره تأمین میتواند زمینه کاهش اعتماد عمومی را فراهم کند. کارشناسان حوزه غذا بر اهمیت خرید محصولات دارای مشخصات روشن، مجوزهای لازم و قابلیت رهگیری تأکید دارند؛ چراکه هرچه شفافیت در مسیر تولید، واردات و بستهبندی کمتر باشد، امکان بروز تخلف و عرضه محصولات فاقد هویت مشخص نیز افزایش مییابد. هشدار درباره محصولات فاقد شناسنامه موضوع چای فلهای تنها به شکل عرضه محصول محدود نمیشود؛ بخش مهمی از نگرانیها به شرایط نگهداری، بستهبندی و کنترل کیفیت در مراحل پس از ورود مربوط است. برخی مسئولان حوزه سلامت و استاندارد نیز بر ضرورت توجه مصرفکنندگان به خرید محصولات دارای مجوز و مشخصات معتبر تأکید کردهاند. همچنین درباره محصولاتی که بدون اطلاعات کافی درباره منشأ، کیفیت و فرآیند عرضه وارد بازار میشوند، هشدارهایی مطرح شده است. کارشناسان معتقدند حتی محصولی که در زمان ورود از نظر کیفی بررسی شده است، در صورت نگهداری نامناسب یا طی کردن فرآیندهای غیرشفاف در مراحل بعدی، میتواند با افت کیفیت مواجه شود. از همین رو، نظارت بر حلقههای پس از واردات، بهویژه انبارداری و بستهبندی، اهمیت ویژهای دارد. چای فلهای؛ فرصت تجاری یا چالش نظارتی؟ فعالان بازار چای معتقدند واردات فلهای در بسیاری از کشورها یک روش رایج تجاری است و نمیتوان صرفاً شکل ورود محصول را معیار کیفیت دانست. با این حال، منتقدان بر این باورند که در بازار ایران، چالش اصلی میزان شفافیت در فرآیند پس از ورود محصول است؛ اینکه چای چگونه نگهداری، آمادهسازی و بستهبندی میشود و چه اطلاعاتی در اختیار مصرفکننده قرار میگیرد. حلقه مفقوده؛ شفافیت در زنجیره تأمین بازار چای برای حفظ اعتماد عمومی نیازمند شفافیت بیشتر در تمام مراحل زنجیره تأمین است؛ از ثبت اطلاعات محمولههای وارداتی گرفته تا نظارت بر شرایط نگهداری، بستهبندی و عرضه نهایی. مصرفکننده امروز تنها به دنبال خرید یک محصول نیست؛ او حق دارد بداند کالایی که در سبد خانوار خود قرار میدهد، چه مسیری را طی کرده و چه نظارتهایی بر آن اعمال شده است. در نهایت، پرسش اصلی بازار چای همچنان باقی است؛ در فاصله میان ورود چای فلهای و رسیدن آن به فنجان مصرفکننده، چه میزان شفافیت وجود دارد؟
